<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>गद्य Archives &#8902; NRB APP</title>
	<atom:link href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/gady/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/gady/</link>
	<description>FOR CLASS 12TH</description>
	<lastBuildDate>Sun, 26 Dec 2021 12:49:55 +0000</lastBuildDate>
	<language>en-US</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=6.7.1</generator>

<image>
	<url>https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2022/06/cropped-logo-t-32x32.png</url>
	<title>गद्य Archives &#8902; NRB APP</title>
	<link>https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/gady/</link>
	<width>32</width>
	<height>32</height>
</image> 
	<item>
		<title>गद्य-13 &#124; शिक्षा (प्रश्न-उत्तर) &#8211; जे० कृष्णमूर्ति &#124; कक्षा-12 वीं &#124; हिन्दी 100 मार्क्स</title>
		<link>https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-13-shiksha-subjective-q-and-a-je-krishanmurti-12th-hindi-100-marks/</link>
					<comments>https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-13-shiksha-subjective-q-and-a-je-krishanmurti-12th-hindi-100-marks/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[admin]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 03 Sep 2021 14:30:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bihar Board]]></category>
		<category><![CDATA[Class 12th]]></category>
		<category><![CDATA[Subjective Q & A]]></category>
		<category><![CDATA[गद्य]]></category>
		<category><![CDATA[दिगंत भाग 2]]></category>
		<category><![CDATA[हिन्दी]]></category>
		<category><![CDATA[Arts]]></category>
		<category><![CDATA[by रीतिका]]></category>
		<category><![CDATA[Commerce]]></category>
		<category><![CDATA[Science]]></category>
		<category><![CDATA[हिंदी]]></category>
		<category><![CDATA[हिन्दी 100 मार्क्स]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://nrbhindi.jollylifestyle.com/?p=3645</guid>

					<description><![CDATA[<p>शिक्षा का प्रश्न-उत्तर पढ़ने के लिए ऊपर क्लिक करें।<br />
Q 1. शिक्षा का क्या अर्थ है एवं इसके क्या कार्य हैं ? स्पष्ट करें ।<br />
उत्तर- शिक्षा का अर्थ है- जीवन की सच्चाई की खोज करना शिक्षा का असली काम है की वो हमारे पूरे जीवन को समझने में हमारी मदद करे और एक ऐसा माहौल बनाने के लिए प्रेरित करे जहाँ हर कोई स्वतंत्र हो । शिक्षा का काम सिर्फ नौकरी और व्यवसायों के जरिए पैसा कमाना नहीं है।</p>
<p>The post <a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-13-shiksha-subjective-q-and-a-je-krishanmurti-12th-hindi-100-marks/">गद्य-13 | शिक्षा (प्रश्न-उत्तर) &#8211; जे० कृष्णमूर्ति | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a> appeared first on <a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com">NRB APP</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-e61012fa"><h2 class="uagb-heading-text">विवरण  </h2><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text">Shiksha Subjective Q and A</p></div>



<figure class="wp-block-table aligncenter is-style-stripes"><table class="has-background" style="background-color:#fcf0ef"><thead><tr><th><span class="has-inline-color has-pale-pink-color">आधारित पैटर्न</span></th><th><span class="has-inline-color has-pale-pink-color">बिहार बोर्ड, पटना</span></th></tr></thead><tbody><tr><td>कक्षा</td><td>12 वीं</td></tr><tr><td>संकाय</td><td>कला (I.A.), वाणिज्य (I.Com) &amp; विज्ञान (I.Sc)</td></tr><tr><td>विषय</td><td>हिन्दी (100 Marks)</td></tr><tr><td>किताब</td><td>दिगंत&nbsp;भाग-2</td></tr><tr><td>प्रकार</td><td>प्रश्न-उत्तर</td></tr><tr><td>अध्याय</td><td>गद्य-13 | शिक्षा  &#8211; जे० कृष्णमूर्ति</td></tr><tr><td>कीमत</td><td>नि: शुल्क</td></tr><tr><td>लिखने का माध्यम</td><td>हिन्दी</td></tr><tr><td>उपलब्ध</td><td><a href="https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jollylifestyle.nrbhindi" target="_blank" rel="noreferrer noopener">NRB HINDI App पर उपलब्ध</a></td></tr></tbody><tfoot><tr><td>श्रेय (साभार)</td><td><a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/tag/by-%e0%a4%b0%e0%a5%80%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%95%e0%a4%be/" data-type="post_tag" data-id="225">रीतिका</a></td></tr></tfoot></table><figcaption><span class="has-inline-color has-light-green-cyan-color"> गद्य-13 | शिक्षा (प्रश्न-उत्तर) &#8211; जे० कृष्णमूर्ति  | कक्षा-12 वीं</span></figcaption></figure>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-1564299b"><h5 class="uagb-heading-text">शिक्षा का क्या अर्थ है एवं इसके क्या कार्य हैं ? स्पष्ट करें ।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text">उत्तर </p></div>



<p class="has-medium-font-size">शिक्षा का&nbsp;अर्थ&nbsp;है- जीवन&nbsp;की&nbsp;<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">सच्चाई&nbsp;की&nbsp;</span>खोज&nbsp;करना&nbsp;<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">शिक्षा का असली काम</span> है की वो हमारे पूरे जीवन को समझने में हमारी मदद करे और एक ऐसा माहौल बनाने के लिए प्रेरित करे जहाँ हर कोई स्वतंत्र हो । शिक्षा का काम <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">सिर्फ नौकरी और व्यवसायों </span>के जरिए पैसा कमाना नहीं है।    <span class="has-inline-color has-white-color">Shiksha Subjective Q and A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-b80cef72"><h5 class="uagb-heading-text">&#8216;जीवन क्या है ?&#8217; इसका परिचय लेखक ने किस रूप में दिया है ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">जीवन&nbsp;का&nbsp;अर्थ&nbsp;अपने&nbsp;लिए&nbsp;<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">सत्य&nbsp;की&nbsp;खोज&nbsp;और&nbsp;यह&nbsp;तभी&nbsp;संभव</span>&nbsp;है&nbsp;।&nbsp;जब&nbsp;<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">स्वतंत्रता&nbsp;हो, जब हमारे अंदर मे सतत क्रांति की ज्वाला प्रकाशमन हो।</span>   <span class="has-inline-color has-white-color">Shiksha Subjective Q and A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-e309cc3e"><h5 class="uagb-heading-text">&#8216;बचपन से ही आपका ऐसे वातावरण में रहना अत्यंत आवश्यक है जो स्वतंत्रतापूर्ण हो ।&#8217; क्यों ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">&#8216;बचपन&nbsp;से&nbsp;ही&nbsp;आपका&nbsp;ऐसे&nbsp;वातावरण&nbsp;मे&nbsp;रहना&nbsp;अत्यंत&nbsp;आवश्यक&nbsp;है&nbsp;जो&nbsp; स्वतंत्रतापूर्ण हो&#8217; क्योंकि ऐसा वातावरण भयमुक्त होता है। वैसे वैसे भयभीत होते जाते है। जहाँ <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">भय होता है, वहाँ मेधा</span> नही होता है। मेधावी बनने के लिए <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">बचपन से ही स्वतंत्र वातावरण मे रहना</span> आवश्यक है।   <span class="has-inline-color has-white-color">Shiksha Subjective Q and A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-c17c9a8c"><h5 class="uagb-heading-text">जहाँ भय है वहाँ मेधा नहीं हो सकती । क्यों ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">यह&nbsp;कथन&nbsp;बिल्कुल&nbsp;सत्य&nbsp;है&nbsp;की&nbsp;जहाँ&nbsp;<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">भय वहाँ&nbsp;मेधा</span>&nbsp;नही&nbsp;हो&nbsp;सकती&nbsp;क्योंकि&nbsp;<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">भय&nbsp;के&nbsp;कारण&nbsp;इंसान&nbsp;</span>किसी&nbsp;भी&nbsp;काम में अपना <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">सह प्रतिशत</span> नहीं दे पाता है। उसके मन में <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">असफलता या हानि का डर</span> बैठ जाता है। ज्यादातर इंसान अपना <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">जीवन भय </span>में गुजारते हैं। हमें <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">नौकरी छूटने का, समाज का, परंपराओं का भय</span> रहता है। इस भय की वजह से हम अपने जीवन के असली मतलब को नहीं समझ पाते हैं। इसी कारण <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">मेधा का विकास</span> नहीं हो पाता है।</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-b8ec231c"><h5 class="uagb-heading-text">जीवन में विद्रोह का क्या स्थान है ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">जीवन में विद्रोह का महत्वपूर्ण स्थान है। मनुष्य इस <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">जीवन की गहराई, इसकी सुंदरता और इसके ऐश्वर्या</span> को तभी महसूस कर पायेगा। जब वो प्रत्येक <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">वस्तु के खिलाफ विद्रोह</span> करेगा। जब हम <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">संगठित धर्म, प्राचीन परंपराओं</span> तथा इस सड़े हुए <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">समाज के खिलाफ विद्रोह</span> करेंगे तभी एक <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">मानव की भांति सत्य की खोज</span> कर पाएंगे। <span class="has-inline-color has-white-color"> Shiksha Subjective Q and A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-75b517df"><h5 class="uagb-heading-text">व्याख्या करें<br>यहाँ प्रत्येक मनुष्य किसी न किसी के विरोध में खड़ा है और किसी सुरक्षित स्थान पर पहुँचने के लिए प्रतिष्ठा, सम्मान, शक्ति व आराम के लिए निरंतर संघर्ष कर रहा है ।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">उपयुक्त पंक्ति <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">जे० कृष्णमूर्ति द्वारा </span>लिखित<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> शिक्षा</span> पाठ से ली गई है। लेखक इन पंक्तियों के माध्यम से यह बताना चाहते हैं कि हर कोई अपने <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">सुख के लिए दूसरे का विरोध</span> कर रहा है। यह <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">विद्रोह भी भिन्न-भिन्न चीजों</span> के लिए है जैसे किसी सुरक्षित स्थान पर पहुँचने के लिए <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">जिससे हमारे सभी भय दूर</span> हो जाए अथवा <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">प्रतिष्ठा, सम्मान, शक्ति तथा आराम पाने</span> के लिए। इन सबके लिए <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">मनुष्य लगातार संघर्ष</span> कर रहा है।</p>



<h2 class="has-white-color has-text-color wp-block-heading" style="font-size:10px">Shiksha Subjective Q and A</h2>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:16px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-b8d0c120"><h5 class="uagb-heading-text">नूतन विश्व का निर्माण कैसे हो सकता है ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size"><span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">समाज में चारों ओर भय फैला</span> हुआ है। लोग एक दूसरे के प्रति <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">ईर्ष्या-द्वेष</span> से भरे हुए हैं। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">विश्व के सभी देश पतन की ओर अग्रसर हैं।</span> इसे रोकना मानव समाज के लिए चुनौती है। हमें <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">स्वतंत्रतापूर्ण वातावरण</span> तैयार करना होगा, जिसमें व्यक्ति अपने लिए <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">सत्य की खोज</span> कर सके तथा <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">मेधावी बन</span> सके। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">सत्य की खोज</span> वही कर सकते हैं। जो निरंतर विद्रोह की अवस्था में हो। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">स्वतंत्रता पूर्वक जीवन</span> जिएंगे तो निसंदेह ही <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">नूतन विश्व का निर्माण</span> होगा।</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-9d0ba990"><h5 class="uagb-heading-text">क्रांति करना, सीखना और प्रेम करना तीनों पृथक-पृथक प्रक्रियाएँ नहीं हैं, कैसे ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">प्रस्तुत पंक्तियाँ <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">जे० कृष्णमूर्ति के लेख &#8216;शिक्षा&#8217;</span> से उद्धृत अंश है। लेखक का कथन है कि <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">प्रेम, क्रांति और सीखना पृथक</span> क्रियाएँ नहीं हैं। लेखक इसका कारण बताते हैं कि महत्वाकांक्षा को पूरा करने के क्रम में <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">क्रांति, सीखना, प्रेम</span> सभी क्रियाएँ हैं। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">समाज को अराजक</span> स्थिति से निकालने के लिए <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">समाज में क्रांति </span>की आवश्यकता है। तभी सुव्यवस्थित समाज का निर्माण हो सकेगा। सचमुच अराजक स्थिति हमारे लिए एक चुनौती है।</p>



<p class="has-medium-font-size">इस <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">ज्वलंत समस्या का समाधान क्रांति</span> द्वारा ही संभव है। इस दौरान हम जो भी करते हैं वह<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> वास्तव में अपने पूरे जीवन</span> से सीखते हैं। तब हमारे लिए न कोई गुरु रह जाता है न मार्गदर्शक। हर <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">वस्तु हमें एक नयी सीख</span> दे जाती है। तब हमारा <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">जीवन स्वयं गुरु </span>हो जाता है और हम सीखते जाते हैं। जिस किसी वस्तु को <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">सीखने के क्रम में गहरी दिलचस्पी</span> रखते हैं उसके संबंध में हम <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">प्रेम से खोज</span> करते हैं। उस समय हमारा <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">संपूर्ण मन, संपूर्ण सत्ता उसी में रमी</span> रहती है। हमारी इस <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">महत्वाकांक्षा को पूरा करने के क्रम में क्रांति, सीखना, प्रेम सब साथ-साथ</span> चलता है।</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-939aadcd"><h2 class="uagb-heading-text">Quick Link</h2><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"></p></div>



<div class="wp-block-uagb-restaurant-menu uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-50090635">
<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-0b290441"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">Chapter Pdf</h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc">यह अभी उपलब्ध नहीं है लेकिन जल्द ही इसे publish किया जाएगा । बीच-बीच में वेबसाइट चेक करते रहें।</div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>



<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-89fb127b"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">Online Test </h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc">यह अभी उपलब्ध नहीं है लेकिन जल्द ही इसे publish किया जाएगा । बीच-बीच में वेबसाइट चेक करते रहें।</div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>



<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-d420c053"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">प्रश्न-उत्तर का पीडीएफ़</h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc">यह अभी उपलब्ध नहीं है लेकिन जल्द ही इसे publish किया जाएगा । बीच-बीच में वेबसाइट चेक करते रहें।</div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>



<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-eaee2de2"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">English Summary Class 12th</h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc"><a href="https://jollylifestyle.com/blog/category/bihar-board-pattern/class-12th/english-class-12th/rainbow-ii/" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">अगर आप कक्षा 12 वीं के English Book Rainbow XII | Part-2 का summary पढ़ना चाहते है तो यहाँ क्लिक करें।</a></div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>



<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-016666f2"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">भूगोल कक्षा 12 वीं</h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc"><a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/arts/bhoogol/book-1-maanav-bhoogol-ke-mool-siddhaant/" rel="nofollow">अगर आप भूगोल 12 वीं का किताब &#8220;मानव भूगोल के मूल सिद्धांत&#8221; का नोट्स तथा प्रश्न-उत्तर पढ़ना चाहते है, तो यहाँ क्लिक करें ।</a></div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>
</div>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-f0aa9f7f"><h2 class="uagb-heading-text">हिन्दी&nbsp;100&nbsp;मार्क्स&nbsp;सारांश </h2><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text">You may like this </p></div>



<div style="height:25px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



			<div class="wp-block-uagb-post-carousel uagb-post-grid  uagb-post__image-position-top uagb-post__image-enabled uagb-block-2a68defa     uagb-post__arrow-outside uagb-slick-carousel uagb-post__items uagb-post__columns-2 is-carousel uagb-post__columns-tablet-2 uagb-post__columns-mobile-1 uagb-post__carousel_equal-height" data-total="13" style="">

												<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-4-ardhnarishwar-saransh-ramdhari-singh-dinkar-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img fetchpriority="high" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Ardhnarishwar-Saransh-1.png" class="attachment-large size-large" alt="Ardhnarishwar Saransh" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Ardhnarishwar-Saransh-1.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Ardhnarishwar-Saransh-1-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Ardhnarishwar-Saransh-1-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Ardhnarishwar-Saransh-1-768x576.png 768w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Ardhnarishwar-Saransh-1-660x495.png 660w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-4-ardhnarishwar-saransh-ramdhari-singh-dinkar-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">गद्य-4 | अर्धनारीश्वर सारांश &#8211; रामधारी सिंह दिनकर जी | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-07-17T20:49:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					July 17, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/gady/">गद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/">सारांश</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					अर्धनारीश्वर निबंध रामधारी सिंह दिनकर जी द्वारा लिखा गया है। अर्धनारीश्वर पाठ में स्त्री और&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-4-ardhnarishwar-saransh-ramdhari-singh-dinkar-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-1-kadbak-subjective-q-and-a-malik-mohamad-jayasi-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/10/Kadbak-Subjective-Question.png" class="attachment-large size-large" alt="Kadbak Subjective Question" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/10/Kadbak-Subjective-Question.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/10/Kadbak-Subjective-Question-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/10/Kadbak-Subjective-Question-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/10/Kadbak-Subjective-Question-768x576.png 768w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-1-kadbak-subjective-q-and-a-malik-mohamad-jayasi-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">पद्य-1 | कड़बक (प्रश्न-उत्तर) &#8211; मलिक मुहम्मद जायसी | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-09-04T12:18:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					September 4, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/subjective-q-a/">Subjective Q &amp; A</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/pady/">पद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					कड़बक का प्रश्न-उत्तर पढ़ने के लिए ऊपर क्लिक करें।
Q-1. कवि ने अपनी एक आँख की&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-1-kadbak-subjective-q-and-a-malik-mohamad-jayasi-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-12-tirichh-saransh-uday-prakash-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Tirichh-Saransh.png" class="attachment-large size-large" alt="Tirichh Saransh" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Tirichh-Saransh.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Tirichh-Saransh-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Tirichh-Saransh-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Tirichh-Saransh-768x576.png 768w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Tirichh-Saransh-660x495.png 660w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-12-tirichh-saransh-uday-prakash-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">गद्य-12 | तिरिछ (सारांश) &#8211; उदय प्रकाश | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-07-25T15:51:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					July 25, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/gady/">गद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/">सारांश</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					उदय प्रकाश द्वारा लिखा गया तिरिछ प्रसिद्ध कहानी एक उत्तर आधुनिक त्रासदी है। यह कहानी&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-12-tirichh-saransh-uday-prakash-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-11-hanste-hue-mera-akelapan-subjective-q-and-a-malayj-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Hanste-Hue-Mera-Aakelapan-Subjective-Q-A.png" class="attachment-large size-large" alt="Hanste Hue Mera Aakelapan Subjective Q &amp; A" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Hanste-Hue-Mera-Aakelapan-Subjective-Q-A.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Hanste-Hue-Mera-Aakelapan-Subjective-Q-A-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Hanste-Hue-Mera-Aakelapan-Subjective-Q-A-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Hanste-Hue-Mera-Aakelapan-Subjective-Q-A-768x576.png 768w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-11-hanste-hue-mera-akelapan-subjective-q-and-a-malayj-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">गद्य-11 | हँसते हुए मेरा अकेलापन (प्रश्न-उत्तर) &#8211; मलयज | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-09-01T19:32:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					September 1, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/subjective-q-a/">Subjective Q &amp; A</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/gady/">गद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					हँसते हुए मेरा अकेलापन का प्रश्न-उत्तर पढ़ने के लिए ऊपर क्लिक करें।
Q 1. डायरी क्या&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-11-hanste-hue-mera-akelapan-subjective-q-and-a-malayj-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-1-kadbak-objective-q-and-a-saransh-malik-mohamad-jayasi-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Kadbak-Objective-Question.png" class="attachment-large size-large" alt="Kadbak Objective Question" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Kadbak-Objective-Question.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Kadbak-Objective-Question-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Kadbak-Objective-Question-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Kadbak-Objective-Question-768x576.png 768w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-1-kadbak-objective-q-and-a-saransh-malik-mohamad-jayasi-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">पद्य-1 | कड़बक Objective Q &#038; A &#8211; मलिक मुहम्मद जायसी | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-08-09T07:01:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					August 9, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/objective-q-a/">Objective Q &amp; A</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/pady/">पद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					मलिक मुहम्मद जायसी के पद्य कड़बक का Objective Q &amp; A पढ़ने के लिए ऊपर&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-1-kadbak-objective-q-and-a-saransh-malik-mohamad-jayasi-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-11-pyare-nanhe-bete-ko-objective-q-and-a-vinod-kumar-shukl-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Pyare-Nanhe-Bete-Ko-Objective.png" class="attachment-large size-large" alt="Pyare Nanhe Bete Ko Objective" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Pyare-Nanhe-Bete-Ko-Objective.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Pyare-Nanhe-Bete-Ko-Objective-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Pyare-Nanhe-Bete-Ko-Objective-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Pyare-Nanhe-Bete-Ko-Objective-768x576.png 768w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-11-pyare-nanhe-bete-ko-objective-q-and-a-vinod-kumar-shukl-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">पद्य-11 | प्यारे नन्हें बेटे को Objective Q &#038; A &#8211; विनोद कुमार शुक्ल | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-08-19T07:16:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					August 19, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/objective-q-a/">Objective Q &amp; A</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/pady/">पद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					प्यारे नन्हें बेटे को (विनोद कुमार शुक्ल) का Objective Q &amp; A पढ़ने के लिए&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-11-pyare-nanhe-bete-ko-objective-q-and-a-vinod-kumar-shukl-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
											</div>
			<p>The post <a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-13-shiksha-subjective-q-and-a-je-krishanmurti-12th-hindi-100-marks/">गद्य-13 | शिक्षा (प्रश्न-उत्तर) &#8211; जे० कृष्णमूर्ति | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a> appeared first on <a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com">NRB APP</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-13-shiksha-subjective-q-and-a-je-krishanmurti-12th-hindi-100-marks/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>गद्य-12 &#124; तिरिछ (प्रश्न-उत्तर) &#8211; उदय प्रकाश &#124; कक्षा-12 वीं &#124; हिन्दी 100 मार्क्स</title>
		<link>https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-12-tirichh-subjective-q-and-a-uday-prakash-12th-hindi-100-marks/</link>
					<comments>https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-12-tirichh-subjective-q-and-a-uday-prakash-12th-hindi-100-marks/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[admin]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 02 Sep 2021 13:13:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bihar Board]]></category>
		<category><![CDATA[Class 12th]]></category>
		<category><![CDATA[Subjective Q & A]]></category>
		<category><![CDATA[गद्य]]></category>
		<category><![CDATA[दिगंत भाग 2]]></category>
		<category><![CDATA[हिन्दी]]></category>
		<category><![CDATA[Arts]]></category>
		<category><![CDATA[by रीतिका]]></category>
		<category><![CDATA[Commerce]]></category>
		<category><![CDATA[Science]]></category>
		<category><![CDATA[हिंदी]]></category>
		<category><![CDATA[हिन्दी 100 मार्क्स]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://nrbhindi.jollylifestyle.com/?p=3643</guid>

					<description><![CDATA[<p>तिरिछ का प्रश्न-उत्तर पढ़ने के लिए ऊपर क्लिक करें।<br />
Q 1. लेखक के पिता के चरित्र का वर्णन अपने शब्दों में करें।<br />
उत्तर- लेखक के पिताजी 55 साल के थे। वह सोचते ज्यादा थे और बोलते कम थे। उन्हें संसार की सारी भाषाएं बोलने आती थी। वह ज्यादा कर शांत रहा करते थे। कहीं जाने से पहले वे तंबाकू अपने मुँह मे रखते और चुप्पी में वे गंभीर, गौरवशाली, आश्चर्यजनक और भारी-भरकम रहते थे। वह गाँव को ज्यादा पसंद करते थे शहर उन्हें अच्छा नहीं लगता था।</p>
<p>The post <a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-12-tirichh-subjective-q-and-a-uday-prakash-12th-hindi-100-marks/">गद्य-12 | तिरिछ (प्रश्न-उत्तर) &#8211; उदय प्रकाश | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a> appeared first on <a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com">NRB APP</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-fc74303b"><h2 class="uagb-heading-text">विवरण </h2><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text">Tirichh subjective Q and A</p></div>



<figure class="wp-block-table aligncenter is-style-stripes"><table class="has-background" style="background-color:#fcf0ef"><thead><tr><th><span class="has-inline-color has-pale-pink-color">आधारित पैटर्न</span></th><th><span class="has-inline-color has-pale-pink-color">बिहार बोर्ड, पटना</span></th></tr></thead><tbody><tr><td>कक्षा</td><td>12 वीं</td></tr><tr><td>संकाय</td><td>कला (I.A.), वाणिज्य (I.Com) &amp; विज्ञान (I.Sc)</td></tr><tr><td>विषय</td><td>हिन्दी (100 Marks)</td></tr><tr><td>किताब</td><td>दिगंत&nbsp;भाग-2</td></tr><tr><td>प्रकार</td><td>प्रश्न-उत्तर </td></tr><tr><td>अध्याय</td><td>गद्य-12 | तिरिछ प्रश्न-उत्तर &#8211; उदय प्रकाश</td></tr><tr><td>कीमत</td><td>नि: शुल्क</td></tr><tr><td>लिखने का माध्यम</td><td>हिन्दी</td></tr><tr><td>उपलब्ध</td><td><a href="https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jollylifestyle.nrbhindi" target="_blank" rel="noreferrer noopener"></a><a href="https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jollylifestyle.nrbhindi" target="_blank" rel="noreferrer noopener">NRB HINDI App पर उपलब्ध</a></td></tr></tbody><tfoot><tr><td>श्रेय (साभार)</td><td><a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/tag/by-%e0%a4%b0%e0%a5%80%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%95%e0%a4%be/" data-type="post_tag" data-id="225">रीतिका</a></td></tr></tfoot></table><figcaption><span class="has-inline-color has-light-green-cyan-color">गद्य-12 | तिरिछ (प्रश्न-उत्तर) &#8211; उदय प्रकाश | कक्षा-12 वीं</span></figcaption></figure>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-c09d420c"><h5 class="uagb-heading-text">लेखक के पिता के चरित्र का वर्णन अपने शब्दों में करें।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text">उत्तर </p></div>



<p class="has-medium-font-size"><span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">लेखक के पिताजी 55 साल</span> के थे। वह <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">सोचते ज्यादा</span> थे और <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">बोलते कम</span> थे। उन्हें <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">संसार की सारी भाषाएं</span> बोलने आती थी। वह <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">ज्यादा कर शांत</span> रहा करते थे। कहीं जाने से पहले वे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">तंबाकू अपने मुँह</span> मे रखते और चुप्पी में वे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">गंभीर, गौरवशाली, आश्चर्यजनक और भारी-भरकम</span> रहते थे। वह <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">गाँव को ज्यादा पसंद </span>करते थे शहर उन्हें अच्छा नहीं लगता था।     <span class="has-inline-color has-white-color">Tirichh subjective Q and A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-19cea3ca"><h5 class="uagb-heading-text">तिरिछ क्या है ? कहानी में यह किसका प्रतीक है ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size"> तिरिछ एक <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">विषैला जंतु</span> है और कहानी मे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">जादुई यथार्थ</span> का प्रतीक है।     <span class="has-inline-color has-white-color">Tirichh subjective Q and A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-17dd6cab"><h5 class="uagb-heading-text">&#8216;अगर तिरिछ को देखो तो उससे कभी आँख मत मिलाओ । आँख मिलते ही वह आदमी की गंध पहचान लेता है और फिर पीछे लग जाता है। फिर तो आदमी चाहे पूरी पृथ्वी का चक्कर लगा ले, तिरिछ पीछे-पीछे आता है।&#8217; क्या यहाँ तिरिछ केवल जानवर भर है ? यदि नहीं तो उससे आँख क्यों नहीं मिलाना चाहिए ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">इस पाठ में वर्णित<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> &#8220;तिरिछ” एक विषैला जन्तु,</span> अपितु <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">मानव </span>की <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">हिंसात्मक पाशविक प्रवृत्तियाँ प्रतीत</span> होती हैं। यद्यपि तिरिछ एक खतरनाक विषैला जानवर होता है जिसके काटने से <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">मनुष्य की प्रायः मृत्यु हो</span> जाती है। किन्तु मानव की <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">हिंसक तथा दानवी</span> गतिविधियाँ उससे अधिक, अत्यन्त घातक तथा मर्मान्तक (असह्य) पीड़ादायी होती हैं। उससे मनुष्य घुल-घुलकर मौत के मुँह में चला जाता है।</p>



<p class="has-medium-font-size">कथाकार ने तिरिछ से आँख नहीं मिलाने का परामर्श दिया है, क्योंकि तिरिछ की प्रकृति है, <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">परस्पर आँखें मिल जाने पर वह अपने शिकार पर आक्रमण </span>कर देता है तथा अपने <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">विषैले दाँत उसके शरीर में गड़ा</span> देता है।</p>



<p class="has-medium-font-size">यहाँ पर कहानीकार <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">दुर्जन एवं तिरिछ के समान खतरनाक व्यक्तियों से आँखें नहीं मिलाने</span> के लिए कहता है। इसका निहितार्थ यह है कि हमें ऐसे व्यक्तियों से किसी प्रकार का संबंध नहीं रखना चाहिए तथा उनसे किसी प्रकार का पंगा भी नहीं लेना चाहिए। उनसे दूर ही रहना चाहिए। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">अवांछनीय व्यक्तियों से ना तो मित्रता अच्छी होती है और ना ही शत्रुता</span>। उनसे आँखें मिलाना श्रेयस्कर नहीं।</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-486d6e51"><h5 class="uagb-heading-text">तिरिछ लेखक के सपने में आता था और वह इतनी परिचित आँखों से देखता था कि लेखक अपने आपको रोक नहीं पाता था। यहाँ परिचित आँखों से क्या आशय है ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">तिरिछ लेखक के सपने में आता था और वह इतनी परिचित आँखों से देखता था कि लेखक अपने आप को रोक नहीं पाते थे। यहाँ पर परिचित आँखों से तात्पर्य यह है कि लेखक<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> रोज एक ही सपना देखते</span> थे और इस वजह से उन्हें <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">तिरिछ की आँखें परिचित लगने लगी</span> थी और यह <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">घटना सत्य</span> होने वाली थी। यह <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">एक संकेत</span> था। अपने डर के कारण लेखक <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">तिरिछ से अपनी आँखें मिलाने से रोक</span> नहीं पाते थे।</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-36c2bfcc"><h5 class="uagb-heading-text">व्याख्या करें-<br>(क) वैसे, धीरे-धीरे मैंने अनुभवों से यह जान लिया था कि आवाज ही ऐसे मौके पर मेरा सबसे बड़ा अस्त्र है।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">लेखक हमेशा <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">सपने देखकर डर</span> जाया करते थे और वह <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">नींद में होने</span> के कारण <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">सत्य और सपने</span> में अंतर नहीं निकाल पाते थे लेकिन जब उनकी <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">माँ या वह किसी आवाज के</span> कारण जग जाते थे। उनका <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">डर और उनका सपना टूट</span> जाता था इसलिए वह <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">आवाज को अपना सबसे बड़ा अस्त्र</span> मानते है।   <span class="has-inline-color has-white-color">Tirichh subjective Q and A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-37b2d2bb"><h5 class="uagb-heading-text">(ख)  जैसे जब मेरी फीस की बात आई थी, उस समय हमारे पास का आखिरी गिलास भी गुम हो गया था और सब लोग लोटे में पानी पीते थे ।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">लेखक काफी गरीब परिवार से थे और उनके पिताजी<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> कोर्ट के चक्कर</span> लगाया करते थे, जिसके कारण काफी पैसे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">अदालत में और वकीलों के फीस</span> में खत्म हो जाते थे। जब लेखक को <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">फीस के लिए पैसे की आवश्यकता</span> होती है, तो वे अपने पिताजी से कहते हैं।</p>



<p class="has-medium-font-size"><span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">2 दिन चुप</span> रहने के बाद उनके पिताजी उन्हें <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">एक पत्र देकर किसी के पास भेजते</span> हैं। जो उन्हें <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">100 के तीन नोट</span> देता है।</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-4b2c5f71"><h5 class="uagb-heading-text">(ग)  आश्चर्य था कि इतने लंबे अर्से से उसके अड्डे को इतनी अच्छी तरह से जानने के बावजूद कभी दिन में आकर मैंने उसे मारने की कोई कोशिश नहीं की थी।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">लेखक को अफसोस होता है कि उनके सपने में आए उस <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">तिरीछ के काटने</span> के कारण उनकी<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> पिताजी की मृत्यु</span> हो जाती है।</p>



<p class="has-medium-font-size"><strong>वह सपना काफी समय से देख रहे होते हैं लेकिन उनमें इतनी हिम्मत नहीं होती है कि वह आकर इस तिरीछ को मारे,</strong> अगर वह पहले ही इसे मारने की <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">कोशिश किए होते या उसे मार देते तो पिताजी के साथ वह घटना नहीं घटती और उनके पिताजी अभी जीवित होते हैं।</span></p>



<h2 class="has-white-color has-text-color wp-block-heading" style="font-size:10px">Tirichh subjective Q and A</h2>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-5d0ffdc9"><h5 class="uagb-heading-text">(घ)  मुझे यह सोचकर एक अजीब सी राहत मिलती है और मेरी फँसती हुई साँसें फिर से ठीक हो जाती हैं कि उस समय पिताजी को कोई दर्द महसूस नहीं होता रहा होगा ।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">लिखक जब शहर में पिताजी के साथ घटी घटना के बारे में सोचते हैं तो उन्हें बहुत बुरा लगता है। जिस प्रकार उन्हें बताया जाता है कि <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">पिताजी पुरे नशे</span> में थे और उन पर काफी ज्यादा<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> टेंशन था, अदालत जाने और भी कई सारी परेशानिया</span> थी।<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> नशे में होने के कारण</span> जब उन लड़कों ने लेखक को के पिताजी को <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">राॅड से मारा </span>होगा तो उन्हें <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">ज्यादा दर्द महसूस</span> नहीं हुआ होगा। उन्हें लग रहा होगा कि वह किसी सपने में है और यह सब<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> एक बुरा सपना है जो नींद से उठते हैं ठीक हो</span> जाएगा।       <span class="has-inline-color has-white-color">Tirichh subjective Q and A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-e678f4ff"><h5 class="uagb-heading-text">तिरिछ को जलाने गए लेखक को पूरा जंगल परिचित लगता है, क्यों ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">अपने <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">सपने में लेखक ने कई बार इस जंगल</span> को देख रखा था इसलिए <strong>जब वे तिरिछ को जलाने के लिए जंगल में जाते हैं तो उन्हें पूरा जंगल  परिचित </strong>लगता है।   <span class="has-inline-color has-white-color">Tirichh subjective Q and A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-a13e4e72"><h5 class="uagb-heading-text">&#8216;इस घटना का संबंध पिताजी से है। मेरे सपने से है और शहर से भी है। शहर के प्रति जो एक जन्मजात भय होता है, उससे भी है। यह भय क्यों है ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">लेखक के ऐसे कहने का अर्थ यह है कि <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">शहर में लोग किसी की मदद नहीं किया करते</span> हैं। वहाँ <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">सभी अपने अपने काम में व्यस्त</span> रहते हैं।<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> </span><strong>सब कुछ जानते और देखते हुए भी समय ना रहने के कारण तथा अपने काम में व्यस्त रहने के कारण वे किसी की मदद नहीं करते हैं।</strong> लेखक ने इस कहानी में जो कुछ भी कहा है उसमें <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">उनके पिताजी, उनका सपना और शहर तीनों शामिल</span> है। तीनों आपस में जुड़े हुए हैं इसलिए वे अपना <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">भय प्रकट करते हुए यह सब कहते हैं।</span>      <span class="has-inline-color has-white-color">Tirichh subjective Q and A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-fcebeb0c"><h5 class="uagb-heading-text">कहानी में वर्णित &#8216;शहर&#8217; के चरित्र से आप कितना सहमत हैं ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">कहानी में वर्णित शहर के चरित्र से हम पूरी तरह सहमत हैं क्योंकि <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">शहर में लोग अपने अपने काम में व्यस्त</span> रहते हैं। लोगों के पास इतना समय नहीं होता है कि वह दूसरों की मदद करें या उन्हें थोड़ा समय दे। वहाँ कोई अच्छे से बात भी नहीं करता है। वहाँ के लोग किसी को<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> मुफ्त में पानी तक नहीं देना चाहते हैं और ना ही किसी की इज्जत करते हैं।</span>    <span class="has-inline-color has-white-color">Tirichh subjective Q and A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-77a40169"><h5 class="uagb-heading-text">लेखक के पिता के साथ एक दिक्कत यह भी थी कि गाँव या जंगल की पगडंडियाँ तो उन्हें याद रहती थी, शहर की सड़कों को वे भूल जाते थे। इसके पीछे क्या कारण हो सकता है ? आप क्या सोचते हैं ? लिखें ।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">इसका कारण यह था कि लेखक के <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">पिताजी शहर काफी कम </span>जाया करते थे। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">आवश्यक काम होने पर ही वह शहर</span> जाया करते थे। उन्हें <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">शहर की गलियां और सड़क के एक समान </span>लगती थी। वह उन <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">रास्तों से वाकिफ</span> नहीं थे और <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">शहर में उन्हें कोई जानता</span> भी नहीं था। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">गाँव या जंगल की पगडंडियों को </span>याद रखने का कारण यह था कि वे जन्म से ही अपने गाँव में रहते थे और वहाँ के <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">गली गली और चप्पे-चप्पे </span>से वाकिफ थे। उन्हें वहाँ हर कोई पहचानता था। वे अपने <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">गाँव के वातावरण</span> से भी वाकिफ थे।    <span class="has-inline-color has-white-color">Tirichh subjective Q and A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-a642aafe"><h5 class="uagb-heading-text">स्टेट बैंक के कैशियर अग्निहोत्री, नेपाली चौकीदार थापा, असिस्टेंट ब्रांच मैनेजर मेहता, थाने के एस० एच० ओ० राघवेंद्र प्रताप सिंह के चरित्र का परिचय अपने शब्दों में दीजिए ।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size"><span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">स्टेट बैंक के कैशियर अग्निहोत्री, नेपाली चौकीदार थापा, असिस्टेंट ब्रांच मैनेजर मेहता, थाने के एस० एच० ओ० राघवेंद्र प्रताप सिंह</span> यह सभी बहुत ही अच्छे व्यक्ति थे। परंतु अपने काम में व्यस्त होने के कारण उन्होंने लेखक के पिताजी को सही से <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">पहचाना नहीं और समय ना होने के कारण, उनकी मदद भी नहीं कर पाए। </span>यह सभी<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> एक अच्छे पोस्ट</span> पर थे।     <span class="has-inline-color has-white-color">Tirichh subjective Q and A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-acd57716"><h5 class="uagb-heading-text">लेखक के पिता अपना परिचय हमेशा &#8216;राम स्वारथ प्रसाद&#8230;&#8230;.. एक्स स्कूल हेडमास्टर…&#8230;. एंड विलेज हेड ऑफ बकेली&#8217; के रूप में देते थे, ऐसा क्यों ? स्कूल और गाँव के बिना वे अपना परिचय क्यों नहीं देते ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">लेखक के पिता अपना परिचय हमेशा <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">&#8216;राम स्वारथ प्रसाद&#8230;&#8230;.. एक्स स्कूल हेडमास्टर…&#8230;. एंड विलेज हेड ऑफ बकेली&#8217;</span> के रूप में देते थे, क्योंकि  लेखक के पिताजी को अपने <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">गाँव से बहुत लगाव</span> था और वह <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">एक हेड मास्टर </span>थे इसलिए उन्हें उनके <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">गाँव में सब स्कूल हेड मास्टर</span> के रूप में ही जानते थे इसलिए वह अपना परिचय इसी रूप में दिया करते थे।   <span class="has-inline-color has-white-color">Tirichh subjective Q and A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-727f1440"><h5 class="uagb-heading-text">&#8216;हालाँकि थानू कहता है कि अब तो यह तय हो गया कि तिरिछ के जहर से कोई नहीं बच सकता। ठीक चौबीस घंटे बाद उसने अपना करिश्मा दिखाया और पिताजी की मृत्यु हई।&#8217; इस अवतरण का अभिप्राय स्पष्ट करें।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">लेखक के <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">पिताजी की मृत्यु तिरिछ के काटने के 24 घंटे बाद</span> हुई थी और ऐसा कहा जाता है कि एक बार<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> तिरिछ जिससे काट</span> लेता है उसका बचना <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">नामुमकिन</span> हो जाता है। अगर वह बच भी जाता है तो <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">24 घंटे बाद उसके शरीर में <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">तिरिछ</span> का जहर </span>चढ़ता है और उससे उस <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">इंसान की मृत्यु</span> हो जाती है।</p>



<p class="has-medium-font-size">कुछ ऐसा ही हुआ था लेखक के <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">पिताजी के साथ संजोग वश उनकी भी मृत्यु तेरे काटने के 24 घंटे बाद</span> ही हुई थी।</p>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-2545b402"><h5 class="uagb-heading-text">लेखक को अब तिरिछ का सपना नहीं आता, क्यों ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">लेखक उदय प्रकाश को अब तिरिछ का सपना नहीं आने क्योंकि <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">लेखक जो सपना सत्य देखते थे वो उनके भविष्य में घटने वाली घटना का संकेत देता था और वह घटना घटने के बाद उन्हें सपना आना बंद हो गया क्योंकि वह घटना घट चुकी थी। </span>  <span class="has-inline-color has-white-color">Tirichh subjective Q and A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-ba1f5ae0"><h2 class="uagb-heading-text">Quick Link </h2><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"></p></div>



<div style="height:5px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-restaurant-menu uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-6455a3d4">
<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-c71986f9"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">Chapter Pdf</h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc">यह अभी उपलब्ध नहीं है लेकिन जल्द ही इसे publish किया जाएगा । बीच-बीच में वेबसाइट चेक करते रहें।</div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>



<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-12a472c9"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">Online Test </h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc">यह अभी उपलब्ध नहीं है लेकिन जल्द ही इसे publish किया जाएगा । बीच-बीच में वेबसाइट चेक करते रहें।</div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>



<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-b3f56e2f"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">प्रश्न-उत्तर का पीडीएफ़</h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc">यह अभी उपलब्ध नहीं है लेकिन जल्द ही इसे publish किया जाएगा । बीच-बीच में वेबसाइट चेक करते रहें।</div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>



<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-bf60afef"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">English Summary Class 12th</h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc"><a href="https://jollylifestyle.com/blog/category/bihar-board-pattern/class-12th/english-class-12th/rainbow-ii/" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">अगर आप कक्षा 12 वीं के English Book Rainbow XII | Part-2 का summary पढ़ना चाहते है तो यहाँ क्लिक करें।</a></div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>



<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-5fd62862"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">भूगोल कक्षा 12 वीं</h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc"><a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/arts/bhoogol/book-1-maanav-bhoogol-ke-mool-siddhaant/" rel="nofollow">अगर आप भूगोल 12 वीं का किताब &#8220;मानव भूगोल के मूल सिद्धांत&#8221; का नोट्स तथा प्रश्न-उत्तर पढ़ना चाहते है, तो यहाँ क्लिक करें ।</a></div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>
</div>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-9155654f"><h2 class="uagb-heading-text">हिन्दी&nbsp;100&nbsp;मार्क्स&nbsp;सारांश </h2><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> You may like this </p></div>



<div style="height:25px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



			<div class="wp-block-uagb-post-carousel uagb-post-grid  uagb-post__image-position-top uagb-post__image-enabled uagb-block-fdd1bd9d     uagb-post__arrow-outside uagb-slick-carousel uagb-post__items uagb-post__columns-2 is-carousel uagb-post__columns-tablet-2 uagb-post__columns-mobile-1 uagb-post__carousel_equal-height" data-total="13" style="">

												<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-9-jan-jan-ka-chehra-ek-bhawarth-saransh-gajanan-madhav-muktibodh-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/jan-jan-ka-chehra-ek-arth.png" class="attachment-large size-large" alt="jan jan ka chehra ek arth" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/jan-jan-ka-chehra-ek-arth.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/jan-jan-ka-chehra-ek-arth-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/jan-jan-ka-chehra-ek-arth-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/jan-jan-ka-chehra-ek-arth-768x576.png 768w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/jan-jan-ka-chehra-ek-arth-660x495.png 660w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-9-jan-jan-ka-chehra-ek-bhawarth-saransh-gajanan-madhav-muktibodh-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">पद्य-9 | जन-जन का चेहरा एक भावार्थ (सारांश) &#8211; गजानन माधव मुक्तिबोध | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-07-09T11:09:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					July 9, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/pady/">पद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/">सारांश</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					&#8220;जन-जन का चेहरा एक&#8221; कविता कवि &#8220;गजानन माधव मुक्तिबोध जी&#8221; द्वारा लिखी गई है। कवि&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-9-jan-jan-ka-chehra-ek-bhawarth-saransh-gajanan-madhav-muktibodh-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-7-putra-viyog-bhavarth-saransh-subhadra-kumari-chauhan-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/putra-viyog-bhavarth.png" class="attachment-large size-large" alt="putra viyog bhavarth" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/putra-viyog-bhavarth.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/putra-viyog-bhavarth-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/putra-viyog-bhavarth-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/putra-viyog-bhavarth-768x576.png 768w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/putra-viyog-bhavarth-660x495.png 660w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-7-putra-viyog-bhavarth-saransh-subhadra-kumari-chauhan-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">पद्य-7 | पुत्र वियोग भावार्थ (सारांश) &#8211; सुभद्रा कुमारी चौहान | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-07-07T15:09:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					July 7, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/pady/">पद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/">सारांश</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					पुत्र वियोग कविता मुकुल काव्य से संकलित है। जिसमें कवित्री सुभद्रा कुमारी चौहान एक माँ&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-7-putra-viyog-bhavarth-saransh-subhadra-kumari-chauhan-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-3-sampurn-kranti-saransh-jayprakash-narayan-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/sampurn-kranti-saransh-1.png" class="attachment-large size-large" alt="sampurn kranti saransh" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/sampurn-kranti-saransh-1.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/sampurn-kranti-saransh-1-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/sampurn-kranti-saransh-1-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/sampurn-kranti-saransh-1-768x576.png 768w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/sampurn-kranti-saransh-1-660x495.png 660w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-3-sampurn-kranti-saransh-jayprakash-narayan-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">गद्य-3 | संपूर्ण क्रांति सारांश &#8211; जयप्रकाश नारायण | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-07-16T19:38:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					July 16, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/gady/">गद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/">सारांश</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					छात्र आंदोलन के दौरान &#8220;संपूर्ण क्रांति का नारा&#8221; &#8220;जयप्रकाश नारायण&#8221; द्वारा दिया गया था। 5&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-3-sampurn-kranti-saransh-jayprakash-narayan-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-13-shiksha-saransh-je-krishnamurti-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/shiksha-Saransh.png" class="attachment-large size-large" alt="Shiksha Saransh" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/shiksha-Saransh.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/shiksha-Saransh-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/shiksha-Saransh-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/shiksha-Saransh-768x576.png 768w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/shiksha-Saransh-660x495.png 660w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-13-shiksha-saransh-je-krishnamurti-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">गद्य-13 | शिक्षा (सारांश) &#8211; जे० कृष्णमूर्ति | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-07-26T19:31:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					July 26, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/gady/">गद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/">सारांश</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					&#8220;शिक्षा&#8221; &#8220;कृष्णमूर्ति फाउंडेशन&#8221; द्वारा प्रकाशित एक संभाषण है। जे० कृष्णमूर्ति ने इस पाठ में सच्ची&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-13-shiksha-saransh-je-krishnamurti-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-10-juthan-subjective-q-and-a-omprakash-valmiki-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Juthan-subjective-Q-and-A.png" class="attachment-large size-large" alt="Juthan subjective Q and A" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Juthan-subjective-Q-and-A.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Juthan-subjective-Q-and-A-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Juthan-subjective-Q-and-A-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Juthan-subjective-Q-and-A-768x576.png 768w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-10-juthan-subjective-q-and-a-omprakash-valmiki-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">गद्य-10 | जूठन (प्रश्न-उत्तर) &#8211; ओमप्रकाश वाल्मीकि | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-08-31T19:05:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					August 31, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/subjective-q-a/">Subjective Q &amp; A</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/gady/">गद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					जूठन का प्रश्न-उत्तर पढ़ने के लिए ऊपर क्लिक करें।
Q 1. विद्यालय में लेखक के साथ&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-10-juthan-subjective-q-and-a-omprakash-valmiki-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-6-tumul-kolahal-kalah-mein-objective-q-and-a-jayshankra-prasad-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Tumul-Kolahal-Kalah-Mein-Objective.png" class="attachment-large size-large" alt="Tumul Kolahal Kalah Mein Objective" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Tumul-Kolahal-Kalah-Mein-Objective.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Tumul-Kolahal-Kalah-Mein-Objective-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Tumul-Kolahal-Kalah-Mein-Objective-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Tumul-Kolahal-Kalah-Mein-Objective-768x576.png 768w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-6-tumul-kolahal-kalah-mein-objective-q-and-a-jayshankra-prasad-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">पद्य-6 | तुमुल कोलाहल कलह में Objective Q &#038; A &#8211; जयशंकर प्रसाद | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-08-14T07:16:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					August 14, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/objective-q-a/">Objective Q &amp; A</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/pady/">पद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					तुमुल कोलाहल कलह में (जयशंकर प्रसाद) का Objective Q &amp; A पढ़ने के लिए ऊपर&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-6-tumul-kolahal-kalah-mein-objective-q-and-a-jayshankra-prasad-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
											</div>
			<p>The post <a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-12-tirichh-subjective-q-and-a-uday-prakash-12th-hindi-100-marks/">गद्य-12 | तिरिछ (प्रश्न-उत्तर) &#8211; उदय प्रकाश | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a> appeared first on <a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com">NRB APP</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-12-tirichh-subjective-q-and-a-uday-prakash-12th-hindi-100-marks/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>गद्य-11 &#124; हँसते हुए मेरा अकेलापन (प्रश्न-उत्तर) &#8211; मलयज &#124; कक्षा-12 वीं &#124; हिन्दी 100 मार्क्स</title>
		<link>https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-11-hanste-hue-mera-akelapan-subjective-q-and-a-malayj-12th-hindi-100-marks/</link>
					<comments>https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-11-hanste-hue-mera-akelapan-subjective-q-and-a-malayj-12th-hindi-100-marks/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[admin]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 01 Sep 2021 14:02:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bihar Board]]></category>
		<category><![CDATA[Class 12th]]></category>
		<category><![CDATA[Subjective Q & A]]></category>
		<category><![CDATA[गद्य]]></category>
		<category><![CDATA[दिगंत भाग 2]]></category>
		<category><![CDATA[हिन्दी]]></category>
		<category><![CDATA[Arts]]></category>
		<category><![CDATA[by रीतिका]]></category>
		<category><![CDATA[Commerce]]></category>
		<category><![CDATA[Science]]></category>
		<category><![CDATA[हिंदी]]></category>
		<category><![CDATA[हिन्दी 100 मार्क्स]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://nrbhindi.jollylifestyle.com/?p=3641</guid>

					<description><![CDATA[<p>हँसते हुए मेरा अकेलापन का प्रश्न-उत्तर पढ़ने के लिए ऊपर क्लिक करें।<br />
Q 1. डायरी क्या है ?<br />
उत्तर- डायरी किसी साहित्यकार या व्यक्ति द्वारा लिखित एक ऐसा संग्रह है। जिसमें वह अपने जीवन के अनुभव और अपने जीवन के महत्वपूर्ण दिनों के बारे में बड़ी सच्चाई के साथ लिखता है।</p>
<p>The post <a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-11-hanste-hue-mera-akelapan-subjective-q-and-a-malayj-12th-hindi-100-marks/">गद्य-11 | हँसते हुए मेरा अकेलापन (प्रश्न-उत्तर) &#8211; मलयज | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a> appeared first on <a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com">NRB APP</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-37252f6a"><h2 class="uagb-heading-text">विवरण </h2><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text">Hanste Hue Mera Aakelapan Subjective Q &amp; A</p></div>



<figure class="wp-block-table aligncenter is-style-stripes"><table class="has-background" style="background-color:#fcf0ef"><thead><tr><th><span class="has-inline-color has-pale-pink-color">आधारित पैटर्न</span></th><th><span class="has-inline-color has-pale-pink-color">बिहार बोर्ड, पटना</span></th></tr></thead><tbody><tr><td>कक्षा</td><td>12 वीं</td></tr><tr><td>संकाय</td><td>कला (I.A.), वाणिज्य (I.Com) &amp; विज्ञान (I.Sc)</td></tr><tr><td>विषय</td><td>हिन्दी (100 Marks)</td></tr><tr><td>किताब</td><td>दिगंत&nbsp;भाग-2</td></tr><tr><td>प्रकार</td><td>प्रश्न-उत्तर</td></tr><tr><td>अध्याय</td><td>गद्य-11 | हँसते हुए मेरा अकेलापन &#8211; मलयज जायसी</td></tr><tr><td>कीमत</td><td>नि: शुल्क</td></tr><tr><td>लिखने का माध्यम</td><td>हिन्दी</td></tr><tr><td>उपलब्ध</td><td><a href="https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jollylifestyle.nrbhindi" target="_blank" rel="noreferrer noopener"></a><a href="https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jollylifestyle.nrbhindi" target="_blank" rel="noreferrer noopener">NRB HINDI App पर उपलब्ध</a></td></tr></tbody><tfoot><tr><td>श्रेय (साभार)</td><td><a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/tag/by-%e0%a4%b0%e0%a5%80%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%95%e0%a4%be/" data-type="post_tag" data-id="225">रीतिका</a></td></tr></tfoot></table><figcaption><span class="has-inline-color has-light-green-cyan-color">गद्य-11 | हँसते हुए मेरा अकेलापन (प्रश्न-उत्तर) &#8211; मलयज | कक्षा-12 वीं</span></figcaption></figure>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-85a63c84"><h5 class="uagb-heading-text">डायरी क्या है ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text">उत्तर </p></div>



<p class="has-medium-font-size">डायरी किसी <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">साहित्यकार या व्यक्ति </span>द्वारा लिखित एक ऐसा <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">संग्रह</span> है। जिसमें वह अपने <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">जीवन के अनुभव और अपने जीवन के महत्वपूर्ण दिनों के बारे में बड़ी </span>सच्चाई के साथ लिखता है।    <span class="has-inline-color has-white-color">Hanste Hue Mera Aakelapan Subjective Q &amp; A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-590e1dd5"><h5 class="uagb-heading-text">डायरी का लिखा जाना क्यों मुश्किल है ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text">उत्तर </p></div>



<p class="has-medium-font-size">डायरी का लिखा जाना वाकई में मुश्किल है क्योंकि इसमें सभी घटित घटनाओं को बिल्कुल <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">सही-सही रूप में वर्णित</span> करना होता है। डायरी में लिखित <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">सभी बातें सच्ची</span> होनी चाहिए। इसके अलावा <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">डायरी में लिखे शब्द और अर्थ में उदासीनता कम</span> रहती है।    <span class="has-inline-color has-white-color">Hanste Hue Mera Aakelapan Subjective Q &amp; A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-ebf48f9e"><h5 class="uagb-heading-text">किस तारीख की डायरी आपको सबसे प्रभावी लगी और क्यों ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">मुझे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">30 अगस्त 1976 </span>की लिखी गई डायरी सबसे प्रभावी लगी। इसमें लेखक <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">एक सात साल की लड़की</span> का वर्णन करते हैं। वो लड़की <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">सेब बेचती</span> थी। लेखक उस <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">लड़की का वर्णन बड़े भावनात्मक तरीके</span> से करते हैं।   <span class="has-inline-color has-white-color">Hanste Hue Mera Aakelapan Subjective Q &amp; A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-eaadc3ab"><h5 class="uagb-heading-text">डायरी के इन अंशों में मलयज की गहरी संवेदना घुली हुई है। इसे प्रमाणित करें ।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">डायरी के इन अंशो में <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">मलयज का गहरी संवेदना घुली</span> हुई है। यह बात पाठ के शुरू में ही मालूम पड़ जाती है। जब लेखक <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">हरे भरे पेड़ पौधों </span>के प्रति अपनी संवेदना प्रकट करते हैं।&nbsp; लेखक <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">प्रकृति</span> के प्रति <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">गहरी संवेदना और लगाव प्रकट</span> करते हैं।&nbsp; उनका यह लगाव तब भी जाहिर होता है, जब वे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">खेतों की फसलों की तुलना व्यक्ति</span> से करते हैं। लेखक इतना संवेदनशील व्यक्ति हैं कि जब उनकी <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">चिट्ठी नहीं आती तो वह बहुत दुखी</span> हो जाते हैं। जब भी वह किसी से मिलते हैं तो अपनापन की भावना से मिलते हैं। जब लेखक <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">सेब बेचती हुई लड़की को सेव बेचते</span> हुए देखते हैं तो उन्हे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">पीड़ा का अनुभव </span>होता है। लेखक <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">डायरी में अपने&nbsp;डर</span> को भी व्यक्त करते हैं।</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-8a349876"><h5 class="uagb-heading-text">व्याख्या करें<br>(क) आदमी यथार्थ को जीता ही नहीं, यथार्थ को रचता भी है ।&nbsp;</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">रस्तुत पंक्ति <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">&#8216;हँसते हुए मेरा अकेलापन&#8217;</span> डायरी से ली गयी है। इस पंक्ति में लेखक मलयज ने यह सिद्ध करने का प्रयास किया है कि व्यक्ति <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">यथार्थ में जीता भी है और यथार्थ को रचता</span> भी है।<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> यथार्थ</span> मनुष्य जीवन का एक <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">कटु सत्य</span> है। वास्तविकता से परे (अलग) मनुष्य का जीवन <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">एकाकी एवं व्यर्थ</span> होता है। इस पंक्ति में लेखक ने संकेत दिया है कि उनके बच्चे उनकी रचना है और वे यथार्थ हैं। उनकी <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">चिंता उनके स्वयं</span> की है। लेखक पारिवारिक बोझ के बंधन से बंधे हैं। जबकि उनका परिवार <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">बंधनरहित एवं चिंतामुक्त</span> है। यही जीवन का यथार्थ है। अतः <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">व्यक्ति की रचना एवं उसके जीवन का यथार्थ</span> दोनों <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">एक-दूसरे के पूरक</span> हैं।</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-254f916f"><h5 class="uagb-heading-text">(ख) इस संसार से संपृक्ति एक रचनात्मक कर्म है । इस कर्म के बिना मानवीयता अधूरी है </h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">प्रस्तुत पंक्ति मलयज द्वारा रचित पाठ <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">&#8216;हँसते हुए मेरा अकेलेपन&#8217;</span> से लिया गया है लेकिन इस पंक्ति के द्वारा यह कहना चाहते हैं कि मनुष्य का <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">संसार से जुड़ा एक रचनात्मक</span> कार्य है। इसी जुड़ाव के कारण मनुष्य भिन्न भिन्न प्रकार रचनाएँ करता है। इस कर्म के बिना मानवीयता अधूरी है अर्थात <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">मनुष्य संसार से जुड़वा के कारण रचनात्मक कार्य</span> करता है और उसमें <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">मानवीयता का भाव जागृत</span> होता है।  <span class="has-inline-color has-white-color">Hanste Hue Mera Aakelapan Subjective Q &amp; A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-cdf29ca5"><h5 class="uagb-heading-text">‘धरती का क्षण&#8217; से क्या आशय है ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size"><span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">&#8216;धरती का क्षण&#8217;</span> से लेखक का आशय है कि जिस <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">क्षण शब्द </span>और<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> अर्थ मिलकर</span> रचना का रूप ग्रहण करते है। यह क्रिया <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">धरातल</span> पर ही होती है कही <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">अंतरिक्ष</span> मे नहीं।   <span class="has-inline-color has-white-color">Hanste Hue Mera Aakelapan Subjective Q &amp; A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-47024e47"><h5 class="uagb-heading-text">रचे हुए यथार्थ और भोगे हुए यथार्थ में क्या संबंध है ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">भोगा हुआ यथार्थ एक दिया हुआ यथार्थ है। मनुष्य अपना यथार्थ खुद रहता है और उस रचे हुए यर्थात का एक हिस्सा दूसरे दे देता है। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">हर आदमी एक संसार</span> को रचता है। वह उसी <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">संसार में जीता</span> है और <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">भोगता</span> है। रचने और भोगने का <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">रिश्ता एक द्वंद्वात्मक</span> रिश्ता है। इंसान वही भोगता है जो वो रचता है। दोनों <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">एक दूसरे को बनाते तथा मिटाते</span> हैं।</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-b3c5ee12"><h5 class="uagb-heading-text">लेखक के अनुसार सुरक्षा कहाँ है ? वह डायरी को किस रूप में देखना चाहता है ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">लेखक के <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">अनुसार सुरक्षा सूरज की रोशनी</span> में है। सुरक्षा मुश्किलों का डट कर सामना करने, लड़ने में पिसने में और खटने में है। लेखक अपनी <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">डायरी अपनी सभी अनुभवों के रुप में देखना</span> चाहता है। वह चाहता है कि डायरी मे उसके जीवन के सभी अनुभव व्यक्त हो। इसलिए <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">लेखक कभी-कभी वह कविता ने मूड में डायरी</span> लिखता है।    <span class="has-inline-color has-white-color">Hanste Hue Mera Aakelapan Subjective Q &amp; A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-3ef1452c"><h5 class="uagb-heading-text">डायरी के इन अंशों से लेखक के जिस &#8216;मूड&#8217; का अनुभव आपको होता है, उसका परिचय अपने शब्दों में दीजिए।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size"><span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">डायरी के इन अंशो</span> से पता चलता है कि लेखक का <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">&#8216;मूड&#8217;</span> अपने से संबंधित सजाईयो को उजागर करने का है। वह <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">बडे ही सामान्य मूड</span> मे सभी क्रियाकलापो का वर्णन करता है।<span class="has-inline-color has-white-color">    Hanste Hue Mera Aakelapan Subjective Q &amp; Ative Q &amp; A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-86d7e89d"><h5 class="uagb-heading-text">अर्थ स्पष्ट करें-<br>एक कलाकार के लिए यह निहायत जरूरी है कि उसमें &#8216;आग&#8217; हो- और वह खुद &#8216;ठंढा&#8217; हो ।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">लेखक का कहना है कि एक <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">कलाकार</span> के लिए बहुत जरूरी है कि उसमे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">&#8216;आग&#8217;</span> हो अर्थात वह अपने कर्म के प्रति पूर्णत: <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">संवेदनशील हो, चाहे उसका व्यक्तित्व ठंडा</span> ही हो।       <span class="has-inline-color has-white-color">Hanste Hue Mera Aakelapan Subjective Q &amp; A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-fd75049b"><h5 class="uagb-heading-text">चित्रकारी की किताब में लेखक ने कौन सा रंग सिद्धांत पढ़ा था ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size"><span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">चित्रकारी की किताब</span> मे लेखक ने यह <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">रंग सिद्धांत</span> पढा था कि <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">शोख </span>और<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> भडकीले रंग</span> संवेदनाओ को बडी तेजी से भारते हैं, उन्हें <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">बड़ी तेजी से चरम बिंदु</span> की ओर ले जाते है और उतनी ही तेजी से उन्हें ढाल की ओर खींचते है।   <span class="has-inline-color has-white-color">Hanste Hue Mera Aakelapan Subjective Q &amp; A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-05430936"><h5 class="uagb-heading-text">11 जून 78 की डायरी से शब्द और अर्थ के संबंध पर क्या प्रकाश पड़ता है ? अपने शब्दों में लिखें</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">11 जून 78 की डायरी से शब्द और अर्थ के संबंध मे पता चलता है कि शब्द और अर्थ की बीच तटस्थता कम रहती है। जब लेखन किया जाता है तो <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">शब्द अर्थ मे </span>और<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> अर्थ शब्द</span> मे ढलते चले जाते है। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">शब्द </span>और<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> अर्थ का संगम ही धरती का क्षण</span> होता है।</p>



<h2 class="has-white-color has-text-color wp-block-heading" style="font-size:10px">Hanste Hue Mera Aakelapan Subjective Q &amp; Ajective Q &amp; A</h2>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-450c0c0d"><h5 class="uagb-heading-text">रचना और दस्तावेज में क्या फर्क है ? लेखक दस्तावेज को रचना के लिए कैसे जरूरी बताता है ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">लेखक रचना और दस्तावेज के फर्क को स्पष्ट करते हुए कहता है कि मैं जो कुछ लिखता हूँ वह सबका सब रचना नही होती। मै जो कुछ भोगता हूँ उन सबमे रचना के बीज नहीं होते। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">भोगे हुए अनुभव के जो अंश लेखक के साथ चलते है, वही रचना है। शेष सिर्फ दस्तावेज है।</span> लेकिन यह दस्तावेज रचना के लिए जरूरी है, क्योकि <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">दस्तावेज रचना का कच्चा</span> माल है। यही रचना को पैदा करने वाली <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">उपजाऊ मिट्टी</span> है।</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-785aded6"><h5 class="uagb-heading-text">लेखक अपने किस डर की बात करता है ? इस डर की खासियत क्या है ? अपने शब्दों में लिखिए ।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text">उत्तर </p></div>



<p class="has-medium-font-size">लेखक डर को अपने <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">जीवन का केंद्रिय अनुभव</span> बताता है। उसे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">बुरी बुरी बिमारियो</span> का डर या घर के किसी सदस्य के देर तक वापस न आने से <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">उत्पन्न आशंकाओ का डर</span> सताता रहता है। इस डर की खासियत यह है कि इसके कारण लेखक <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">घंटो तनाव मे गुजार</span> देता है। उसका <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">हृदय बहुत तेज धडकने</span> लगता है और <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">मुख से प्रार्थनाएँ निकलने</span> लगती है। ऐसा उसके मन में आने वाली तरह-तरह की अप्रिय कल्पनाओ के कारण होता है।</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-9267f7cb"><h2 class="uagb-heading-text">Quick Link</h2><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"></p></div>



<div style="height:5px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-restaurant-menu uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-a91f1c17">
<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-10d8050c"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">Chapter Pdf</h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc">यह अभी उपलब्ध नहीं है लेकिन जल्द ही इसे publish किया जाएगा । बीच-बीच में वेबसाइट चेक करते रहें।</div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>



<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-00396580"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">Online Test </h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc">यह अभी उपलब्ध नहीं है लेकिन जल्द ही इसे publish किया जाएगा । बीच-बीच में वेबसाइट चेक करते रहें।</div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>



<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-c825d33d"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">प्रश्न-उत्तर का पीडीएफ़</h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc">यह अभी उपलब्ध नहीं है लेकिन जल्द ही इसे publish किया जाएगा । बीच-बीच में वेबसाइट चेक करते रहें।</div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>



<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-fb74e7c3"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">English Summary Class 12th</h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc"><a href="https://jollylifestyle.com/blog/category/bihar-board-pattern/class-12th/english-class-12th/rainbow-ii/" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">अगर आप कक्षा 12 वीं के English Book Rainbow XII | Part-2 का summary पढ़ना चाहते है तो यहाँ क्लिक करें।</a></div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>



<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-47a3ebfc"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">भूगोल कक्षा 12 वीं</h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc"><a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/arts/bhoogol/book-1-maanav-bhoogol-ke-mool-siddhaant/" rel="nofollow">अगर आप भूगोल 12 वीं का किताब &#8220;मानव भूगोल के मूल सिद्धांत&#8221; का नोट्स तथा प्रश्न-उत्तर पढ़ना चाहते है, तो यहाँ क्लिक करें ।</a></div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>
</div>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-786e84f4"><h2 class="uagb-heading-text">हिन्दी&nbsp;100&nbsp;मार्क्स&nbsp;सारांश</h2><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text">You may like this</p></div>



<div style="height:25px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



			<div class="wp-block-uagb-post-carousel uagb-post-grid  uagb-post__image-position-top uagb-post__image-enabled uagb-block-32a42f3f     uagb-post__arrow-outside uagb-slick-carousel uagb-post__items uagb-post__columns-2 is-carousel uagb-post__columns-tablet-2 uagb-post__columns-mobile-1 uagb-post__carousel_equal-height" data-total="13" style="">

												<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-5-roj-subjective-q-and-a-sachchidannad-hirannd-watsyayn-agyey-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Roj-subjective-Q-A.png" class="attachment-large size-large" alt="Roj subjective Q &amp; A" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Roj-subjective-Q-A.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Roj-subjective-Q-A-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Roj-subjective-Q-A-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Roj-subjective-Q-A-768x576.png 768w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-5-roj-subjective-q-and-a-sachchidannad-hirannd-watsyayn-agyey-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">गद्य-5 | रोज (प्रश्न-उत्तर) &#8211; सच्चिदानंद हिरानंद वात्स्यायन अज्ञेय | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-08-26T16:04:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					August 26, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/subjective-q-a/">Subjective Q &amp; A</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/gady/">गद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					रोज का प्रश्न-उत्तर पढ़ने के लिए ऊपर क्लिक करें।
Q 1. मालती के घर का वातावरण&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-5-roj-subjective-q-and-a-sachchidannad-hirannd-watsyayn-agyey-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-12-har-jit-bhavarth-saransh-ashok-vajpeyi-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/har-jit-bhavarth-saransh.png" class="attachment-large size-large" alt="har jit bhavarth (saransh)" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/har-jit-bhavarth-saransh.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/har-jit-bhavarth-saransh-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/har-jit-bhavarth-saransh-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/har-jit-bhavarth-saransh-768x576.png 768w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/har-jit-bhavarth-saransh-660x495.png 660w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-12-har-jit-bhavarth-saransh-ashok-vajpeyi-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">पद्य-12 | हार-जीत भावार्थ (सारांश) &#8211; अशोक वाजपेयी | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-07-12T15:14:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					July 12, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/pady/">पद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/">सारांश</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					प्रस्तुत कविता &#8220;हार जीत&#8221; कवि &#8220;अशोक वाजपेयी&#8221; के कविता संकलन &#8220;कहीं नहीं वहीं&#8221; से ली&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-12-har-jit-bhavarth-saransh-ashok-vajpeyi-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-6-ek-lekha-aur-ek-ptra-subjective-q-and-a-bhagat-singh-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Ek-lekha-aur-Ek-ptra-subjective-Q-A.png" class="attachment-large size-large" alt="Ek lekha aur Ek ptra subjective Q &amp; A" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Ek-lekha-aur-Ek-ptra-subjective-Q-A.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Ek-lekha-aur-Ek-ptra-subjective-Q-A-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Ek-lekha-aur-Ek-ptra-subjective-Q-A-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Ek-lekha-aur-Ek-ptra-subjective-Q-A-768x576.png 768w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-6-ek-lekha-aur-ek-ptra-subjective-q-and-a-bhagat-singh-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">गद्य-6 | एक लेख और एक पत्र (प्रश्न-उत्तर) &#8211; भगत सिंह | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-08-27T17:47:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					August 27, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/subjective-q-a/">Subjective Q &amp; A</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/gady/">गद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					एक लेख और एक पत्र का प्रश्न-उत्तर पढ़ने के लिए ऊपर क्लिक करें।
Q 1. विद्यार्थियों&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-6-ek-lekha-aur-ek-ptra-subjective-q-and-a-bhagat-singh-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-3-sampurn-kranti-saransh-jayprakash-narayan-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/sampurn-kranti-saransh-1.png" class="attachment-large size-large" alt="sampurn kranti saransh" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/sampurn-kranti-saransh-1.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/sampurn-kranti-saransh-1-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/sampurn-kranti-saransh-1-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/sampurn-kranti-saransh-1-768x576.png 768w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/sampurn-kranti-saransh-1-660x495.png 660w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-3-sampurn-kranti-saransh-jayprakash-narayan-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">गद्य-3 | संपूर्ण क्रांति सारांश &#8211; जयप्रकाश नारायण | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-07-16T19:38:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					July 16, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/gady/">गद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/">सारांश</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					छात्र आंदोलन के दौरान &#8220;संपूर्ण क्रांति का नारा&#8221; &#8220;जयप्रकाश नारायण&#8221; द्वारा दिया गया था। 5&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-3-sampurn-kranti-saransh-jayprakash-narayan-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-8-sipahi-ki-maa-saransh-mohan-rakesh-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Sipahi-ki-maa-Saransh.png" class="attachment-large size-large" alt="Sipahi ki maa Saransh" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Sipahi-ki-maa-Saransh.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Sipahi-ki-maa-Saransh-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Sipahi-ki-maa-Saransh-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Sipahi-ki-maa-Saransh-768x576.png 768w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Sipahi-ki-maa-Saransh-660x495.png 660w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-8-sipahi-ki-maa-saransh-mohan-rakesh-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">गद्य-8 | सिपाही की माँ (सारांश) &#8211; मोहन राकेश | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-07-21T19:32:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					July 21, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/gady/">गद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/">सारांश</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					&#8220;सिपाही की माँ&#8221;, &#8220;मोहन राकेश&#8221; द्वारा लिखी गई यह एकांकी &#8220;अंडे के छिलके तथा अन्य&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-8-sipahi-ki-maa-saransh-mohan-rakesh-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-1-kadbak-objective-q-and-a-saransh-malik-mohamad-jayasi-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Kadbak-Objective-Question.png" class="attachment-large size-large" alt="Kadbak Objective Question" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Kadbak-Objective-Question.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Kadbak-Objective-Question-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Kadbak-Objective-Question-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Kadbak-Objective-Question-768x576.png 768w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-1-kadbak-objective-q-and-a-saransh-malik-mohamad-jayasi-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">पद्य-1 | कड़बक Objective Q &#038; A &#8211; मलिक मुहम्मद जायसी | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-08-09T07:01:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					August 9, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/objective-q-a/">Objective Q &amp; A</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/pady/">पद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					मलिक मुहम्मद जायसी के पद्य कड़बक का Objective Q &amp; A पढ़ने के लिए ऊपर&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-1-kadbak-objective-q-and-a-saransh-malik-mohamad-jayasi-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
											</div>
			<p>The post <a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-11-hanste-hue-mera-akelapan-subjective-q-and-a-malayj-12th-hindi-100-marks/">गद्य-11 | हँसते हुए मेरा अकेलापन (प्रश्न-उत्तर) &#8211; मलयज | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a> appeared first on <a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com">NRB APP</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-11-hanste-hue-mera-akelapan-subjective-q-and-a-malayj-12th-hindi-100-marks/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>गद्य-10 &#124; जूठन (प्रश्न-उत्तर) &#8211; ओमप्रकाश वाल्मीकि &#124; कक्षा-12 वीं &#124; हिन्दी 100 मार्क्स</title>
		<link>https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-10-juthan-subjective-q-and-a-omprakash-valmiki-12th-hindi-100-marks/</link>
					<comments>https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-10-juthan-subjective-q-and-a-omprakash-valmiki-12th-hindi-100-marks/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[admin]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 31 Aug 2021 13:35:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bihar Board]]></category>
		<category><![CDATA[Class 12th]]></category>
		<category><![CDATA[Subjective Q & A]]></category>
		<category><![CDATA[गद्य]]></category>
		<category><![CDATA[दिगंत भाग 2]]></category>
		<category><![CDATA[हिन्दी]]></category>
		<category><![CDATA[Arts]]></category>
		<category><![CDATA[by रीतिका]]></category>
		<category><![CDATA[Commerce]]></category>
		<category><![CDATA[Science]]></category>
		<category><![CDATA[हिंदी]]></category>
		<category><![CDATA[हिन्दी 100 मार्क्स]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://nrbhindi.jollylifestyle.com/?p=3639</guid>

					<description><![CDATA[<p>जूठन का प्रश्न-उत्तर पढ़ने के लिए ऊपर क्लिक करें।<br />
Q 1. विद्यालय में लेखक के साथ कैसी घटनाएँ घटती हैं<br />
उत्तर- विद्यालय मे लेखक के साथ बहुत अप्रिय घटनाएँ, घटती है। नीचली जाती के होने के कारण उन्हें वर्ग मे बैठने नही दिया जाता है। हेडमास्टर द्वारा उन्हों वर्ग से बारह निकाला जाता है। और पूरे विद्यालय मे झाडू लगवाया जाता है। तीसरे दिन जब लेखक चुपचाप वर्ग में बैठ जाते है। तब हेडमास्टर उनकी गर्दन दबोचकर वर्ग से बाहर बरामदे मे निकालते है और उन्हें पूरे मैदान में झाड़ू लगने को कहते है। </p>
<p>The post <a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-10-juthan-subjective-q-and-a-omprakash-valmiki-12th-hindi-100-marks/">गद्य-10 | जूठन (प्रश्न-उत्तर) &#8211; ओमप्रकाश वाल्मीकि | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a> appeared first on <a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com">NRB APP</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-d674d93c"><h2 class="uagb-heading-text">विवरण&nbsp;</h2><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text">Juthan subjective Q and A</p></div>



<figure class="wp-block-table aligncenter is-style-stripes"><table class="has-background" style="background-color:#fcf0ef"><thead><tr><th><span class="has-inline-color has-pale-pink-color">आधारित पैटर्न</span></th><th><span class="has-inline-color has-pale-pink-color">बिहार बोर्ड, पटना</span></th></tr></thead><tbody><tr><td>कक्षा</td><td>12 वीं</td></tr><tr><td>संकाय</td><td>कला (I.A.), वाणिज्य (I.Com) &amp; विज्ञान (I.Sc)</td></tr><tr><td>विषय</td><td>हिन्दी (100 Marks)</td></tr><tr><td>किताब</td><td>दिगंत&nbsp;भाग-2</td></tr><tr><td>प्रकार</td><td>प्रश्न-उत्तर</td></tr><tr><td>अध्याय</td><td>गद्य-10 | जूठन &#8211; ओमप्रकाश वाल्मीकि</td></tr><tr><td>कीमत</td><td>नि: शुल्क</td></tr><tr><td>लिखने का माध्यम</td><td>हिन्दी</td></tr><tr><td>उपलब्ध</td><td><a href="https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jollylifestyle.nrbhindi" target="_blank" rel="noreferrer noopener">NRB HINDI ऐप पर उपलब्ध</a></td></tr></tbody><tfoot><tr><td>श्रेय (साभार)</td><td><a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/tag/by-%e0%a4%b0%e0%a5%80%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%95%e0%a4%be/" data-type="post_tag" data-id="225">रीतिका</a></td></tr></tfoot></table><figcaption><span class="has-inline-color has-light-green-cyan-color">गद्य-10 | जूठन (प्रश्न-उत्तर) &#8211; ओमप्रकाश वाल्मीकि | कक्षा-12 वीं</span></figcaption></figure>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-bd4ce8ba"><h5 class="uagb-heading-text">विद्यालय में लेखक के साथ कैसी घटनाएँ घटती हैं ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text">उत्तर </p></div>



<p class="has-medium-font-size">विद्यालय मे लेखक के साथ बहुत अप्रिय <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">घटनाएँ, घटती</span> है। नीचली जाती के होने के कारण उन्हें वर्ग मे बैठने नही दिया जाता है। हेडमास्टर द्वारा उन्हों वर्ग से बारह निकाला जाता है। और <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">पूरे विद्यालय मे झाडू लगवाया</span> जाता है। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">तीसरे दिन</span> जब लेखक <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">चुपचाप वर्ग में बैठ </span>जाते है। तब <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">हेडमास्टर उनकी गर्दन दबोचकर वर्ग से बाहर बरामदे</span> मे निकालते है और <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">उन्हें पूरे मैदान में झाड़ू लगने </span>को कहते है। <span class="has-inline-color has-white-color"> Juthan subjective Q and A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-3fbec1d0"><h5 class="uagb-heading-text">पिताजी ने स्कूल में क्या देखा ? उन्होंने आगे क्या किया ? पूरा विवरण अपने शब्दों में लिखें ।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">पिताजी <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">अचानक स्कूल के</span> पास से गुजरते है और <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">स्कूल में लेखक को झाडू लगते</span> हुए देखते है। पिताजी ने लेखक से सारी बात की जानकारी ली और उनके<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> हाथ से झाडू छीन कर फेंक</span> दी और <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">गुस्से से चीखने</span> लगे, &#8220;<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">कौन सा मास्टर है वो, जो मेरे लड़के से झाडू लगवावे है&#8230;&#8230;.?</span>&#8221; जिसे सुनकर हेडमास्टर और सभी मास्ट बाहर आए । हेडमास्टर ने पिताजी को <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">गाली देकर धमकाया </span>लेकिन पिताजी पर<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> धमकी का कोई असर</span> नही हुआ।</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-a190f3b7"><h5 class="uagb-heading-text">बचपन में लेखक के साथ जो कुछ हुआ, आप कल्पना करें कि आपके साथ भी हुआ हो- ऐसी स्थिति में आप अपने अनुभव और प्रतिक्रिया को अपनी भाषा में लिखिए ।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">बचपन में लेखक के साथ जो कुछ हुआ, वो नहीं हो ना चाहिए था। अगर वही घटना हमारे साथ होता तो हमे भी <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">बहुत बुरा तथा अपनमांजक</span> लगता। ऐसा <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">व्यवहार करने वाले व्यक्ति पर बहुत क्रोध</span> आएगा। उनके द्वारा किये गए इस व्यवहार का कारण भी जानेंगे। हम उनकी<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> शिकायत भी </span>करते तथा साथ ही साथ प्रयास करते की <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">ऐसा घटना दूसरे के साथ न हो।</span>   <span class="has-inline-color has-white-color"> Juthan subjective Q and A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-c0ce8155"><h5 class="uagb-heading-text">किन बातों को सोचकर लेखक के भीतर काँटे जैसे उगने लगते हैं ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">लेखक अपने <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">बच्चपन की बातो</span> को सोचते है। जब वे छोटे थे तब उनके <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">परिवार के सभी लोग दूसरो के घर काम</span> किया करते थे। जिसके बदले मे उन्हे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">थोडा अनाज, जुठन और खुची रोटी</span> दी जाती थी। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">शादी-ब्याह के मौको</span> पर भी उन्हे लोगो की <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">जूठी प्लेटे ही</span> मिलती थी। वे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">पुरियो के टुकड़ों को सुखा</span> लेते थे और <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">बरसात के दिनो</span> मे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">नमक और मिर्च छिड़ककर </span>खाते थे। इन्ही सभी बातो को<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> सोचकर लेखक के भीतर काँटे </span>जैसे उगने लगता है।</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-17667bb3"><h5 class="uagb-heading-text">&#8216;दिन रात मर खप कर भी हमारे पसीने की कीमत मात्र जूठन, फिर भी किसी को शिकायत नहीं । कोई शर्मिंदगी नहीं, कोई पश्चाताप नहीं ।&#8221; ऐसा क्यों ? सोचिए और उत्तर दीजिए ।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">&#8220;दिन रात मर खप कर भी हमारे पसीने की कीमत मात्र जूठन, फिर भी किसी को शिकायत नहीं। कोई शर्मिंदगी नही, कोई पश्चाताप नहीं&#8221; ऐसा इसलिए क्योंकि उस समय<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> चुहड़े जाति</span> के लोगों का काम <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">त्यागियों के घर काम</span> करने तथा <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">मेरे हुए मवेशियों को उठाना</span> आदि था। मवेशियो के <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">चमडे बेचकर</span> कुछ पैसे उन्हें मिल जाता था। समय <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">पिछड़ी जातियों </span>की स्थिती बहुत<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> दैनिय</span> थी। उस समय <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">चूहडो को</span> खाने के लिए <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">जूठन</span> ही मिलती थी। वे इन सभी <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">चीजों को अपना </span>चुके थे। वे इन सभी को वो अपनी <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">किस्मत मान</span> लिए थे।</p>



<h2 class="has-white-color has-text-color wp-block-heading" style="font-size:10px">Juthan subjective Q and A</h2>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-60e97e8a"><h5 class="uagb-heading-text">सुरेंद्र की बातों को सुनकर लेखक विचलित क्यों हो जाते हैं ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">सुरेंद्र की बातो को सुनकर लेखक को अपने <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">बचपन की बाते याद</span> आती है। ये बाते तब की है जब <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">सुरेंद्र पैदा भी</span> नही हुआ था। उसकी बड़ी बुआ की शादी थी। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">शादी से दस-बारह दिन</span> पहले से <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">लेखक की माँ-पिताजी</span> ने <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">सुखदेव सिंह त्यागी</span> के<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> घर-आँगन से लेकर बाहर तक के सभी काम</span> किए थे। लेखक के माँ द्वारा <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">भोजन माँगने पर उन्हें बेइज़्जत </span>किया गया। सुखदेव सिंह ने जूठन के तरफ इशारा करते हुए कहते है <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">&#8220;अपनी औकात मे रह चूहड़ी। उठा टोकरा, दरवाजे से और चलती बन&#8221; </span>इन्ही सभी बातों को याद करके लेखक विचलीत हो जाते है।</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-7061faeb"><h5 class="uagb-heading-text">घर पहुँचने पर लेखक को देख उनकी माँ क्यों रो पड़ती हैं ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size"><span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">ब्रह्मदेव तगा का बैल रास्ते मे मर </span>गया था। उसे उठाने का काम लेखक के परिवार को मिला था। उस समय <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">लेखक के घर पर कोई पुरुष </span>नही था। जानवरो के <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">चमड़े बेच कर कुछ पैसे</span> मिलते थे। उसे लेखक की माँ गवाना नहीं चाहती थी। इसलिए उन्होने लेखक को ना चाहते हुए&nbsp;भी <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">स्कूल से बुलआकर सोल्ड़ चाचा</span> के साथ <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">उनकी&nbsp;सहायता</span>&nbsp;के&nbsp;लिए&nbsp;भेज देती है लेकिन जब लेखक घर वापस आते हैं तो <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">उनकी हालत को देखकर उनकी माँ रो पड़ी।</span>  <span class="has-inline-color has-white-color">Juthan subjective Q and A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-1dd0c3f7"><h5 class="uagb-heading-text">व्याख्या करें<br>&#8216;कितने क्रूर समाज में रहे हैं हम, जहाँ श्रम का कोई मोल ही नहीं बल्कि निर्धनता को बरकरार रखने का षड्यंत्र ही था यह सब ।&#8217;</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">प्रस्तुत पंक्तियाँ दलित आंदोलन के सुप्रसिद्ध लेखक <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">ओमप्रकाश वाल्मीकि</span> रचित आत्मकथा <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">&#8216;जूठन&#8217;</span> से उद्धृत अंश है।</p>



<p class="has-medium-font-size">लेखक ने यहाँ समाज की <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">विद्रूपताओं पर कटाक्ष</span> किया है। लेखक के पूरे परिवार द्वारा <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">मेहनत और&nbsp;परिश्रम</span> से कार्य किये जाने के बावजूद भी उन्हे&nbsp;<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">दो&nbsp;वक्त&nbsp;की&nbsp;रोटी नसीब नहीं</span> होती थी। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">रोटी की बात कौन कहे जूठन</span> नसीब होना भी मुश्किल था। विद्यालय का हेडमास्टर <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">चूहड़े के बेटे </span>को विद्यालय में <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">पढ़ाना नहीं</span> चाहता है, उसका खानदानी काम ही उसके लिए है। चूहड़े का बेटा है लेखक, इसलिए <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">पत्तलों का जूठन ही उ</span>सका निवाला है।</p>



<p class="has-medium-font-size">एक <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">संस्मरण लेखक यहाँ प्रस्तुत</span> करता है। मरे हुए <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">पशुओं को उठाना भी बड़ा हो कठिन </span>कार्य रहता है। उसके अगले-पिछले पैरों को रस्सी से बाँधकर बाँस की मोटी-मोटी बाहियों से उठाना पड़ता था। लेखक इतने <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">परिश्रम काम</span> के बदले में मात्र <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">दस-पंद्रह रुपये </span>हाथ में आने की बात कहता है। इस प्रकार के <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">कठिन श्रम से इतनी आमदनी</span> होना समाज की क्रूरता नहीं तो और क्या है ? लेखक के <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">अनुसार यहाँ श्रम का कोई मोल</span> नहीं। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">श्रम का पारिश्रमिक नहीं </span>के बराबर है। लेखक इसे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">निर्धनता के प्रति एक षड्यंत्र </span>मानते है।</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-9e3363e2"><h5 class="uagb-heading-text">लेखक की भाभी क्या कहती हैं ? उनके कथन का महत्त्व बताइए । </h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size"> <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">ब्रह्मदेव तगा का बैल रास्ते मे मर </span>गया था। उसे उठाने का काम लेखक के परिवार को मिला था। उस समय <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">लेखक के घर पर कोई पुरुष </span>नही था। जानवरो के <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">चमड़े बेच कर कुछ पैसे</span> मिलते थे। उसे लेखक की माँ गवाना नहीं चाहती थी। इसलिए उन्होने लेखक को ना चाहते हुए&nbsp;भी <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">स्कूल से बुलआकर सोल्ड़ चाचा</span> के साथ <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">उनकी&nbsp;सहायता</span>&nbsp;के&nbsp;लिए&nbsp;भेज देती है लेकिन जब लेखक घर वापस आते हैं तो उनकी <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">हालत को देखकर</span> उनकी माँ रो पड़ी और <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">लेखक की भाभी</span> कहती है की <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">&#8220;इनसे ये ना कराओं …….. भूखे रह लेंगे …….. इन्हे इस गंदगी मे ना घसीटो!&#8221;</span></p>



<p class="has-medium-font-size">लेखक&nbsp;के&nbsp;भविष्य&nbsp;मे&nbsp;होने&nbsp;वाले&nbsp;परिवर्तन&nbsp;का&nbsp;कारण&nbsp;भाभी&nbsp;का&nbsp;कथन&nbsp;ही&nbsp;है। यह कथन <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">अंधेरे मे रौशनी बनकर</span> चमकते है।&nbsp;  <span class="has-inline-color has-white-color">Juthan subjective Q and A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-905cc512"><h2 class="uagb-heading-text">Quick Link</h2><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"></p></div>



<div style="height:5px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-restaurant-menu uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-bc689336">
<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-64315d34"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">Chapter Pdf</h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc">यह अभी उपलब्ध नहीं है लेकिन जल्द ही इसे publish किया जाएगा । बीच-बीच में वेबसाइट चेक करते रहें।</div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>



<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-90e51313"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">Online Test </h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc">यह अभी उपलब्ध नहीं है लेकिन जल्द ही इसे publish किया जाएगा । बीच-बीच में वेबसाइट चेक करते रहें।</div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>



<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-a16736d6"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">प्रश्न-उत्तर का पीडीएफ़</h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc">यह अभी उपलब्ध नहीं है लेकिन जल्द ही इसे publish किया जाएगा । बीच-बीच में वेबसाइट चेक करते रहें।</div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>



<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-42e28e42"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">English Summary Class 12th</h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc"><a href="https://jollylifestyle.com/blog/category/bihar-board-pattern/class-12th/english-class-12th/rainbow-ii/" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">अगर आप कक्षा 12 वीं के English Book Rainbow XII | Part-2 का summary पढ़ना चाहते है तो यहाँ क्लिक करें।</a></div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>



<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-52af7e7c"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">भूगोल कक्षा 12 वीं</h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc"><a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/arts/bhoogol/book-1-maanav-bhoogol-ke-mool-siddhaant/" rel="nofollow">अगर आप भूगोल 12 वीं का किताब &#8220;मानव भूगोल के मूल सिद्धांत&#8221; का नोट्स तथा प्रश्न-उत्तर पढ़ना चाहते है, तो यहाँ क्लिक करें ।</a></div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>
</div>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-fadcf84f"><h2 class="uagb-heading-text">हिन्दी&nbsp;100&nbsp;मार्क्स&nbsp;सारांश </h2><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text">You may like this</p></div>



<div style="height:25px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



			<div class="wp-block-uagb-post-carousel uagb-post-grid  uagb-post__image-position-top uagb-post__image-enabled uagb-block-bf912669     uagb-post__arrow-outside uagb-slick-carousel uagb-post__items uagb-post__columns-2 is-carousel uagb-post__columns-tablet-2 uagb-post__columns-mobile-1 uagb-post__carousel_equal-height" data-total="13" style="">

												<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-3-sampurn-kranti-objective-q-and-a-jayprakash-narayan-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/09/Sampuran-Kranti-Objective-Q-A.png" class="attachment-large size-large" alt="Sampuran Kranti Objective Q &amp; A" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/09/Sampuran-Kranti-Objective-Q-A.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/09/Sampuran-Kranti-Objective-Q-A-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/09/Sampuran-Kranti-Objective-Q-A-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/09/Sampuran-Kranti-Objective-Q-A-768x576.png 768w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/09/Sampuran-Kranti-Objective-Q-A-660x495.png 660w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-3-sampurn-kranti-objective-q-and-a-jayprakash-narayan-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">गद्य-3 | संपूर्ण क्रांति Objective Q &#038; A &#8211; जयप्रकाश नारायण | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-07-29T00:34:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					July 29, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/objective-q-a/">Objective Q &amp; A</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/gady/">गद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					जयप्रकाश नारायण द्वारा रचित संपूर्ण क्रांति पाठ का Objective Q &amp; A पढ़ने के लिए&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-3-sampurn-kranti-objective-q-and-a-jayprakash-narayan-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-13-shiksha-subjective-q-and-a-je-krishanmurti-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Shiksha-Subjective-Q-and-A.png" class="attachment-large size-large" alt="Shiksha Subjective Q and A" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Shiksha-Subjective-Q-and-A.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Shiksha-Subjective-Q-and-A-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Shiksha-Subjective-Q-and-A-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Shiksha-Subjective-Q-and-A-768x576.png 768w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-13-shiksha-subjective-q-and-a-je-krishanmurti-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">गद्य-13 | शिक्षा (प्रश्न-उत्तर) &#8211; जे० कृष्णमूर्ति | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-09-03T20:00:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					September 3, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/subjective-q-a/">Subjective Q &amp; A</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/gady/">गद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					शिक्षा का प्रश्न-उत्तर पढ़ने के लिए ऊपर क्लिक करें।
Q 1. शिक्षा का क्या अर्थ है&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-13-shiksha-subjective-q-and-a-je-krishanmurti-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-3-smpurn-kranti-subjective-q-and-a-jay-prakash-narayn-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Smpurn-kranti-Subjective-Q-A.png" class="attachment-large size-large" alt="Smpurn kranti Subjective Q &amp; A" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Smpurn-kranti-Subjective-Q-A.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Smpurn-kranti-Subjective-Q-A-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Smpurn-kranti-Subjective-Q-A-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Smpurn-kranti-Subjective-Q-A-768x576.png 768w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-3-smpurn-kranti-subjective-q-and-a-jay-prakash-narayn-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">गद्य-3 | संपूर्ण क्रांति (प्रश्न-उत्तर) &#8211; जयप्रकाश नारायण | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-08-24T11:30:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					August 24, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/subjective-q-a/">Subjective Q &amp; A</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/gady/">गद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					संपूर्ण क्रांति का प्रश्न-उत्तर पढ़ने के लिए ऊपर क्लिक करें।
Q1. आंदोलन के नेतृत्व के संबंध&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-3-smpurn-kranti-subjective-q-and-a-jay-prakash-narayn-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-6-ek-lekh-aur-ek-patra-saransh-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/ek-lekh-aur-ek-patra-saransh.png" class="attachment-large size-large" alt="Ek Lekh Aur Ek Patra Saransh" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/ek-lekh-aur-ek-patra-saransh.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/ek-lekh-aur-ek-patra-saransh-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/ek-lekh-aur-ek-patra-saransh-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/ek-lekh-aur-ek-patra-saransh-768x576.png 768w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/ek-lekh-aur-ek-patra-saransh-660x495.png 660w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-6-ek-lekh-aur-ek-patra-saransh-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">गद्य-6 | एक लेख और एक पत्र (सारांश) &#8211; भगत सिंह | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-07-19T15:51:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					July 19, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/gady/">गद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/">सारांश</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					&#8220;एक लेख और एक पत्र&#8221; में &#8220;भगत सिंह&#8221; द्वारा लिखा गया है। इस पाठ में&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-6-ek-lekh-aur-ek-patra-saransh-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-8-sipahi-ki-maa-saransh-mohan-rakesh-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Sipahi-ki-maa-Saransh.png" class="attachment-large size-large" alt="Sipahi ki maa Saransh" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Sipahi-ki-maa-Saransh.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Sipahi-ki-maa-Saransh-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Sipahi-ki-maa-Saransh-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Sipahi-ki-maa-Saransh-768x576.png 768w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Sipahi-ki-maa-Saransh-660x495.png 660w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-8-sipahi-ki-maa-saransh-mohan-rakesh-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">गद्य-8 | सिपाही की माँ (सारांश) &#8211; मोहन राकेश | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-07-21T19:32:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					July 21, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/gady/">गद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/">सारांश</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					&#8220;सिपाही की माँ&#8221;, &#8220;मोहन राकेश&#8221; द्वारा लिखी गई यह एकांकी &#8220;अंडे के छिलके तथा अन्य&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-8-sipahi-ki-maa-saransh-mohan-rakesh-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-2-usne-kaha-tha-objective-q-and-a-chandradhr-sharma-guleri-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/09/Usne-Kaha-Tha-Objective.png" class="attachment-large size-large" alt="Usne Kaha Tha Objective" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/09/Usne-Kaha-Tha-Objective.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/09/Usne-Kaha-Tha-Objective-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/09/Usne-Kaha-Tha-Objective-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/09/Usne-Kaha-Tha-Objective-768x576.png 768w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/09/Usne-Kaha-Tha-Objective-660x495.png 660w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-2-usne-kaha-tha-objective-q-and-a-chandradhr-sharma-guleri-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">गद्य-2 | उसने कहा था Objective Q &#038; A &#8211; चंद्रधर शर्मा गुलेरी | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-07-28T21:19:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					July 28, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/objective-q-a/">Objective Q &amp; A</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/gady/">गद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					चंद्रधर शर्मा गुलेरी द्वारा रचित उसने कहा था पाठ का Objective Q &amp; A पढ़ने&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-2-usne-kaha-tha-objective-q-and-a-chandradhr-sharma-guleri-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
											</div>
			<p>The post <a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-10-juthan-subjective-q-and-a-omprakash-valmiki-12th-hindi-100-marks/">गद्य-10 | जूठन (प्रश्न-उत्तर) &#8211; ओमप्रकाश वाल्मीकि | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a> appeared first on <a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com">NRB APP</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-10-juthan-subjective-q-and-a-omprakash-valmiki-12th-hindi-100-marks/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>गद्य-9 &#124; &#8216;प्रगीत&#8217; और समाज (प्रश्न-उत्तर) &#8211; नामवर सिंह &#124; कक्षा-12 वीं &#124; हिन्दी 100 मार्क्स</title>
		<link>https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-9-pragit-aur-sumaj-subjective-q-and-a-namwar-singh-12th-hindi-100-marks/</link>
					<comments>https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-9-pragit-aur-sumaj-subjective-q-and-a-namwar-singh-12th-hindi-100-marks/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[admin]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 30 Aug 2021 13:18:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bihar Board]]></category>
		<category><![CDATA[Class 12th]]></category>
		<category><![CDATA[Subjective Q & A]]></category>
		<category><![CDATA[गद्य]]></category>
		<category><![CDATA[दिगंत भाग 2]]></category>
		<category><![CDATA[हिन्दी]]></category>
		<category><![CDATA[Arts]]></category>
		<category><![CDATA[by रीतिका]]></category>
		<category><![CDATA[Commerce]]></category>
		<category><![CDATA[Science]]></category>
		<category><![CDATA[हिंदी]]></category>
		<category><![CDATA[हिन्दी 100 मार्क्स]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://nrbhindi.jollylifestyle.com/?p=3637</guid>

					<description><![CDATA[<p>'प्रगीत' और समाज का प्रश्न-उत्तर पढ़ने के लिए ऊपर क्लिक करें।<br />
Q 1. आचार्य रामचंद्र शुक्ल के काव्य-आदर्श क्या थे, पाठ के आधार पर स्पष्ट करें ।<br />
उत्तर- आचार्य रामचंद्र शुक्ल के काव्य-आदर्श प्रबंधकाव्य ही थे, क्योकि प्रबंधकाव्य में मानव जीवन का एक पूर्ण दृश्य होता है जो छोटी कविताओ या  प्रगीत मुक्तिकों (लिरिक्स) मे नहीं मिलता है। उन्हे आधुनिक कविता से शिकायत थी क्योकि आधुनिक कविता मे प्रगीत मुक्तको को बढ़ावा दिया जाने लगा और इनकी  रचनाओ का प्रचलन तेजी से बढ़ाने लगा। कहा जाने लगा कि आज कल कोई लंबी कविताएँ पढ़ना नही चाहता, किसी को फुरसत ही नही है।</p>
<p>The post <a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-9-pragit-aur-sumaj-subjective-q-and-a-namwar-singh-12th-hindi-100-marks/">गद्य-9 | &#8216;प्रगीत&#8217; और समाज (प्रश्न-उत्तर) &#8211; नामवर सिंह | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a> appeared first on <a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com">NRB APP</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-bee291c0"><h2 class="uagb-heading-text">विवरण</h2><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text">Pragit aur Samaj subjective Q and A</p></div>



<figure class="wp-block-table aligncenter is-style-stripes"><table class="has-background" style="background-color:#fcf0ef"><thead><tr><th><span class="has-inline-color has-pale-pink-color">आधारित पैटर्न</span></th><th><span class="has-inline-color has-pale-pink-color">बिहार बोर्ड, पटना</span></th></tr></thead><tbody><tr><td>कक्षा</td><td>12 वीं</td></tr><tr><td>संकाय</td><td>कला (I.A.), वाणिज्य (I.Com) &amp; विज्ञान (I.Sc)</td></tr><tr><td>विषय</td><td>हिन्दी (100 Marks)</td></tr><tr><td>किताब</td><td>दिगंत&nbsp;भाग-2</td></tr><tr><td>प्रकार</td><td>प्रश्न-उत्तर</td></tr><tr><td>अध्याय</td><td>गद्य-9 | &#8216;प्रगीत&#8217; और समाज &#8211; नामवर सिंह</td></tr><tr><td>कीमत</td><td>नि: शुल्क</td></tr><tr><td>लिखने का माध्यम</td><td>हिन्दी</td></tr><tr><td>उपलब्ध</td><td><a href="https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jollylifestyle.nrbhindi" target="_blank" rel="noreferrer noopener">NRB HINDI ऐप पर उपलब्ध</a></td></tr></tbody><tfoot><tr><td>श्रेय (साभार)</td><td><a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/tag/by-%e0%a4%b0%e0%a5%80%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%95%e0%a4%be/" data-type="post_tag" data-id="225">रीतिका</a></td></tr></tfoot></table><figcaption><span class="has-inline-color has-light-green-cyan-color">गद्य-9 | &#8216;प्रगीत&#8217; और समाज (प्रश्न-उत्तर) &#8211; नामवर सिंह | कक्षा-12 वीं</span></figcaption></figure>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-33ef298e"><h5 class="uagb-heading-text">आचार्य रामचंद्र शुक्ल के काव्य-आदर्श क्या थे, पाठ के आधार पर स्पष्ट करें ।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text">उत्तर </p></div>



<p class="has-medium-font-size">आचार्य रामचंद्र शुक्ल के काव्य-आदर्श प्रबंधकाव्य ही थे, क्योकि <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">प्रबंधकाव्य में मानव जीवन का एक पूर्ण दृश्य</span> होता है जो <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">छोटी कविताओ</span> या  <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">प्रगीत मुक्तिकों (लिरिक्स)</span> मे नहीं मिलता है। उन्हे आधुनिक कविता से शिकायत थी क्योकि <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">आधुनिक कविता मे प्रगीत मुक्तको को बढ़ावा </span>दिया जाने लगा और इनकी  <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">रचनाओ का प्रचलन तेजी से बढ़ाने</span> लगा। कहा जाने लगा कि आज कल कोई <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">लंबी कविताएँ पढ़ना नही चाहता, किसी को फुरसत</span> ही नही है।</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-5b6ed5d3"><h5 class="uagb-heading-text">&#8216;कला कला के लिए&#8217; सिद्धांत क्या है ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size"><span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">&#8216;कला कला के लिए&#8217;</span> सिद्धांत का अर्थ है की कला लोगों मे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">कलात्मकता का भाव</span> उत्पन्न करने के लिए है। इसके द्वारा <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">रस एवं माधुर्य </span>की अनुभूति होती है, इसका तात्पर्य है- <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">प्रगीत मुक्तको का चलन अधिक</span> होना और <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">लंबी कविताओ</span> को नकार देना।   <span class="has-inline-color has-white-color">Pragit aur Samaj subjective Q and A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-291ca618"><h5 class="uagb-heading-text">प्रगीत को आप किस रूप में परिभाषित करेंगे। इसके बारे में क्या धारणा प्रचलित रही है ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size"><span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">प्रगीत या लिरिक काव्य</span> की एक एसी विधा है, जिसमें कवि की <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">वैयक्तिकता और आत्मपरकता</span> दोनों की प्रबल भावना रहती है। ऐसी कविताएँ छोटी होती है, जीवन के विविध पक्षों का उदघाटन जहाँ प्रबंधकाव्य में किया जाता है, वहाँ प्रगीत मे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">क्षण-विशेष की आत्मप्रता की भावना की अभिव्यक्ति</span> ही संभव होती है। प्रगितधर्मी कविताएँ छोटी होती है, इसमें जीवन की अनेक परिस्थितियों का चित्रण संभव नहीं। इसके बारे मे एसी धरणा प्रचलित रही है कि इसकी अर्थभूमि अत्यंत ही सीमित है एवं एकांगी, जिसमे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">जीवन की प्रत्येक घटनाओ, अनुभूतियों की अभिव्यति संभव</span> नहीं।</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-d92e802b"><h5 class="uagb-heading-text">वस्तुपरक नाट्यधर्मी कविताओं से क्या तात्पर्य है ? आत्मपरक प्रगीत और नाट्यधर्मी कविताओं की यथार्थ-व्यंजना में क्या अंतर है ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">वस्तुपरक नाट्यधर्मी कविता से तात्पर्य है- <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">किसी सामान्य विषय पर आधारित नाट्य कविताों से</span> । यह आकार की दृष्टि से कुछ लंबी होती है। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">आत्मपरक प्रगीत भी, नाट्यधर्मी लंबी </span>कविताओ के समान ही होता है। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">आत्मपरक प्रगीत और नाट्यधर्मी कविता मे मंचन</span> का अंतर होता है।</p>



<h2 class="has-white-color has-text-color wp-block-heading" style="font-size:10px">Pragit aur Samaj subjective Q and A</h2>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-4cf637e7"><h5 class="uagb-heading-text">हिंदी कविता के इतिहास में प्रगीतों का क्या स्थान है, सोदाहरण स्पष्ट करें।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">यदि <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">विद्यापति को हिन्दी का पहला</span> कवि माना जाये तो <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">हिन्दी कविता का उदय ही गीत </span>से हुआ, जिसका विकास आगे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">चलकर संतों और भक्तों की वाणी</span> में हुआ। गीतों के साथ हिन्दी कविता का उदय कोई सामान्य घटना नहीं, बल्कि एक नई <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">प्रगीतात्मकता (लिरिसिज्म) के विस्फोट का ऐतिहासिक क्षण</span> है। जिसके धमाकें से मध्ययुगीन भारतीय समाज की <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">रूढ़ि-जर्जर दीवारें हिल उठीं</span>, साथ ही जिसकी <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">माधुरी सामान्य जन </span>के लिए <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">संजीवनी सिद्ध</span> हुई।</p>



<p class="has-medium-font-size">हिन्दी कविता का इतिहास <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">मुख्यतः प्रगीत मुक्तकों</span> का है। गीतों ने ही जनमानस को बदलने में क्रांतिकारी भूमिका अदा की है। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">&#8220;रामचरितमानस&#8221;</span> की महिमा एक निर्विवाद सत्य है, लेकिन <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">&#8216;विनय-पत्रिका&#8217;</span> के पद एक व्यक्ति का अरण्यरोदन मात्र नहीं है। मानस के मर्मी भी यह मानते हैं कि तुलसी के विनय के पदों में पूरे युग की वेदना व्यक्त हुई है और उनकी चरम वैयक्तिकता ही परम सामाजिकता है। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">तुलसी</span> के अलावा <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">कबीर, सूर, मीरा, नानक, रैदास</span> आदि। अधिकांश संतों ने प्रायः <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">दोहे और गेय</span> पद ही लिखे हैं।</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-9fb9f42d"><h5 class="uagb-heading-text">आधुनिक प्रगीत काव्य किन अर्थों में भक्ति काव्य से भिन्न एवं गुप्त जी आदि के प्रबंध काव्य से विशिष्ट है ? क्या आप आलोचक से सहमत हैं ? अपने विचार दें।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size"><span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">आधुनिक प्रगीत</span> काव्य का उदय <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">बीसवी सदी मे रोमैंटिक उत्थान</span> के साथ हुआ, जिसका संबंध भारत के राष्ट्रीय मुक्ति संघर्ष से है। भक्ति काव्य से अलग इस <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">रोमैंटिक प्रगीतात्मकता </span>के मूल मे<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> एक नया व्यक्तिवाद</span> है, जहाँ <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">&#8216;समाज&#8217; के बहिष्कार </span>के द्वारा ही व्यक्ति अपनी<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> सामाजीकता प्रमाणित</span> करता है। इन <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">रोमैंटिक प्रगीतो</span> मे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">भक्तिकाव्य</span> जैसी भावना तो नही है किंतु <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">आत्मीयता </span>और <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">एंद्रियता</span> जरूर है। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">मैथिलीशरण गुप्त</span> जो कि राष्ट्रीयता संबंधी विचारो तथा भावो को काव्य का रूप देते थे। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">उनका काव्य भी प्रबंध काव्य था</span>। उस समय उन्हे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">&#8216;सामाजिक&#8217;</span> माना गया। लेकिन विद्वान जनो को यह एहसास हो गया कि इन <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">रोमैंटिक प्रगीतो</span> मे भी सामाजिकता है।    <span class="has-inline-color has-white-color">Pragit aur Samaj subjective Q and A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-896af141"><h5 class="uagb-heading-text">&#8220;कविता जो कुछ कह रही है उसे सिर्फ वही समझ सकता है जो इसके एकाकीपन में मानवता की आवाज सुन सकता है।&#8221; इस कथन का आशय स्पष्ट करें। साथ ही, किसी उपयुक्त उदाहरण से अपने उत्तर की पुष्टि करें।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">प्रस्तुत अंश <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">नामवर सिंह</span> रचित निबंध <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">&#8216;प्रगीत और समाज&#8217;</span> से उद्धृत है। ऐसा प्रतीत होता है कि कवि को एकाकीपन में पीड़ित मानवता की आवाज एकान्त में सुनायी पड़ रही है। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">थियोडोर एडोर्नो</span> ने कहा है कि <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">व्यक्ति अकेला है, यह ठीक है परन्तु उसका आत्मसंघर्ष अकेला</span> नहीं है। उसका <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">आत्मसंघर्ष समाज</span> में प्रतिफलित होता है। यही कारण है कि बच्चन जैसे कवि <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">सरल सपाट निराशा</span> को अलग करते हुए एक गहरी <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">सामाजिक सच्चाई</span> को व्यक्त करते हैं।</p>



<p class="has-medium-font-size"><span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">राम की शक्तिपूजा</span> में राम का जो आत्मसंघर्ष है वह अंततः <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">सामाजिक सच्चाई</span> को व्यक्त करता है। कवि अपने <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">अकेलेपन में समाज</span> के बारे में सोचता है। नई प्रक्रिया द्वारा उसका. निर्माण करना चाहता है। यहाँ व्यक्ति बनाम समाज जैसे सरल द्वन्द्व का स्थान समाज के अपने अंतर्विरोधों ने ले लिया है। व्यक्तिवाद उतना आश्वस्त नहीं रहा बल्कि स्वयं व्यक्ति के अंदर भी अंतःसंघर्ष पैदा हुआ। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">विद्रोह का स्थान आत्मविडंबना</span> ने ले लिया। यहाँ समाज के उस <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">दबाव को महसूस</span> किया जा सकता है जिसमें अकेल होने की <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">विडंबना</span> के साथ उसका <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">अंतर्द्वन्द्व</span> भी है।   <span class="has-inline-color has-white-color">Pragit aur Samaj subjective Q and A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-68f20af9"><h5 class="uagb-heading-text">मुक्तिबोध की कविताओं पर पुनर्विचार की आवश्यकता क्यों है, आलोचक के इस विषय में क्या निष्कर्ष हैं ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर</p></div>



<p class="has-medium-font-size"><span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">मुक्तिबोध ने सिर्फ लंबी</span> कविताएँ ही नही लिखी। उन्होंने <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">अनेक छोटी कविताएँ भी लिखी</span> है, और <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">छोटी होने के बावजूद लंबी कविताओ से किसी कदर कम सार्थक नही है।</span> वे कविताएँ अपने रचना-विन्यास मे प्रगीतधर्मी है। कुछ विचार से तो नाटकीय रूप के बावजूद मुक्तिबोध की काव्यभूमि मुख्यत: प्रगीतभूमि है। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">मुक्तिबोध का समूचा काव्य मूलत: आत्मपरक है</span> इसलिए उनकी कविताओ पर पूर्णविचार की आवश्यकता है। लेकिन यह भी है कि यह कविता आत्मपरक होते हुए भी <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">प्रत्येक कविता को गति और ऊर्जा प्रदान</span> करती है।   </p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-3a4a58da"><h5 class="uagb-heading-text">त्रिलोचन और नागार्जुन के प्रगीतों की विशेषताएँ क्या हैं ? पाठ के आधार पर स्पष्ट करें। नामवर सिंह ने त्रिलोचन के सॉनेट &#8216;वही त्रिलोचन है वह&#8217; और नागार्जुन की कविता &#8216;तन गई रीढ़&#8217; का उल्लेख किया है, ये दोनों रचनाएँ &#8216;पाठ के आस-पास&#8217; खंड में दी गई हैं, उन्हें भी पढ़ते हुए अपने विचार दें।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर </p></div>



<p class="has-medium-font-size"><span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">त्रिलोचन के प्रगीतो मे जीवन, जगत और प्रकृति </span>के जितने<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> रंग-बिरंगे चित्र </span>मिलते है, वे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">दूसरे जगह दुर्लभ है।</span> वही <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">नागार्जुन की बहिर्मुखी आक्रामक</span> काव्य प्रतिभा के बीच <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">आत्मपरक प्रगीतात्मक अभिव्यक्ति के क्षण कम </span>ही आते है लेकिन जब आते है तो उनकी विकट तीव्रता प्रगीतो के परिचित संसार को एक झटके से छिन्न-भिन्न कर देती है।  <span class="has-inline-color has-white-color">Pragit aur Samaj subjective Q and A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-6966420c"><h5 class="uagb-heading-text">&#8216;मितकथन में अतिकथन से अधिक शक्ति होती है&#8217;, केदारनाथ सिंह की उद्धृत कविता से इस कथन की पुष्टि करें। दिगंत (भाग 1) में प्रस्तुत &#8216;हिमालय&#8217; कविता के प्रसंग में भी इस कथन पर विचार करें।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर </p></div>



<p class="has-medium-font-size">मितकथन का अर्थ होता है &#8211; &#8216;<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">कम शब्दो मे अधिक कहना</span>&#8216; जो कि केदारनाथ सिंह की कविता में देखने को मिलता है। उन्होने बड़ा ही <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">सीमित शब्दो मे एक विस्तृत भाव को व्यक्त</span> किया गया है।</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<h2 class="has-white-color has-text-color wp-block-heading" style="font-size:10px">Pragit aur Samaj subjective Q and A</h2>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-61a6313e"><h5 class="uagb-heading-text">हिंदी की आधुनिक कविता की क्या विशेषताएँ आलोचक ने बताई हैं ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर </p></div>



<p class="has-medium-font-size">हिन्दी की आधुनिक कविता में <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">नई प्रगीतात्मकता का उभार</span> देखते है। वे देखते है आज के कवि को न तो अपने <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">अंदर झाँककर देखने में संकोच है न बाहर के यथार्थ का सामना करने में हिचक</span>। <strong>अंदर न तो किसी असंदिग्ध विश्वदृष्टि का मजबूत खूटा गाड़ने की जिद है और न बाहर की व्यवस्था को एक विराट पहाड़ के रूप में आँकने की हवस बाहर छोटी-से-छोटी घटना, स्थिति, वस्तु आदि पर नजर है और कोशिश है उसे अर्थ देने की ।</strong> इसी प्रकार बाहर की <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">प्रतिक्रियास्वरूप </span>अंदर उठनेवाली <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">छोटी-से-छोटी लहर</span> को भी पकड़कर उसे शब्दों में <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">बांध लेने का उत्साह</span> है। एक नए स्तर पर कवि व्यक्तित्व अपने और समाज के <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">बीच के रिश्ते को साधने की कोशिश</span> कर रहा है और इस प्रक्रिया में जो व्यक्तित्व बनता दिखाई दे रहा है वह <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">निश्चय ही नए ढंग की प्रगीतात्मकता के उभार</span> का संकेत है।</p>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-24bb4f8b"><h2 class="uagb-heading-text">Quick Link</h2><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"></p></div>



<div style="height:5px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-restaurant-menu uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-a7afc61e">
<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-276881eb"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">Chapter Pdf</h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc">यह अभी उपलब्ध नहीं है लेकिन जल्द ही इसे publish किया जाएगा । बीच-बीच में वेबसाइट चेक करते रहें।</div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>



<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-5c0d78bc"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">Online Test </h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc">यह अभी उपलब्ध नहीं है लेकिन जल्द ही इसे publish किया जाएगा । बीच-बीच में वेबसाइट चेक करते रहें।</div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>



<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-33f80593"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">प्रश्न-उत्तर का पीडीएफ़</h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc">यह अभी उपलब्ध नहीं है लेकिन जल्द ही इसे publish किया जाएगा । बीच-बीच में वेबसाइट चेक करते रहें।</div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>



<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-a0b60d54"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">English Summary Class 12th</h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc"><a href="https://jollylifestyle.com/blog/category/bihar-board-pattern/class-12th/english-class-12th/rainbow-ii/" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">अगर आप कक्षा 12 वीं के English Book Rainbow XII | Part-2 का summary पढ़ना चाहते है तो यहाँ क्लिक करें।</a></div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>



<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-547327e6"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">भूगोल कक्षा 12 वीं</h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc"><a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/arts/bhoogol/book-1-maanav-bhoogol-ke-mool-siddhaant/" rel="nofollow">अगर आप भूगोल 12 वीं का किताब &#8220;मानव भूगोल के मूल सिद्धांत&#8221; का नोट्स तथा प्रश्न-उत्तर पढ़ना चाहते है, तो यहाँ क्लिक करें ।</a></div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>
</div>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-449ac464"><h2 class="uagb-heading-text">हिन्दी&nbsp;100&nbsp;मार्क्स&nbsp;सारांश</h2><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> You may like this </p></div>



<div style="height:25px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



			<div class="wp-block-uagb-post-carousel uagb-post-grid  uagb-post__image-position-top uagb-post__image-enabled uagb-block-184166e7     uagb-post__arrow-outside uagb-slick-carousel uagb-post__items uagb-post__columns-2 is-carousel uagb-post__columns-tablet-2 uagb-post__columns-mobile-1 uagb-post__carousel_equal-height" data-total="13" style="">

												<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-7-o-sadanira-subjective-q-and-a-jagdishchandra-mathur-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/O-Sadanira-subjective-Q-and-A.png" class="attachment-large size-large" alt="O Sadanira subjective Q and A" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/O-Sadanira-subjective-Q-and-A.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/O-Sadanira-subjective-Q-and-A-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/O-Sadanira-subjective-Q-and-A-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/O-Sadanira-subjective-Q-and-A-768x576.png 768w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-7-o-sadanira-subjective-q-and-a-jagdishchandra-mathur-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">गद्य-7 | ओ सदानीरा (प्रश्न-उत्तर) &#8211; जगदीशचंद्र | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-08-28T19:58:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					August 28, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/subjective-q-a/">Subjective Q &amp; A</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/gady/">गद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					ओ सदानीरा का प्रश्न-उत्तर पढ़ने के लिए ऊपर क्लिक करें।
Q 1. चंपारन क्षेत्र में बाढ़&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-7-o-sadanira-subjective-q-and-a-jagdishchandra-mathur-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-8-usha-kavita-objective-q-and-a-shamsher-bahadur-singh-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Usha-Kavita-Objective-Question.png" class="attachment-large size-large" alt="Usha Kavita Objective Question" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Usha-Kavita-Objective-Question.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Usha-Kavita-Objective-Question-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Usha-Kavita-Objective-Question-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Usha-Kavita-Objective-Question-768x576.png 768w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-8-usha-kavita-objective-q-and-a-shamsher-bahadur-singh-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">पद्य-8 | उषा Objective Q &#038; A &#8211; शमशेर बहादुर सिंह | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-08-16T07:16:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					August 16, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/objective-q-a/">Objective Q &amp; A</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/pady/">पद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					उषा (शमशेर बहादुर सिंह) का Objective Q &amp; A पढ़ने के लिए ऊपर क्लिक करें।

1&#8230;.				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-8-usha-kavita-objective-q-and-a-shamsher-bahadur-singh-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-1-batchit-saransh-balakrishna-bhatt-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Batchit-Saransh.png" class="attachment-large size-large" alt="Batchit Saransh" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Batchit-Saransh.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Batchit-Saransh-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Batchit-Saransh-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Batchit-Saransh-768x576.png 768w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Batchit-Saransh-660x495.png 660w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-1-batchit-saransh-balakrishna-bhatt-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">गद्य-1 | बातचीत सारांश &#8211; बालकृष्ण भट्ट | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-07-14T10:20:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					July 14, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/gady/">गद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/">सारांश</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					बालकृष्ण भट्ट द्वारा रचित बातचीत निबंध में वाक् शक्ति के महत्व को बताया गया है।&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-1-batchit-saransh-balakrishna-bhatt-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-11-haste-huye-mera-akelapan-saransh-malayaz-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/haste-huye-mera-akelapan-Saransh.png" class="attachment-large size-large" alt="Haste Huye Mera Akelapan (Saransh)" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/haste-huye-mera-akelapan-Saransh.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/haste-huye-mera-akelapan-Saransh-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/haste-huye-mera-akelapan-Saransh-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/haste-huye-mera-akelapan-Saransh-768x576.png 768w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/haste-huye-mera-akelapan-Saransh-660x495.png 660w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-11-haste-huye-mera-akelapan-saransh-malayaz-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">गद्य-11 | हँसते हुए मेरा अकेलापन (सारांश) &#8211; मलयज | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-07-24T14:16:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					July 24, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/gady/">गद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/">सारांश</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					मलयज जी रानीखेत में लिखते हैं कि, &#8220;मिलिट्री की छावनी&#8221; के लिए पुरे सीजन इंधन&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-11-haste-huye-mera-akelapan-saransh-malayaz-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-11-hanste-hue-mera-akelapan-subjective-q-and-a-malayj-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Hanste-Hue-Mera-Aakelapan-Subjective-Q-A.png" class="attachment-large size-large" alt="Hanste Hue Mera Aakelapan Subjective Q &amp; A" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Hanste-Hue-Mera-Aakelapan-Subjective-Q-A.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Hanste-Hue-Mera-Aakelapan-Subjective-Q-A-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Hanste-Hue-Mera-Aakelapan-Subjective-Q-A-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Hanste-Hue-Mera-Aakelapan-Subjective-Q-A-768x576.png 768w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-11-hanste-hue-mera-akelapan-subjective-q-and-a-malayj-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">गद्य-11 | हँसते हुए मेरा अकेलापन (प्रश्न-उत्तर) &#8211; मलयज | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-09-01T19:32:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					September 1, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/subjective-q-a/">Subjective Q &amp; A</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/gady/">गद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					हँसते हुए मेरा अकेलापन का प्रश्न-उत्तर पढ़ने के लिए ऊपर क्लिक करें।
Q 1. डायरी क्या&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-11-hanste-hue-mera-akelapan-subjective-q-and-a-malayj-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-1-kadbak-objective-q-and-a-saransh-malik-mohamad-jayasi-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Kadbak-Objective-Question.png" class="attachment-large size-large" alt="Kadbak Objective Question" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Kadbak-Objective-Question.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Kadbak-Objective-Question-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Kadbak-Objective-Question-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Kadbak-Objective-Question-768x576.png 768w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-1-kadbak-objective-q-and-a-saransh-malik-mohamad-jayasi-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">पद्य-1 | कड़बक Objective Q &#038; A &#8211; मलिक मुहम्मद जायसी | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-08-09T07:01:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					August 9, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/objective-q-a/">Objective Q &amp; A</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/pady/">पद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					मलिक मुहम्मद जायसी के पद्य कड़बक का Objective Q &amp; A पढ़ने के लिए ऊपर&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-1-kadbak-objective-q-and-a-saransh-malik-mohamad-jayasi-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
											</div>
			<p>The post <a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-9-pragit-aur-sumaj-subjective-q-and-a-namwar-singh-12th-hindi-100-marks/">गद्य-9 | &#8216;प्रगीत&#8217; और समाज (प्रश्न-उत्तर) &#8211; नामवर सिंह | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a> appeared first on <a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com">NRB APP</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-9-pragit-aur-sumaj-subjective-q-and-a-namwar-singh-12th-hindi-100-marks/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>गद्य-8 &#124; सिपाही की माँ (प्रश्न-उत्तर) &#8211; मोहन राकेश &#124; कक्षा-12 वीं &#124; हिन्दी 100 मार्क्स</title>
		<link>https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-8-sipahi-ki-maa-subjective-q-and-a-mohan-rakesh-12th-hindi-100-marks/</link>
					<comments>https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-8-sipahi-ki-maa-subjective-q-and-a-mohan-rakesh-12th-hindi-100-marks/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[admin]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 29 Aug 2021 12:59:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bihar Board]]></category>
		<category><![CDATA[Class 12th]]></category>
		<category><![CDATA[Subjective Q & A]]></category>
		<category><![CDATA[गद्य]]></category>
		<category><![CDATA[दिगंत भाग 2]]></category>
		<category><![CDATA[हिन्दी]]></category>
		<category><![CDATA[Arts]]></category>
		<category><![CDATA[by रीतिका]]></category>
		<category><![CDATA[Commerce]]></category>
		<category><![CDATA[Science]]></category>
		<category><![CDATA[हिन्दी 100 मार्क्स]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://nrbhindi.jollylifestyle.com/?p=3635</guid>

					<description><![CDATA[<p>सिपाही की माँ का प्रश्न-उत्तर पढ़ने के लिए ऊपर क्लिक करें।<br />
Q 1. बिशनी और मुन्नी को किसकी प्रतीक्षा है, वे डाकिए की राह क्यों देखती हैं ?<br />
उत्तर- बिशनी को अपने बेटे मानक जो एक सिपाही है, मुन्नी को अपने भाई की प्रतीक्षा है। वे मानक की चिठ्ठी आने की आशा से वे डाकियाँ की राह देखती है। </p>
<p>The post <a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-8-sipahi-ki-maa-subjective-q-and-a-mohan-rakesh-12th-hindi-100-marks/">गद्य-8 | सिपाही की माँ (प्रश्न-उत्तर) &#8211; मोहन राकेश | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a> appeared first on <a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com">NRB APP</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-59558eca"><h2 class="uagb-heading-text">विवरण&nbsp;</h2><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text">Sipahi ki maa subjective Q and A</p></div>



<figure class="wp-block-table aligncenter is-style-stripes"><table class="has-background" style="background-color:#fcf0ef"><thead><tr><th><span class="has-inline-color has-pale-pink-color">आधारित पैटर्न</span></th><th><span class="has-inline-color has-pale-pink-color">बिहार बोर्ड, पटना</span></th></tr></thead><tbody><tr><td>कक्षा</td><td>12 वीं</td></tr><tr><td>संकाय</td><td>कला (I.A.), वाणिज्य (I.Com) &amp; विज्ञान (I.Sc)</td></tr><tr><td>विषय</td><td>हिन्दी (100 Marks)</td></tr><tr><td>किताब</td><td>दिगंत&nbsp;भाग-2</td></tr><tr><td>प्रकार</td><td>प्रश्न-उत्तर </td></tr><tr><td>अध्याय</td><td>गद्य-8 | सिपाही की माँ &#8211; मोहन राकेश</td></tr><tr><td>कीमत</td><td>नि: शुल्क</td></tr><tr><td>लिखने का माध्यम</td><td>हिन्दी</td></tr><tr><td>उपलब्ध</td><td><a href="https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jollylifestyle.nrbhindi" target="_blank" rel="noreferrer noopener">NRB HINDI ऐप पर उपलब्ध</a></td></tr></tbody><tfoot><tr><td>श्रेय (साभार)</td><td><a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/tag/by-%e0%a4%b0%e0%a5%80%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%95%e0%a4%be/" data-type="post_tag" data-id="225">रीतिका</a></td></tr></tfoot></table><figcaption><span class="has-inline-color has-light-green-cyan-color">गद्य-8 | सिपाही की माँ (प्रश्न-उत्तर) &#8211; मोहन राकेश | कक्षा-12 वीं</span></figcaption></figure>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-77279540"><h5 class="uagb-heading-text">बिशनी और मुन्नी को किसकी प्रतीक्षा है, वे डाकिए की राह क्यों देखती हैं ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text">उत्तर </p></div>



<p class="has-medium-font-size">बिशनी को अपने <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">बेटे मानक </span>जो एक सिपाही है, मुन्नी को <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">अपने भाई </span>की प्रतीक्षा है। वे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">मानक की चिठ्ठी आने की आशा से वे </span>डाकियाँ की राह देखती है।     <span class="has-inline-color has-white-color">Sipahi ki maa subjective Q and A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-79bf90dc"><h5 class="uagb-heading-text">बिशनी मानक को लड़ाई में क्यों भेजती है ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">बिशनी मानक को लड़ाई मे इसलिए भेजती है क्योंकि एक सिपाही है, उसके <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">सिवा घर में कोई कामकरने</span> वाला नहीं है और उसे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">मुन्नी के विवाह के लिए पैसा की</span> आवश्यकता है।      <span class="has-inline-color has-white-color">Sipahi ki maa subjective Q and A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-b8986c27"><h5 class="uagb-heading-text">सप्रसंग व्याख्या करें &#8211;<br>(क) यह भी हमारी तरह गरीब आदमी है।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size"><span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">बिशनी रात को सोते हुए सपना</span> देखती है की <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">मानक घायल अवस्था में घर</span> आया&nbsp;है और <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">उसे मारते</span> के लिए एक <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">दुश्मन सिपाही</span> भी उसके पिछे आया है। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">बिशनी मानक कों पानी</span> देती हैं। बिशनी, दुश्मन सिपाही से <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">मानक कों&nbsp;नहीं </span>मरने&nbsp;के लिए कहती है। सिपाही, <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">मानक को&nbsp;बहशी और जानवर </span>कहता है। मानक, सिपाही को <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">मारने के लिए बंदूक</span> उठाता हैं। बिशनी उसे ऐसा करने से रोकती है और&nbsp;कहती&nbsp;है। मानक&nbsp;तू इसे नही मारेगा ।<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">&#8220;यह भी हमारी तरह गरीब आदमी है&#8221;</span>। इसकी माँ इसके पीछे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">रो-रोकर पागल</span> हो।&nbsp;</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-9d22f204"><h5 class="uagb-heading-text">(ख) वर-घर देखकर ही क्या करना है, कुंती ? मानक आए तो कुछ हो भी। तुझे पता ही है, आजकल लोगों के हाथ कितने बढ़े हुए हैं।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">कुंती, बिशनी से <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">मुन्नी की शादी</span> की बात करती है और <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">अच्छा वर-घर देखने</span> को कहती है।&nbsp;बिशनी बोलती है <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"><strong>&#8220;वर-घर देखघर ही क्या करना है, कुंती ? मानक आए तो कुछ हो भी। तुझे पता ही है, आजकल लोगो के हाथ कितने बढ़े हुए हैं।&#8221;</strong></span> इसका अर्थ यह है कि वर और घर देखघर ही क्या करेगे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">लड़के वाले के हाथ बढे</span> हुए है। अर्थात <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">दहेज की माँग</span> बहुत हो गई है। मानक आए तो ही कुछ होगा।   <span class="has-inline-color has-white-color">Sipahi ki maa subjective Q and A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-5629f574"><h5 class="uagb-heading-text">(ग) नहीं, फौजी वहाँ लड़ने के लिए हैं, वे नहीं भाग सकते। जो फौज छोड़कर भागता है, उसे गोली मार दी जाती है</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">बर्मा से आई दोनो लड़कियाँ जब बिशनी के घर सहायता के लिए आती है। तब बिशनी द्वारा पुछे जाने पर वे कहती है की वे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">बर्मा के युद्ध से अपनी जान बचाकर जंगल के रास्ते </span>आई है। जल मार्ग से आने वाले <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">जहाजों को दुश्मन फौज द्वारा नष्ट</span> कर दिया जाता है। सभी लोग अपनी जान बचाकर वहाँ से भाग रहे है। बिशनी कहती है मानक भी वहाँ लड़ने गया वो क्यो नही आया। तब उनमे से कोई एक लड़की कहती&nbsp;है&nbsp;<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">&#8220;नही, फौजी वहाँ लड़ने के लिए है। वे नही के भाग सकते। जो फ़ौज छोड़कर भागता है, उसे गोली मार दी जाती है।&#8221;</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<h2 class="has-white-color has-text-color wp-block-heading" style="font-size:10px">Sipahi ki maa subjective Q and A</h2>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-4b1831e4"><h5 class="uagb-heading-text">&#8216;भैया मेरे लिए जो कड़े लाएँगे, वे तारो और बंतो के कड़ों से भी अच्छे होंगे न&#8217; मुन्नी के इस कथन को ध्यान में रखते हुए उसका परिचय आप अपने शब्दों में दीजिए ।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">मुन्नी सिपाही की माँ शीर्षक एकांकी को एक प्रमुख पात्र है। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">मुन्नी सिपाही मानक की बहन और बिशनी की पुत्री है।</span> उसकी उम्र इस लायक हो गई है की शादी की जा सके। वह एक निम्न मध्यवर्गीय परिवार से संबंध रखती है। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">मुन्नी के सारे सपने उसके भाई सिपाही मानक</span> के साथ जुड़े हुए है। वह <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">तारों और बंटों</span> को कड़े पहने देखकर अपने माँ से कहती <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">&#8220;माँ भैया मेरे लिए जो कड़े लायेगे वे तारों और बंटों के कड़ों से भी अच्छे होंगे ना।&#8221; </span>मुन्नी अपने भाई से बहुत प्रेम करती है। अपने भाई के लड़ाई मे जाने के बाद <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">मानक की चिठ्ठी का इंतजार बड़ी बेसब्री</span> से करती है। वह स्वभाव से <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">भोली, निश्छल एवं साहसी </span>है। क्योंकि उसके सारे सपने अरमान उसके भाई मानक के साथ जुड़े हुए है और वही पूरा करने वाला भी है।</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-b66e0eb3"><h5 class="uagb-heading-text">बिशनी मानक की माँ है, पर उसमें किसी भी सिपाही की माँ को ढूंढ़ा जा सकता है, कैसे ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size"><span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">बिशनी</span>&nbsp;मोहन&nbsp;राकेश&nbsp;द्वारा&nbsp;लिखीत&nbsp;<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">&#8216;सिपाही&nbsp;की&nbsp;माँ&#8217;</span> एकांकी की <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">प्रमुख पात्र</span> है। एकांकी के दूसरे भाग मे बिशनी सपने मे जो घटना घटती है, उसमे जो संवाद होता है उस संवाद से उसमे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">किसी भी सिपाही की माँ को ढूंढा जा सकता है</span>। जब सिपाही मानक को खेदड़ते हुए बिशनी के पास ले जाता है तो मानक की गले से लिपट जाता है और सिपाही के पूछने पर की इसकी तू क्या लगती है। बिशनी का जवाब आता है- मैं इसकी माँ हूँ। मैं तुझे इसे मारने नहीं दूँगी। तब सिपाही का जवाब आता है यह हजारों का दुश्मन है, वे उसको खोज रहे है तब बिशनी कहती है- तू भी तो आदमी है तेरा भी घर-वार होगा।</p>



<p class="has-medium-font-size">तेरी&nbsp;भी&nbsp;माँ&nbsp;होगी।&nbsp;तू&nbsp;माँ&nbsp;के&nbsp;दिल&nbsp;को&nbsp;नहीं&nbsp;समझता।&nbsp;मैं&nbsp;अपने&nbsp;<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">बच्चे&nbsp;को&nbsp;अच्छी&nbsp;तरह</span>&nbsp;से&nbsp;जानती&nbsp;हूँ।&nbsp;साथ&nbsp;ही&nbsp;जब&nbsp;मानक&nbsp;पलटकर&nbsp;<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">सिपाही&nbsp;पर&nbsp;बंदूक&nbsp;तान</span>&nbsp;देना&nbsp;है&nbsp;तब&nbsp;बिशनी&nbsp;मानक&nbsp;को&nbsp;यह&nbsp;कहती&nbsp;है&nbsp;कि&nbsp;<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">&#8220;बेटा,&nbsp;तू&nbsp;इसे&nbsp;नहीं&nbsp;मारेगा।&#8221;</span>&nbsp;तुझे&nbsp;तेरी&nbsp;माँ&nbsp;की&nbsp;सौगंध&nbsp;तू&nbsp;इसे&nbsp;नहीं&nbsp;मारेगा&nbsp;इन&nbsp;संवाद&nbsp;से&nbsp;पता&nbsp;चलता&nbsp;है।&nbsp;उतना&nbsp;ही&nbsp;उस&nbsp;सिपाही को भी जो उसके बेटे को मारने के लिए खडेढ़ रहा था। उसका दिल दोनों के लिए एक है। अतः उसमे किसी भी<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> सिपाही की माँ को ढूंढा</span> जा सकता है।</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-0c3ad164"><h5 class="uagb-heading-text">एकांकी और नाटक में क्या अंतर है ? संक्षेप में बताएँ ।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size"><span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">एकांकी</span><br>इसमें एक साथ अनेक कथा को उल्लेख किया जाता है।<br>इसमे पात्र का विकास दिखाया जाता है।<br>उसमें एक अंक दिखाया जाता है।<br><span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">नाटक</span><br>इसमें केवल एक कथा का उल्लेख की जाती है।<br>इसमें पात्र का चरित्र दिखाया जाता है। <br>इसमें अनेक अंक दिखाया जाता है।</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-ed088970"><h5 class="uagb-heading-text">आपके विचार से इस एकांकी का सबसे सशक्त पात्र कौन है, और क्यों ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">हमारे विचार से इस एकांकी का सबसे सशक्त पात्र &#8216;बिशनी&#8217; है। यह बात एकांकी के शीर्षक से भी स्पष्ट होता है। इस <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">एकांकी में बिशनी ने समाज को अच्छे संदेश</span> देती है। एक <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">सच्चे देशभक्त की माँ</span> होने का। साथ ही साथ बिशनी <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">विषम परिस्थितियों से भी लड़ने का संदेश</span> देती है। वो <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">गरीब की स्थिति में भी अपने परिवार का पालन पोषण अच्छे तरीके</span> से कर रही है। इस <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">समाज से उसका एक ही खेद</span> है,&nbsp;वो&nbsp;है <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">शादी के लिए दहेज लेना</span>। बिशनी&nbsp;ने<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> दहेज के प्रति अपनी चिंता</span> जताती है। जो समाज के लिए एक<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> जागरूकता </span>का प्रतिक है।</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-de1cba35"><h5 class="uagb-heading-text">दोनों लड़कियाँ कौन हैं ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">दोनो लड़कियो <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">बर्मा के रंगुर शहर </span>की निवासी है। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">बर्मा और जापान के बिच</span> युद्ध होने के कारण वे जंगल के रास्ते अपनी जान बचाने के लिए <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">15 दिनों की पैदल यात्रा</span> कर के आई है। जो अब&nbsp;<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">बिशनी&nbsp;के&nbsp;गाँव&nbsp;मे&nbsp;शरण्यार्थी&nbsp;</span>है।&nbsp;  <span class="has-inline-color has-white-color">Sipahi ki maa subjective Q and A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-39b56a8a"><h5 class="uagb-heading-text">कुंती का परिचय आप किस तरह देंगे</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">कुंती, बिशनी की <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">पड़ोसन</span> है। कुंती <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">उदार और व्यवहारिक</span> प्रकृति की है। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">मानक के युद्ध</span> में चले जाने के बाद <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">कुंती बिशनी को संतोष</span> देती है। वो <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">मुन्नी की शादी के प्रति भी चिंता </span>जताती है। वो कहती है कि &#8220;<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">बिशनी, मुन्नी बिटिया अब सयानी हो गई है। कोई अच्छा सा घर-वर देखकर मुन्नी के हाथ पीले कर दो</span>।&#8221; बिशनी कहती है कि मानक को तो आने दो, वो आएगा तो<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> अच्छा सा घर-वर देखकर इसका व्याह</span> कर दूँगी। क्या पता ? अभी तो लड़ाई भी शुरू हो चुकी है बर्मा मे। कुंती इस बात पर भी उसे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">सांत्वना देती है घबराओ मत बिशनी</span> <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">वो जरूर आएगा</span>, वो आएगा।</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-6852ed84"><h5 class="uagb-heading-text">मानक और सिपाही एक दूसरे को क्यों मारना चाहते हैं ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">मानक बर्मा की लड़ाई में <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">भारत की ओर से अंग्रोजों के साथ लड़ाई</span> कर रहा था और दूसरी ओर <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">सिपाही जापान की तरफ से ल</span>ड़ रहा था। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">दोनों अपने अपने देश का प्रतिनिधित्व</span> कर रहे थे और दोनों एक-दूसरे का देश का अपना <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">दुश्मन समझते और मारना</span> चाहते है।</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<h2 class="has-white-color has-text-color wp-block-heading" style="font-size:10px">Sipahi ki maa subjective Q and A</h2>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-8f6b4e79"><h5 class="uagb-heading-text">मानक स्वयं को वहशी और जानवर से भी बढ़कर क्यों कहता है ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size"><span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">मानक एक फौजी </span>है। वह बर्मा मे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">हिन्दुस्तानी फौज की ओर से जापानी सेना </span>से युद्ध कर रहा है। बिशनी सपने में देखती है। मानक भगत हुआ उसके पास आता है। दुश्मन सिपाही उसका पीछा करते&nbsp;हुए&nbsp;वहाँ&nbsp;पहुँच&nbsp;जाता&nbsp;है। मानक की माँ मानक को बचाना चाहती है। इसपर दुश्मन <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">सिपाही मानक को वहशी और जानवर</span> पुकारते है। मानक की आँखे गुस्से से लाल हो जाती है। वह <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">घायल अवस्था में भी बड़ा होकर सिपाही को मारने</span> का प्रयास करता है। और <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">क्रोध की स्थिति में वह&nbsp;स्वंम कों वहशी और जानवर से भी बढ़कर क</span>हता है।  <span class="has-inline-color has-white-color">Sipahi ki maa subjective Q and A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-092ed092"><h5 class="uagb-heading-text">मुन्नी के विवाह की चिंता न होती तो मानक लड़ाई पर न जाता, यह चिंता भी किसी लड़ाई से कम नहीं है ? क्या आप इस कथन से सहमत हैं ? अपना पक्ष दें ।&nbsp;</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">मुन्नी के विवाह की चिंता न होती तो मानक लड़ाई पर न जाता, यह चिंता भी किसी लड़ाई से कम नहीं है ? हम इस कथन से पूर्णतः सहमत है कि चिंता भी किसी लड़ाई से कम नहीं है? उसके भीतर एक लड़ाई चलती रहती है अर्थात वह <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">मानसिक रूप से बेचैन</span> रहता है। जिस प्रकार <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">युद्ध मे घाट-प्रतिघात का दौर</span> चलता है। उसी प्रकार उसके <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">मन मे भी एसी ही स्थिति</span> बनी रहती है। बिशनी और मानक को मुन्नी के <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">विवाह की चिंता</span> है। इसलिए मानक लड़ाई पर गया है। यह चिंता भी किसी लड़ाई के समान ही है क्योंकि इस कारण उन्हे बहुत से प्रयास करने पड़ते है। युद्ध के समान ही जब तक यह<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> चिंता समाप्त</span> नहीं हो जाती तब तक इससे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">पीड़ित लोग परेशान</span> ही रहने है।</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-e6c8ea05"><h5 class="uagb-heading-text">सिपाही के घर की स्थिति मानक के घर से भिन्न नहीं है, कैसे।&nbsp;स्पष्ट&nbsp;करे।&nbsp;</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">सिपाही के घर की स्थिति <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">मानक के घर से भिन्न</span> नहीं है क्योंकि <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">दोनों हो गरीब </span>है। दोनों अपनी आवश्यता को पुरा करने और <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">पैसे कमाने के लिए ही युद्ध </span>पर गए है। दोनो अपने<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> परिवार का साहारा</span> है। उन दोना को कुछ भी होता है तो उसका <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">परिवार बिखर</span> जाएगा। <span class="has-inline-color has-white-color">Sipahi ki maa subjective Q and A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-1042542b"><h2 class="uagb-heading-text">Quick&nbsp;Link</h2><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"></p></div>



<div style="height:5px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-restaurant-menu uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-f9fa8ca8">
<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-c26d3d96"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">Chapter Pdf</h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc">यह अभी उपलब्ध नहीं है लेकिन जल्द ही इसे publish किया जाएगा । बीच-बीच में वेबसाइट चेक करते रहें।</div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>



<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-bd4e6efd"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">Online Test </h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc">यह अभी उपलब्ध नहीं है लेकिन जल्द ही इसे publish किया जाएगा । बीच-बीच में वेबसाइट चेक करते रहें।</div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>



<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-a947a12a"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">प्रश्न-उत्तर का पीडीएफ़</h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc">यह अभी उपलब्ध नहीं है लेकिन जल्द ही इसे publish किया जाएगा । बीच-बीच में वेबसाइट चेक करते रहें।</div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>



<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-aab73eb5"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">English Summary Class 12th</h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc"><a href="https://jollylifestyle.com/blog/category/bihar-board-pattern/class-12th/english-class-12th/rainbow-ii/" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">अगर आप कक्षा 12 वीं के English Book Rainbow XII | Part-2 का summary पढ़ना चाहते है तो यहाँ क्लिक करें।</a></div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>



<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-0a43fe17"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">भूगोल कक्षा 12 वीं</h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc"><a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/arts/bhoogol/book-1-maanav-bhoogol-ke-mool-siddhaant/" rel="nofollow">अगर आप भूगोल 12 वीं का किताब &#8220;मानव भूगोल के मूल सिद्धांत&#8221; का नोट्स तथा प्रश्न-उत्तर पढ़ना चाहते है, तो यहाँ क्लिक करें ।</a></div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>
</div>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-ac7da00d"><h2 class="uagb-heading-text">हिन्दी&nbsp;100&nbsp;मार्क्स&nbsp;सारांश </h2><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text">You may like this  </p></div>



<div style="height:25px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



			<div class="wp-block-uagb-post-carousel uagb-post-grid  uagb-post__image-position-top uagb-post__image-enabled uagb-block-44687643     uagb-post__arrow-outside uagb-slick-carousel uagb-post__items uagb-post__columns-2 is-carousel uagb-post__columns-tablet-2 uagb-post__columns-mobile-1 uagb-post__carousel_equal-height" data-total="13" style="">

												<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-5-roj-subjective-q-and-a-sachchidannad-hirannd-watsyayn-agyey-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Roj-subjective-Q-A.png" class="attachment-large size-large" alt="Roj subjective Q &amp; A" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Roj-subjective-Q-A.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Roj-subjective-Q-A-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Roj-subjective-Q-A-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Roj-subjective-Q-A-768x576.png 768w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-5-roj-subjective-q-and-a-sachchidannad-hirannd-watsyayn-agyey-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">गद्य-5 | रोज (प्रश्न-उत्तर) &#8211; सच्चिदानंद हिरानंद वात्स्यायन अज्ञेय | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-08-26T16:04:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					August 26, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/subjective-q-a/">Subjective Q &amp; A</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/gady/">गद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					रोज का प्रश्न-उत्तर पढ़ने के लिए ऊपर क्लिक करें।
Q 1. मालती के घर का वातावरण&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-5-roj-subjective-q-and-a-sachchidannad-hirannd-watsyayn-agyey-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-7-o-sadanira-subjective-q-and-a-jagdishchandra-mathur-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/O-Sadanira-subjective-Q-and-A.png" class="attachment-large size-large" alt="O Sadanira subjective Q and A" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/O-Sadanira-subjective-Q-and-A.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/O-Sadanira-subjective-Q-and-A-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/O-Sadanira-subjective-Q-and-A-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/O-Sadanira-subjective-Q-and-A-768x576.png 768w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-7-o-sadanira-subjective-q-and-a-jagdishchandra-mathur-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">गद्य-7 | ओ सदानीरा (प्रश्न-उत्तर) &#8211; जगदीशचंद्र | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-08-28T19:58:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					August 28, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/subjective-q-a/">Subjective Q &amp; A</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/gady/">गद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					ओ सदानीरा का प्रश्न-उत्तर पढ़ने के लिए ऊपर क्लिक करें।
Q 1. चंपारन क्षेत्र में बाढ़&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-7-o-sadanira-subjective-q-and-a-jagdishchandra-mathur-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-12-tirichh-objective-q-and-a-uday-prakash-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Tirichh-Objective-Q-A.png" class="attachment-large size-large" alt="Tirichh Objective Q &amp; A" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Tirichh-Objective-Q-A.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Tirichh-Objective-Q-A-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Tirichh-Objective-Q-A-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Tirichh-Objective-Q-A-768x576.png 768w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-12-tirichh-objective-q-and-a-uday-prakash-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">गद्य-12 | तिरिछ Objective Q &#038; A &#8211; उदय प्रकाश | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-08-07T07:26:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					August 7, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/objective-q-a/">Objective Q &amp; A</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/gady/">गद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					उदय प्रकाश द्वारा रचित तिरिछ पाठ का Objective Q &amp; A पढ़ने के लिए ऊपर&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-12-tirichh-objective-q-and-a-uday-prakash-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-7-putra-viyog-bhavarth-saransh-subhadra-kumari-chauhan-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/putra-viyog-bhavarth.png" class="attachment-large size-large" alt="putra viyog bhavarth" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/putra-viyog-bhavarth.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/putra-viyog-bhavarth-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/putra-viyog-bhavarth-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/putra-viyog-bhavarth-768x576.png 768w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/putra-viyog-bhavarth-660x495.png 660w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-7-putra-viyog-bhavarth-saransh-subhadra-kumari-chauhan-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">पद्य-7 | पुत्र वियोग भावार्थ (सारांश) &#8211; सुभद्रा कुमारी चौहान | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-07-07T15:09:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					July 7, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/pady/">पद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/">सारांश</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					पुत्र वियोग कविता मुकुल काव्य से संकलित है। जिसमें कवित्री सुभद्रा कुमारी चौहान एक माँ&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-7-putra-viyog-bhavarth-saransh-subhadra-kumari-chauhan-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-5-kavitt-bhavarth-saransh-bhushn-class-12th-hindi-100-marks100/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/kavitt-bhavarth-saransh.png" class="attachment-large size-large" alt="kavitt bhavarth (saransh)" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/kavitt-bhavarth-saransh.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/kavitt-bhavarth-saransh-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/kavitt-bhavarth-saransh-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/kavitt-bhavarth-saransh-768x576.png 768w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/kavitt-bhavarth-saransh-660x495.png 660w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-5-kavitt-bhavarth-saransh-bhushn-class-12th-hindi-100-marks100/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">पद्य-5 | कवित्त भावार्थ (सारांश) &#8211; भूषण | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-07-05T14:48:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					July 5, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/pady/">पद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/">सारांश</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					भूषण जी ने अपने इस कवित्त में अपने प्रिय नायकों के बारे में लिखा है।&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-5-kavitt-bhavarth-saransh-bhushn-class-12th-hindi-100-marks100/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-11-pyare-nanhe-bete-ko-subjective-q-and-a-vinod-kumar-shukla-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Pyare-Nanhe-Bete-Ko-Subjective-Q-A.png" class="attachment-large size-large" alt="Pyare Nanhe Bete Ko Subjective Q &amp; A" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Pyare-Nanhe-Bete-Ko-Subjective-Q-A.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Pyare-Nanhe-Bete-Ko-Subjective-Q-A-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Pyare-Nanhe-Bete-Ko-Subjective-Q-A-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Pyare-Nanhe-Bete-Ko-Subjective-Q-A-768x576.png 768w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-11-pyare-nanhe-bete-ko-subjective-q-and-a-vinod-kumar-shukla-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">पद्य-11 | प्यारे नन्हें बेटे को (प्रश्न-उत्तर) &#8211; विनोद कुमार शुक्ल | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-09-14T09:14:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					September 14, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/subjective-q-a/">Subjective Q &amp; A</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/pady/">पद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					प्यारे नन्हें बेटे को का प्रश्न-उत्तर पढ़ने के लिए ऊपर क्लिक करें।
Q1. &#8216;बिटिया&#8217; से क्या&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-11-pyare-nanhe-bete-ko-subjective-q-and-a-vinod-kumar-shukla-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
											</div>
			<p>The post <a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-8-sipahi-ki-maa-subjective-q-and-a-mohan-rakesh-12th-hindi-100-marks/">गद्य-8 | सिपाही की माँ (प्रश्न-उत्तर) &#8211; मोहन राकेश | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a> appeared first on <a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com">NRB APP</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-8-sipahi-ki-maa-subjective-q-and-a-mohan-rakesh-12th-hindi-100-marks/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>गद्य-7 &#124; ओ सदानीरा (प्रश्न-उत्तर) &#8211; जगदीशचंद्र &#124; कक्षा-12 वीं &#124; हिन्दी 100 मार्क्स</title>
		<link>https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-7-o-sadanira-subjective-q-and-a-jagdishchandra-mathur-12th-hindi-100-marks/</link>
					<comments>https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-7-o-sadanira-subjective-q-and-a-jagdishchandra-mathur-12th-hindi-100-marks/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[admin]]></dc:creator>
		<pubDate>Sat, 28 Aug 2021 14:28:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bihar Board]]></category>
		<category><![CDATA[Class 12th]]></category>
		<category><![CDATA[Subjective Q & A]]></category>
		<category><![CDATA[गद्य]]></category>
		<category><![CDATA[दिगंत भाग 2]]></category>
		<category><![CDATA[हिन्दी]]></category>
		<category><![CDATA[Arts]]></category>
		<category><![CDATA[by रीतिका]]></category>
		<category><![CDATA[Commerce]]></category>
		<category><![CDATA[Science]]></category>
		<category><![CDATA[हिंदी]]></category>
		<category><![CDATA[हिन्दी 100 मार्क्स]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://nrbhindi.jollylifestyle.com/?p=3633</guid>

					<description><![CDATA[<p>ओ सदानीरा का प्रश्न-उत्तर पढ़ने के लिए ऊपर क्लिक करें।<br />
Q 1. चंपारन क्षेत्र में बाढ़ की प्रचंडता के बढ़ने के क्या कारण हैं ?<br />
उत्तर- चंपारन क्षेत्र में बाढ़ की प्रचंडता के बढ़ने का कारण वनों की कटाई और गंडक नदी की चंचलता है। चंपारण क्षेत्र में पहल बहुत घना जंगल हुआ करता था, जो बाढ़ की पानी को रोकता था। धीरे-धीरे जंगल की कटाई होने के बाद वो महावन समतल हो गया । बाढ़ के पानी के बहाव में कोई अब रुकावट नही आती थी और वहाँ बाढ़ प्रचंड रूप में आने लगा।</p>
<p>The post <a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-7-o-sadanira-subjective-q-and-a-jagdishchandra-mathur-12th-hindi-100-marks/">गद्य-7 | ओ सदानीरा (प्रश्न-उत्तर) &#8211; जगदीशचंद्र | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a> appeared first on <a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com">NRB APP</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-aaaa248e"><h2 class="uagb-heading-text">विवरण&nbsp;</h2><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text">O Sadanira subjective Q and A</p></div>



<figure class="wp-block-table aligncenter is-style-stripes"><table class="has-background" style="background-color:#fcf0ef"><thead><tr><th><span class="has-inline-color has-pale-pink-color">आधारित पैटर्न</span></th><th><span class="has-inline-color has-pale-pink-color">बिहार बोर्ड, पटना</span></th></tr></thead><tbody><tr><td>कक्षा</td><td>12 वीं</td></tr><tr><td>संकाय</td><td>कला (I.A.), वाणिज्य (I.Com) &amp; विज्ञान (I.Sc)</td></tr><tr><td>विषय</td><td>हिन्दी (100 Marks)</td></tr><tr><td>किताब</td><td>दिगंत&nbsp;भाग-2</td></tr><tr><td>प्रकार</td><td>प्रश्न-उत्तर</td></tr><tr><td>अध्याय</td><td>गद्य-7 | ओ सदानीरा &#8211; जगदीशचंद्र माथुर</td></tr><tr><td>कीमत</td><td>नि: शुल्क</td></tr><tr><td>लिखने का माध्यम</td><td>हिन्दी</td></tr><tr><td>उपलब्ध</td><td><a href="https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jollylifestyle.nrbhindi" target="_blank" rel="noreferrer noopener">NRB HINDI ऐप पर उपलब्ध</a></td></tr></tbody><tfoot><tr><td>श्रेय (साभार)</td><td><a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/tag/by-%e0%a4%b0%e0%a5%80%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%95%e0%a4%be/" data-type="post_tag" data-id="225">रीतिका</a></td></tr></tfoot></table><figcaption><span class="has-inline-color has-light-green-cyan-color">गद्य-7 | ओ सदानीरा (प्रश्न-उत्तर) &#8211; जगदीशचंद्र | कक्षा-12 वीं</span></figcaption></figure>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-f631dfb1"><h5 class="uagb-heading-text">चंपारन क्षेत्र में बाढ़ की प्रचंडता के बढ़ने के क्या कारण हैं ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text">उत्तर </p></div>



<p class="has-medium-font-size">चंपारन क्षेत्र में बाढ़ की प्रचंडता के बढ़ने का कारण<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> वनों की कटाई </span>और <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">गंडक नदी की चंचलता</span> है। चंपारण क्षेत्र में पहल बहुत घना जंगल हुआ करता था, जो बाढ़ की पानी को रोकता था। धीरे-धीरे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">जंगल की कटाई </span>होने के बाद वो <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">महावन समतल</span> हो गया । बाढ़ के पानी के बहाव में कोई अब रुकावट नही आती थी और वहाँ बाढ़ प्रचंड रूप में आने लगा।</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-cf5662f8"><h5 class="uagb-heading-text">इतिहास की कीनियाई प्रक्रिया का क्या आशय है ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text">उत्तर </p></div>



<p class="has-medium-font-size">इतिहास की कीनियाई प्रक्रिया का आशय<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> इतिहास की उन रासायनिक प्रक्रियाओ सेहै जिसे बदल नहीं</span> जा सकता। लेखक के अनुसार नेपाल और मिथिला की विजय यात्रा पर आयें प्रथम राजा नान्यदेव, चालुक्य नृपति, विक्रमादित्य के सेनापति यही बस गए । नान्यदेव ने यहाँ <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">कर्नाट वंश</span> का नींव डाला । अंग्रेज ठेकेदार, पश्चिमी भारत के जमींदार, पूर्वी बंगाल, दक्षिणी बिहार के विभिन्न वर्ग के लोग यहाँ आकर बस गए। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">कर्नाट वंश के राजा हरिसिंहदेव को मुसलमान आक्रमणकारी गयासुद्दीन तुगलक का मुकाबला</span> करना पड़ा था। उसी समय वहाँ के जंगलों को भी क्षति पहुँचाई गई थी। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">आक्रमणकारियो द्वारा जंगलो को काटा</span> गया। </p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-1ab63585"><h5 class="uagb-heading-text">धौगढ़ शब्द का क्या अर्थ है ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text">उत्तर </p></div>



<p class="has-medium-font-size">ओरांव भाषा में धाँगड़ शब्द का अर्थ होता है &#8216;<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">भाड़े का मजदुर</span>&#8216; ये लोग दक्षिण बिहार के छोटा नागपुर पठार के आदिवासी है। इन लोगो को नील की खेती करवाने के लिए 18वी शताब्दी के अंत तक यहाँ लाया गया था।</p>



<h2 class="has-white-color has-text-color wp-block-heading" style="font-size:10px">O Sadanira subjective Q and A</h2>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-133b908a"><h5 class="uagb-heading-text">थारुओं की कला का परिचय पाठ के आधार पर दें ।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">थारुओं के लिए <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">कला उनका महत्वपूर्ण अंग</span> है। उनकी कला सराहने के योग्य है। वे अपने घरो में धान रखने के लिए कई तरह के <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">रंगों वाली सींक से टोकरी (पात्र)</span> बनाते थे। झोंपड़ी में प्रकाश के लिए जो दीपक थे, उसमे भी उनकी कला नजर आती थी, <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">शिकारी और किसान</span> के काम आने वाले जो पदार्थ<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> मूँज</span> से बनाये जाते थे, उनमें भी उनकी बहुत ही <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">सुन्दर कला</span> दिखती थी। इन सब कलाओं के अतिरिक्त सबसे मनोहर कला थी, <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">&#8216;नववधु का अनोखा कर्तव्य&#8217;</span>। उन लोगो में ऐसा रिवाज था कि हर पत्नी दोपहर का खाना लेकर पति के पास खेत में जाती है। वधु जब ये काम पहली बार करती है तो माथे के उपर <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">पीढ़ा पर रखे सींक से बनी टोकरी</span> में खाना लेकर उसे दोनों हाथो से सम्भालते हुए धीरे धीरे कदमो के साथ खेतो में जाती है। यह दृश्य बहुत ही सुहावन होता है।</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-07f1f05c"><h5 class="uagb-heading-text">अंग्रेज नीलहे किसानों पर क्या अत्याचार करते थे ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">नील की खेती के लिए किसानो पर अंग्रेजो ने बहुत अत्याचार किये है। वे किसानो से <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">जबरदस्ती नील की खेती</span> करवाते थे। किसानो को ऐसा कहा गया था कि <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">हर 20 कट्ठा जमीन में 3 कट्ठा नील की खेती</span> करना है। किसानो के घर में <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">शादी विवाह या कोई ख़ुशी</span> का माहौल होता था तो साहब के यहाँ <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">नजराना भेजना</span> पड़ता था। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">साहब बीमार </span>पड़ते थे तो उनके <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">इलाज के लिए पैसे किसानो से वसूले</span> जाते थे। ये सब अत्याचार किया करते थे अंग्रेजो ने किसानो पर ।</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-9531a06c"><h5 class="uagb-heading-text">गंगा पर पुल बनाने में अंग्रेजों ने क्यों दिलचस्पी नहीं ली ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">अंग्रेजो के खिलाफ दक्षिण बिहार में <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">क्रन्तिकारी विचार फ़ैल</span> गए थे । अंग्रेजो के साथ वहाँ बगावत की स्थिति उत्पन हो गई थी। अगर ये <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">क्रन्तिकारी विचार एवं बगावत</span> अन्य जगहों पर फ़ैल जाता तो अंग्रेजो का बहुत भरी नुकसान होता। अंग्रेज नही चाहते थे कि ये <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">क्रन्तिकारी विचार </span>अन्य जगहों पर फैले, इसलिए वे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">गंगा पर पुल बनाने में दिलचस्पी</span> नही ले रहे ।</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-6b716842"><h5 class="uagb-heading-text">चंपारन में शिक्षा की व्यवस्था के लिए गांधीजी ने क्या किया ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">गांधीजी के विचार से <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">आर्थिक समस्याओं को दूर </span>करने का एकमात्र उपाय है <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">&#8216;शिक्षा&#8217;</span> । गांधीजी ने <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">चंपारण में शिक्षा</span> के लिए वहाँ के <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">तीन गाँव</span> <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">बड़हरवा, मधुबन, भितिहरवा </span>में <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">आश्रम विद्यालय की स्थापना</span> की। उन विद्यालयों की <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">शिक्षा और संचालन</span> जिम्मेदारी विदेशो से<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> शिक्षाप्राप्त शिक्षक</span> को दी।       <span class="has-inline-color has-white-color">O Sadanira subjective Q and A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-eda6d58b"><h5 class="uagb-heading-text">गाँधीजी के शिक्षा संबंधी आदर्श क्या है ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">गांधीजी के शिक्षा का मुख्य मकसद था कि बच्चो में <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">संस्कार एवं उत्तम</span> चरित्र हो। अक्षरज्ञान तो इस उद्देश्य की प्राप्ति का एक साधन मात्र है। वर्तमान शिक्षा पद्धति जो है वो, छोटे बच्चो के <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">चरित्र और बुद्धि</span> का विकास करने के बजाय उन्हें <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">बौना</span> बना देती है। गांधीजी ने कहा कि जी बच्चे जीविका के लिए नये साधन सीखना चाहते है उनके लिए <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">औद्योगिक शिक्षा</span> की व्यवस्था की जाएगी। गांधीजी का यह भी विचार था कि जो ज्ञान वे स्कूल में प्राप्त करेंगे उसका उपयोग <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">खेती और ग्रामीण</span> जीवन में करेंगे।      <span class="has-inline-color has-white-color">O Sadanira subjective Q and A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-ea183a86"><h5 class="uagb-heading-text">पुंडलीक जी कौन थे ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size"><span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">पुंडलीक जी एक शिक्षक</span> थे। ये गांधीजी के आदर्शों को <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">सच्चे दिल</span> से मानने वाले <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">बड़े ही निर्भय पुरुष</span> थे। जिन्हें गाँधीजी ने <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">1917 में बेलगाँव से भितिहरवा</span> बुलाया था। पुंडलीक जी को गांधीजी ने इसलिए बुलाया था ताकि वो आश्रम में रहकर बच्चो को शिक्षा दे और साथ ही साथ ग्रामवासियों के <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">दिल से अंग्रेजो के प्रति भय को दूर</span> करे ।    <span class="has-inline-color has-white-color">O Sadanira subjective Q and A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-6d40686d"><h5 class="uagb-heading-text">गांधीजी के चंपारन आंदोलन की किन दो सीखों का उल्लेख लेखक ने किया है। इन सीखों को आज आप कितना उपयोगी मानते हैं ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">गांधीजी के चंपारण आन्दोलन के दो मुख्य सीख है <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">&#8216;निर्भीकता&#8217; और ईमानदारी</span>। गांधीजी ने निर्भीक होने की शिक्षा पुंडलीक जी को दी और पुंडलीक जी ने वो <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">शिक्षा पुरे गांववालों</span> को दी। गांधीजी में सबसे बड़ी विशेषता <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">ईमानदारी</span> थी &#8216;<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">सत्यता को तोलना</span>&#8216; । अर्थात वो आन्दोलन के समय किसी भी खबर के बारे में सुनते थे तो पहले उसे अच्छे तरीके से अपने अनुसार जांच-पड़ताल कर लेते थे, उसके बाद कुछ लिखते थे या बोलते थे ।</p>



<h2 class="has-white-color has-text-color wp-block-heading" style="font-size:10px">O Sadanira subjective Q and A</h2>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-de4c3038"><h5 class="uagb-heading-text">अर्थ स्पष्ट कीजिए-<br>(क)  वसुंधरा भोगी मानव और धर्मांधमानव- एक ही सिक्के के दो पहलू हैं।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">प्रस्तुत पंक्ति विद्वान लेखक <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">जगदीशचंद्र माथुर</span> द्वारा रचित निबंध <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">&#8216;ओ सदानीरा&#8217;</span> से लिया गया है। लेखक इस पंक्ति के माध्यम से यह बताना चाहते हैं कि पृथ्वी पर सुख भोगने वाला <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">मानव और धर्म</span> का अंधे की तरह अनुकरण करने का भाव रखने वाला मानव जिस प्रकार <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">विशाल जंगलो को काट</span> दिया उसी प्रकार <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">मूर्तियों को भी नष्ट</span> कर दिया। साथ ही साथ कई <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">धर्म स्थलों को तोडा</span> अर्थात मानव को जिससे सुख मिलता है वो उसी को नष्ट कर रहा है।  <span class="has-inline-color has-white-color">O Sadanira subjective Q and A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-ec1bf08b"><h5 class="uagb-heading-text">(ख)  कैसी है चंपारन को यह भूमि ? मानो विस्मृति के हाथों अपनी बड़ी से बड़ी निधियों को सौंपने के लिए प्रस्तुत रहती है।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">प्रस्तुत पंक्ति <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">जगदीशचंद्र माथुर</span> द्वारा रचित निबंध &#8216;<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">ओ सदानीरा</span>&#8216; से लिया गया है। लेखक इस पंक्ति के माध्यम से <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">चंपारण की भूमि का गुणगान</span> किया, उन्होंने कहा कि यह भूमि महान है। यहाँ अनेक <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">बाहरी व्यक्ति</span> आये एवं कई <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">आक्रमणकारी</span> भी आये। उन्होंने या तो इस पावन भूमि को क्षति पहुंचाया या आकर बस गये। किन्तु धन्य है इस भूमि की <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">सहनशीलता एवं उदारता</span> जो इतने अत्याचार होते हुए भी सबको भला दिया और क्षमा कर दिया।</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-f7beeaa1"><h5 class="uagb-heading-text">लेखक ने पाठ में विभिन्न जाति के लोगों के विभिन्न स्थानों से आकर चंपारन और उसके आसपास बसने का जिक्र किया है वे कहाँ-कहाँ से और किसलिए वहाँ आकर बसे ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">लेखक ने बताया कि विजय यात्रा पर आये <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">नान्यदेव, चालुक्य नृपति, विक्रमादित्य के सेनापति</span> चंपारण की भूमि पर आये और यही बस गए।<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> नान्यदेव यहाँ कर्नाट वंश</span> स्थापित किये। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">अंग्रेज ठेकेदार, पश्चिमी भारत के जमींदार, पूर्वी बंगाल, दक्षिणी बिहार</span> के विभिन्न वर्ग के लोग यहाँ आकर बस गए । अंग्रेजो का मकसद था <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">नील की खेती से मुनाफा</span> कमाना और ये किसानो से खेती जबरदस्ती करवाते थे। खेती करने के लिए <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">धाँगड़ और थारुओं </span>को भी बुलाया गया था ।     <span class="has-inline-color has-white-color">O Sadanira subjective Q and A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-795c211a"><h5 class="uagb-heading-text">नीलहे गोरों और गाँधीजी से जुड़े प्रसंगों को अपने शब्दों में लिखिए ।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size"><span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">निलहे गोरो ने जब किसानो पर अत्याचार</span> किया करते थे। तब <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">एक किसान</span> के बुलाने पर <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">आतंक और बेबसी</span> के उस आलम में गांधीजी का आगमन हुआ। गांधीजी ने चंपारण की प्रजा को <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">भय और अत्याचार</span> से बचाने का प्रयत्न किया और वहाँ के बच्चों के लिए <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">शिक्षा व्यवस्था शुरु</span> की। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">पुंडलिक जी ने भी निर्भीकता गांधीजी से ही सीखी</span> थी । पहले एक कायदा था कि साहब जब आयें तो घर के मालिक उसके घोड़े की लगाम पकड़े। एक दिन एमन साहब (बड़ा ही अत्याचारी था) आये तो पुंडलीक जी ने कहा, <strong>“नही, उसे आना है तो मेरी कक्षा में आये, मै लगाम पकड़ने नही जाऊँगा।&#8221;</strong> यही <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">निर्भीकता चंपारण</span> <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">आन्दोलन की सबसे बड़ी</span> देन है ।    <span class="has-inline-color has-white-color">O Sadanira subjective Q and A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-c23d81a4"><h5 class="uagb-heading-text">चौर और मन किसे कहते हैं ? वे कैसे बने और उनमें क्या अंतर है ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">जब <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">चम्पारण में बाढ़ </span>आती थी। तो <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">उपजाऊ मिट्टी छूट</span> जाते थे क्योकि नदी अपना पूर्व रास्ता बदल देती है, तो इस प्रकार उनकी बनावट पर उन्हें <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">चौर और मन</span> कहा गया है। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">चौर</span> उसे कहा गया है जिनमे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">पानी जाड़े या गर्मी में कम</span> हो जाता है और इसमें खेती आसानी से होती है। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">मन गहरे और विशाल ताल </span>होते है। इसमें आसानी से खेती नही हो पाती है।   <span class="has-inline-color has-white-color"> O Sadanira subjective Q and A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-33d16110"><h5 class="uagb-heading-text">कपिलवस्तु से मगध के जंगलों तक की यात्रा बुद्ध ने किस मार्ग से की थी ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">कपिलवस्तु से मगध के जंगलो तक की यात्रा बुद्ध ने <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">गंड नदी के किनारे</span> की थी।   <span class="has-inline-color has-white-color">O Sadanira subjective Q and A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-2d509fff"><h2 class="uagb-heading-text">Quick Link</h2><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"></p></div>



<div style="height:5px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-restaurant-menu uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-9fa9d2c6">
<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-04b1f01e"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">Chapter Pdf</h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc">यह अभी उपलब्ध नहीं है लेकिन जल्द ही इसे publish किया जाएगा । बीच-बीच में वेबसाइट चेक करते रहें।</div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>



<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-dabd7ce2"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">Online Test </h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc">यह अभी उपलब्ध नहीं है लेकिन जल्द ही इसे publish किया जाएगा । बीच-बीच में वेबसाइट चेक करते रहें।</div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>



<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-c04f490b"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">प्रश्न-उत्तर का पीडीएफ़</h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc">यह अभी उपलब्ध नहीं है लेकिन जल्द ही इसे publish किया जाएगा । बीच-बीच में वेबसाइट चेक करते रहें।</div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>



<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-0e9e9462"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">English Summary Class 12th</h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc"><a href="https://jollylifestyle.com/blog/category/bihar-board-pattern/class-12th/english-class-12th/rainbow-ii/" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">अगर आप कक्षा 12 वीं के English Book Rainbow XII | Part-2 का summary पढ़ना चाहते है तो यहाँ क्लिक करें।</a></div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>



<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-33c70688"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">भूगोल कक्षा 12 वीं</h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc"><a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/arts/bhoogol/book-1-maanav-bhoogol-ke-mool-siddhaant/" rel="nofollow">अगर आप भूगोल 12 वीं का किताब &#8220;मानव भूगोल के मूल सिद्धांत&#8221; का नोट्स तथा प्रश्न-उत्तर पढ़ना चाहते है, तो यहाँ क्लिक करें ।</a></div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>
</div>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-c0e7634c"><h2 class="uagb-heading-text">हिन्दी&nbsp;100&nbsp;मार्क्स&nbsp;सारांश </h2><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text">You may like this  </p></div>



<div style="height:25px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



			<div class="wp-block-uagb-post-carousel uagb-post-grid  uagb-post__image-position-top uagb-post__image-enabled uagb-block-7a65350f     uagb-post__arrow-outside uagb-slick-carousel uagb-post__items uagb-post__columns-2 is-carousel uagb-post__columns-tablet-2 uagb-post__columns-mobile-1 uagb-post__carousel_equal-height" data-total="13" style="">

												<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-2-usne-kaha-tha-objective-q-and-a-chandradhr-sharma-guleri-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/09/Usne-Kaha-Tha-Objective.png" class="attachment-large size-large" alt="Usne Kaha Tha Objective" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/09/Usne-Kaha-Tha-Objective.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/09/Usne-Kaha-Tha-Objective-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/09/Usne-Kaha-Tha-Objective-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/09/Usne-Kaha-Tha-Objective-768x576.png 768w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/09/Usne-Kaha-Tha-Objective-660x495.png 660w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-2-usne-kaha-tha-objective-q-and-a-chandradhr-sharma-guleri-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">गद्य-2 | उसने कहा था Objective Q &#038; A &#8211; चंद्रधर शर्मा गुलेरी | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-07-28T21:19:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					July 28, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/objective-q-a/">Objective Q &amp; A</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/gady/">गद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					चंद्रधर शर्मा गुलेरी द्वारा रचित उसने कहा था पाठ का Objective Q &amp; A पढ़ने&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-2-usne-kaha-tha-objective-q-and-a-chandradhr-sharma-guleri-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-4-chhppya-objective-q-and-a-navadas-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Chhppya-Objective-Q-A.png" class="attachment-large size-large" alt="Chhppya Objective Q &amp; A" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Chhppya-Objective-Q-A.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Chhppya-Objective-Q-A-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Chhppya-Objective-Q-A-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Chhppya-Objective-Q-A-768x576.png 768w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-4-chhppya-objective-q-and-a-navadas-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">पद्य-4 | छप्पय Objective Q &#038; A &#8211; नाभादास | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-08-12T15:38:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					August 12, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/objective-q-a/">Objective Q &amp; A</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/pady/">पद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					नाभादास (छप्पय) का Objective Q &amp; A पढ़ने के लिए ऊपर क्लिक करें।

1. नाभादास के&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-4-chhppya-objective-q-and-a-navadas-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-11-hanste-hue-mera-akelapan-subjective-q-and-a-malayj-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Hanste-Hue-Mera-Aakelapan-Subjective-Q-A.png" class="attachment-large size-large" alt="Hanste Hue Mera Aakelapan Subjective Q &amp; A" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Hanste-Hue-Mera-Aakelapan-Subjective-Q-A.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Hanste-Hue-Mera-Aakelapan-Subjective-Q-A-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Hanste-Hue-Mera-Aakelapan-Subjective-Q-A-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Hanste-Hue-Mera-Aakelapan-Subjective-Q-A-768x576.png 768w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-11-hanste-hue-mera-akelapan-subjective-q-and-a-malayj-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">गद्य-11 | हँसते हुए मेरा अकेलापन (प्रश्न-उत्तर) &#8211; मलयज | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-09-01T19:32:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					September 1, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/subjective-q-a/">Subjective Q &amp; A</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/gady/">गद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					हँसते हुए मेरा अकेलापन का प्रश्न-उत्तर पढ़ने के लिए ऊपर क्लिक करें।
Q 1. डायरी क्या&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-11-hanste-hue-mera-akelapan-subjective-q-and-a-malayj-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-11-haste-huye-mera-akelapan-saransh-malayaz-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/haste-huye-mera-akelapan-Saransh.png" class="attachment-large size-large" alt="Haste Huye Mera Akelapan (Saransh)" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/haste-huye-mera-akelapan-Saransh.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/haste-huye-mera-akelapan-Saransh-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/haste-huye-mera-akelapan-Saransh-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/haste-huye-mera-akelapan-Saransh-768x576.png 768w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/haste-huye-mera-akelapan-Saransh-660x495.png 660w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-11-haste-huye-mera-akelapan-saransh-malayaz-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">गद्य-11 | हँसते हुए मेरा अकेलापन (सारांश) &#8211; मलयज | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-07-24T14:16:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					July 24, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/gady/">गद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/">सारांश</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					मलयज जी रानीखेत में लिखते हैं कि, &#8220;मिलिट्री की छावनी&#8221; के लिए पुरे सीजन इंधन&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-11-haste-huye-mera-akelapan-saransh-malayaz-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-13-ganw-ka-ghar-bhavarth-saransh-gyanendrapati-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/ganw-ka-ghar-saransh.png" class="attachment-large size-large" alt="ganw ka ghar (saransh)" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/ganw-ka-ghar-saransh.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/ganw-ka-ghar-saransh-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/ganw-ka-ghar-saransh-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/ganw-ka-ghar-saransh-768x576.png 768w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/ganw-ka-ghar-saransh-660x495.png 660w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-13-ganw-ka-ghar-bhavarth-saransh-gyanendrapati-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">पद्य-13 | गाँव का घर भावार्थ (सारांश) &#8211; ज्ञानेंद्रपति | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-07-13T23:08:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					July 13, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/pady/">पद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/">सारांश</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					ज्ञानेंद्रपति द्वारा रचित कविता &#8220;गाॅंव का घर&#8221; उनके नवीनतम कविता संग्रह &#8220;संशयात्मा&#8221; से ली गई&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-13-ganw-ka-ghar-bhavarth-saransh-gyanendrapati-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-7-o-sadanira-objective-q-and-a-jagdishchandra-mathur-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/O-Sadanira-Objective-Q-A.png" class="attachment-large size-large" alt="O Sadanira Objective Q &amp; A" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/O-Sadanira-Objective-Q-A.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/O-Sadanira-Objective-Q-A-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/O-Sadanira-Objective-Q-A-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/O-Sadanira-Objective-Q-A-768x576.png 768w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-7-o-sadanira-objective-q-and-a-jagdishchandra-mathur-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">गद्य-7 | ओ सदानीरा Objective Q &#038; A &#8211; जगदीशचंद्र माथुर | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-08-02T07:12:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					August 2, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/objective-q-a/">Objective Q &amp; A</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/gady/">गद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					जगदीशचंद्र माथुर द्वारा रचित ओ सदानीरा पाठ का Objective Q &amp; A पढ़ने के लिए&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-7-o-sadanira-objective-q-and-a-jagdishchandra-mathur-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
											</div>
			


<p></p>
<p>The post <a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-7-o-sadanira-subjective-q-and-a-jagdishchandra-mathur-12th-hindi-100-marks/">गद्य-7 | ओ सदानीरा (प्रश्न-उत्तर) &#8211; जगदीशचंद्र | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a> appeared first on <a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com">NRB APP</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-7-o-sadanira-subjective-q-and-a-jagdishchandra-mathur-12th-hindi-100-marks/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>गद्य-6 &#124; एक लेख और एक पत्र (प्रश्न-उत्तर) &#8211; भगत सिंह &#124; कक्षा-12 वीं &#124; हिन्दी 100 मार्क्स</title>
		<link>https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-6-ek-lekha-aur-ek-ptra-subjective-q-and-a-bhagat-singh-12th-hindi-100-marks/</link>
					<comments>https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-6-ek-lekha-aur-ek-ptra-subjective-q-and-a-bhagat-singh-12th-hindi-100-marks/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[admin]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 27 Aug 2021 12:17:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bihar Board]]></category>
		<category><![CDATA[Class 12th]]></category>
		<category><![CDATA[Subjective Q & A]]></category>
		<category><![CDATA[गद्य]]></category>
		<category><![CDATA[दिगंत भाग 2]]></category>
		<category><![CDATA[हिन्दी]]></category>
		<category><![CDATA[Arts]]></category>
		<category><![CDATA[by रीतिका]]></category>
		<category><![CDATA[Commerce]]></category>
		<category><![CDATA[Science]]></category>
		<category><![CDATA[हिंदी]]></category>
		<category><![CDATA[हिन्दी 100 मार्क्स]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://nrbhindi.jollylifestyle.com/?p=3631</guid>

					<description><![CDATA[<p>एक लेख और एक पत्र का प्रश्न-उत्तर पढ़ने के लिए ऊपर क्लिक करें।<br />
Q 1. विद्यार्थियों को राजनीति में भाग क्यों लेना चाहिए ?<br />
उत्तर- भगत सिंह का जो समय था, उस समय देश गुलाम था। उन्होंने कहा कि कल के समय में देश की भगडोर युवाओं के हाथ में होगी। देश का भविष्य छात्र ही होते है, अगर उनको राजनीति का ज्ञान नही रहेगा तो, वो कैसे देश की स्थितियों को संभालेंगे ? भगत सिंह का कहना था कि इस देश को ऐसे युवा की आवश्यकता है। छात्रों में एक नई ऊर्जा होती है, नई सोच होती है तथा नई ऊर्जा और सोच के साथ देश को आगे बढ़ना चाहिए। यह छात्र ही कर सकते हैं।</p>
<p>The post <a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-6-ek-lekha-aur-ek-ptra-subjective-q-and-a-bhagat-singh-12th-hindi-100-marks/">गद्य-6 | एक लेख और एक पत्र (प्रश्न-उत्तर) &#8211; भगत सिंह | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a> appeared first on <a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com">NRB APP</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-b3f642ef"><h2 class="uagb-heading-text">विवरण&nbsp;</h2><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text">Ek lekha aur Ek ptra subjective Q &amp; A</p></div>



<figure class="wp-block-table aligncenter is-style-stripes"><table class="has-background" style="background-color:#fcf0ef"><thead><tr><th><span class="has-inline-color has-pale-pink-color">आधारित पैटर्न</span></th><th><span class="has-inline-color has-pale-pink-color">बिहार बोर्ड, पटना</span></th></tr></thead><tbody><tr><td>कक्षा</td><td>12 वीं</td></tr><tr><td>संकाय</td><td>कला (I.A.), वाणिज्य (I.Com) &amp; विज्ञान (I.Sc)</td></tr><tr><td>विषय</td><td>हिन्दी (100 Marks)</td></tr><tr><td>किताब</td><td>दिगंत&nbsp;भाग-2</td></tr><tr><td>प्रकार</td><td>प्रश्न-उत्तर</td></tr><tr><td>अध्याय</td><td>गद्य-6 | एक लेख और एक पत्र &#8211; भगत सिंह</td></tr><tr><td>कीमत</td><td>नि: शुल्क</td></tr><tr><td>लिखने का माध्यम</td><td>हिन्दी</td></tr><tr><td>उपलब्ध</td><td><a href="https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jollylifestyle.nrbhindi" target="_blank" rel="noreferrer noopener">NRB HINDI ऐप पर उपलब्ध</a></td></tr></tbody><tfoot><tr><td>श्रेय (साभार)</td><td><a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/tag/by-%e0%a4%b0%e0%a5%80%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%95%e0%a4%be/" data-type="post_tag" data-id="225">रीतिका</a></td></tr></tfoot></table><figcaption><span class="has-inline-color has-light-green-cyan-color">गद्य-6 | एक लेख और एक पत्र (प्रश्न-उत्तर) &#8211; भगत सिंह | कक्षा-12 वीं</span></figcaption></figure>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-336f3d27"><h5 class="uagb-heading-text">विद्यार्थियों को राजनीति में भाग क्यों लेना चाहिए ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text">उत्तर </p></div>



<p class="has-medium-font-size">भगत सिंह का जो समय था, <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">उस समय देश गुलाम</span> था। उन्होंने कहा कि कल के <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">समय में देश की भगडोर युवाओं के हाथ में </span>होगी। देश का <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">भविष्य छात्र</span> ही होते है, अगर उनको <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">राजनीति का ज्ञान</span> नही रहेगा तो, वो कैसे देश की स्थितियों को संभालेंगे ? भगत सिंह का कहना था कि इस देश को ऐसे युवा की आवश्यकता है। छात्रों में एक नई ऊर्जा होती है, नई सोच होती है तथा <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">नई ऊर्जा और सोच </span>के साथ देश को आगे बढ़ना चाहिए। यह छात्र ही कर सकते हैं।</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-672c0fd2"><h5 class="uagb-heading-text">भगत सिंह की विद्यार्थियों से क्या अपेक्षाएँ हैं ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size"><span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">भगत सिंह जी की विद्यार्थियों से बहुत-सी</span> अपेक्षाएँ हैं। वे चाहते हैं कि, विद्यार्थी राजनीति तथा देश मे क्या हो रहा है, देश की परिस्थितियों का ज्ञान प्राप्त करें और उनके <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">सुधार के उपाय सोचे </span>तथा<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> उसमे अपना सहयोग</span> करे। वे देश की सेवा में <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">तन-मन-धन</span> से जुट जाएँ और अपने <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">प्राण न्योछावर</span> करने से भी पीछे न हटें।    <span class="has-inline-color has-white-color">Ek lekha aur Ek ptra subjective Q &amp; A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-2b74a9a7"><h5 class="uagb-heading-text">भगत सिंह के अनुसार &#8216;केवल कष्ट सहकर भी देश की सेवा की जा सकती है ?&#8217; उनके जीवन के आधार पर इसे प्रमाणित करें ।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">भगत सिंह के अनुसार ये सही है की कष्ट सहकर भी देश की सेवा की जा सकती है। देश की गुलामी की स्थिति भगत सिंह को बहुत ज्यादा बेचैन करती थी । वे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">क्रन्तिकारी गतिविधियों</span> में हिस्सा लिए, लोगो को जागरूक करने के लिए लेख लिखे, संगठन बनाये तथा एक सक्रीय कार्यकर्त्ता के रूप में जेल भी गए । <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">ऐसे देश भक्त को आज फिर से सलामी देते है</span>, जो <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">हँसते-हँसते फांसी के फंदे पर झूल</span> गये। उनकी यह <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">कुर्बानी भारतीयों को झकझोर</span> दिया और आगे चलकर <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">देश आजाद</span> हुआ ।</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-2b5de892"><h5 class="uagb-heading-text">भगत सिंह ने कैसी मृत्यु को &#8216;सुंदर&#8217; कहा है ? वे आत्महत्या को कायरता कहते हैं, इस संबंध में उनके विचारों को स्पष्ट करें ।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">भगत सिंह ने कहा की <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">आजादी के लिए संघर्ष करते हुए मृत्युदंड के रूप में मिलने वाली मृत्यु से सुंदर कोई मृत्यु नही हो सकती</span> क्योकि <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">उनकी मृत्यु आगे आने वाली पीढ़ी में आजादी के संघर्ष के लिए एक जूनून पैदा </span>करेगी। वे अपने <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">कष्टो और दुखो</span> के चलते <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">आत्महत्या</span> करने वालों को <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">कायर</span> मानते है। वे सुखदेव को पत्र के माध्यम से बताते है कि विपत्तियाँ तो व्यक्ति को पूर्ण बनाती है। उनसे बचने के लिए आत्महत्या करना बहुत बड़ी कायरता है।</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-4b305415"><h5 class="uagb-heading-text">भगत सिंह रूसी साहित्य को इतना महत्त्वपूर्ण क्यों मानते हैं? वे एक क्रांतिकारी से क्या अपेक्षाएँ रखते हैं</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">भगत सिंह रुसी साहित्य को इतना महत्वपूर्ण इसलिए मानते है क्योकि उस साहित्य में <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">जीवन की वास्तविकता</span> का चित्रण मिलता है। उनकी कहानियों में <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">कष्टमय दृश्य</span> पढने वालो के मन में एक <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">विशेष आत्मबल पैदा</span> करता है । भगत सिंह ये मानते है की इसी तरह <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">भारत में भी क्रांतिकारियों के मन में आत्मबल पैदा</span> करना जरुरी है। एक क्रांतिकारी से यह अपेक्षा की जाती है कि वह <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">दुःख और कष्ट</span> को सहने के लिए हमेसा तत्पर रहे, क्योकि क्रान्ति के शुरू होते ही <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">मुश्किलें भी शुरू</span> हो जाती है।    <span class="has-inline-color has-white-color">Ek lekha aur Ek ptra subjective Q &amp; A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-66aa21d6"><h5 class="uagb-heading-text">&#8216;उन्हें चाहिए कि वे उन विधियों का उल्लंघन करें परंतु उन्हें औचित्य का ध्यान रखना चाहिए, क्योंकि अनावश्यक एवं अनुचित प्रयत्न कभी भी न्यायपूर्ण नहीं माना जा सकता। भगत सिंह के इस कथन का आशय बतलाएँ। इससे उनके चिंतन का कौन सा पक्ष उभरता है, वर्णन करें।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">सरदार भगत सिंह क्रांतिकारियों से कहते हैं कि शासक यदि शोषक हो, कानून व्यवस्था यदि <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">गरीब-विरोधी, मानवता विरोधी</span> हो तो उन्हें चाहिए कि वे उसका विरोध करें, परन्तु इस बात का भी ख्याल करें कि आम जनता पर इसका कोई असर न हो, वह <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">क्रांति आवश्यक हो अनुचित</span> नहीं। क्रांति आवश्यकता के लिए हो तो उसे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">न्यायपूर्ण </span>माना जाता है परन्तु सिर्फ <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">बदले की भावना</span> से की गई क्रांति <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">अन्यायपूर्ण</span> है।</p>



<p class="has-medium-font-size">इस संदर्भ में रूस की शासन का हवाला देते हुए कहते हैं कि रूस में <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">बंदियों को बंदीगृहों</span> में <strong><span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">विपत्तियाँ सहन करना ही शासन का तख्ता पलटने के पश्चात् उनके द्वारा जेलों के प्रबंध में क्रान्ति लाए जाने का सबसे बड़ा कारण</span></strong> था। विरोध करो परन्तु तरीका उचित होना चाहिए, <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">न्यायपूर्ण होना</span> चाहिए। इस दृष्टि से देखा जाय तो भगत सिंह का चिन्तन मानवतावादी है जिसमें समस्त मानव जाति का कल्याण निहित है। यदि मानवता पर तनिक भी प्रहार हो, उन्हें पूरी लगन के साथ <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">वर्तमान व्यवस्था के विरुद्ध संघर्ष आरंभ</span> कर देना चाहिए।</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-4c10bc5d"><h5 class="uagb-heading-text">निम्नलिखित कथनों का अभिप्राय स्पष्ट करें &#8211;<br>(क) मैं आपको बताना चाहता हूँ कि विपत्तियाँ व्यक्ति को पूर्ण बनाने वाली होती हैं।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">प्रस्तुत पंक्ति भगत सिंह द्वारा रचित पाठ <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">&#8216;एक लेख और एक पत्र&#8217;</span> से ली गई है। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">भगत सिंह, सुखदेव को पत्र</span> लिखते है कि <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">विपत्तियाँ मनुष्य को उनका सामना करने के लिए प्रेरित</span> करती है। मनुष्य उन विपत्तियों को दूर करने के लिए उपाय सोचने लगता है। यदि खुले दिल से सोचने लगता है तो वह अपने साथ-साथ दुसरे को भी इस विपत्तियों से निपटने के लिए प्रेरित करता है और विपतीयाँ उसके व्यक्तित्व को पूर्णता की ओर ले जाती है।</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-228d5c2c"><h5 class="uagb-heading-text">(ख) हम तो केवल अपने समय की आवश्यकता की उपज हैं।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">प्रस्तुत पंक्ति <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">भगत सिंह</span> द्वारा रचित पाठ <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">&#8216;एक लेख और एक पत्र&#8217;</span> से ली गई है। भगत सिंह का मानना है कि देश की <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">सामाजिक, आर्थिक परिस्थितियाँ</span> ही उस देश की <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">राजनितिक परिस्थितियों को जन्म</span> देती है। जिस समय में देश की सामाजिक. आर्थिक परिस्थिति शोषक प्रवृति की होगी, उसमे राजनितिक उथल-पुथल होता रहेगा, और <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">शोषण के दमन चक्रों के खिलाफ संघर्ष </span>होते रहेंगे, और हम जैसे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">क्रन्तिकारी जन्म</span> लेते रहेंगे ।</p>



<h2 class="has-white-color has-text-color wp-block-heading" style="font-size:10px">Ek lekha aur Ek ptra subjective Q &amp; A</h2>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-5f7c988a"><h5 class="uagb-heading-text">(ग) मनुष्य को अपने विश्वासों पर दृढ़तापूर्वक अडिग रहने का प्रयत्न करना चाहिए ।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">प्रस्तुत पंक्ति <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">भगत सिंह</span> द्वारा रचित पाठ <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">&#8216;एक लेख और एक पत्र&#8217;</span> से ली गई है। भगत सिंह कहते है कि मनुष्य को अपने <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">विश्वासों पर संदेह</span> नही करना चाहिए तथा <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">दृढ़तापूर्वक अडिग</span> होकर लगातार प्रयास करना चाहिए। वे कहते है कि जब वे देश की आजादी के लिए अपना कार्य करते थे। तो उस समय <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">नाना प्रकार की कठिनाइयाँ</span> सामने आया करती थी और अगर हम उस कठिनाइयों से डरकर अपना कार्य करना बंद कर दे, तो ये मानव का शरीर हमारे लिए व्यर्थ है। हमे अपने <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">विश्वासों पर दृढ़तापूर्वक अडिग</span> होकर लगातार प्रयास करना चाहिए ।  <span class="has-inline-color has-white-color">Ek lekha aur Ek ptra subjective Q &amp; A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-83e3cef2"><h5 class="uagb-heading-text">&#8216;जब देश के भाग्य का निर्णय हो रहा हो तो व्यक्तियों के भाग्य को पूर्णतया भुला देना चाहिए। आज जब देश आजाद है, भगत सिंह के इस विचार का आप किस तरह मूल्यांकन करेंगे। अपना पक्ष प्रस्तुत करें।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">वीर क्रांतिकारी, भारत माता के सपूत भगत सिंह देश की आजादी के लिए जंग लड़े थे। जब वे अपने साथी सुखदेव को पत्र लिखते है तो कहते है कि मुझे इस जंग के लिए <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">ब्रिटिश सरकार द्वारा निश्चय ही मृत्युदंड </span>दी जायेगी। मुझे किसी प्रकार की <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">पूर्ण क्षमा या विनम्र व्यवहार</span> की तनिक भी आशा नही है। वे कहते है कि मेरी अभिलाषा यह है कि जब यह <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">आन्दोलन अपनी चरम सीमा पर पहुचे तो हमे फांसी </span>दे दी जाये, साथ ही साथ कहते है कि मेरी यह भी इच्छा है कि यदि कोई <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">सम्मानपूर्ण और उचित समझौता</span> होना कभी संभव हो जाये, तो हमारे जैसे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">व्यक्तियों का मामला उसके मार्ग में कोई रुकावट या कठिनाई उत्पन्न करने का कारण न बने</span> क्योकि जब <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">देश के भाग्य का निर्णय</span> हो रहा हो तो <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">व्यक्तियों के भाग्य को पूर्णतया भुला</span> देना चाहिए।</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-ebc284b0"><h5 class="uagb-heading-text">भगत सिंह ने अपनी फाँसी के लिए किस समय की इच्छा व्यक्त की है ? वे ऐसा समय क्यों चुनते हैं ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">भगत सिंह ने इच्छा व्यक्त की है कि <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">जब देश की आजादी की लड़ाई अपने चरम सीमा पर हो, तभी उन्हें फांसी दी जाए।</span> क्योकि लड़ाई के चरम पर— आन्दोलनकारी दल <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">भावनात्मक रूप से बेहद संवेदनशील</span> होते है। यदि ऐसे समय पर उन्हें फांसी दी जाएगी तो आन्दोलनकारी दल की <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">भावनात्मक एकता में बल </span>आएगा और आने वाले समय में <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">ब्रिटिश सरकार के खिलाफ विरोध करने में हिम्मत</span> देगी।    <span class="has-inline-color has-white-color">Ek lekha aur Ek ptra subjective Q &amp; A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-a8a582ea"><h5 class="uagb-heading-text">भगत सिंह के इस पत्र से उनकी गहन वैचारिकता, यथार्थवादी दृष्टि का परिचय मिलता है। पत्र के आधार इसकी पुष्टि करें</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size"><span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">यह पत्र भगत सिंह ने क्रांतिकारी साथी सुखदेव द्वारा जेल में मिल रही यातनाओं से परेशान होकर लिखे गये पत्र के जबाब में लिखा था।</span> सुखदेव ने बेहद <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">कमजोर और भावुकतापूर्ण</span> ढंग से कहा था कि उनको आजादी के संघर्ष का कोई भविष्य नही दिखाई देता है । जेल की इन यातनाओं से आत्महत्या करना सही लगता है। जबाब में भगत सिंह लिखते है कि<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> क्रांति व्यक्तिगत सुख-दुःख के लिए न तो शुरू होती है और न ही समाप्त</span> । इसमें <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">सामूहिक हित जुड़ा</span> होता है । इस पत्र मध्यम से भगत सिंह ने बहुत सभी व्यावहारिक उदहारण और राजनीती प्रतिदर्शो के माध्यम से सुखदेव को पुनः यह संकल्पित होने को करते है कि <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">आत्महत्या की बात सोचन भी</span> उचित नही है ।  <span class="has-inline-color has-white-color">Ek lekha aur Ek ptra subjective Q &amp; A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-91890cc6"><h2 class="uagb-heading-text">Quick Link</h2><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"></p></div>



<div style="height:5px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-restaurant-menu uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-a742dd1c">
<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-c42d957c"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">Chapter Pdf</h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc">यह अभी उपलब्ध नहीं है लेकिन जल्द ही इसे publish किया जाएगा । बीच-बीच में वेबसाइट चेक करते रहें।</div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>



<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-6f99ccaf"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">Online Test </h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc">यह अभी उपलब्ध नहीं है लेकिन जल्द ही इसे publish किया जाएगा । बीच-बीच में वेबसाइट चेक करते रहें।</div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>



<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-77b03a72"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">प्रश्न-उत्तर का पीडीएफ़</h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc">यह अभी उपलब्ध नहीं है लेकिन जल्द ही इसे publish किया जाएगा । बीच-बीच में वेबसाइट चेक करते रहें।</div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>



<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-705436ba"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">English Summary Class 12th</h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc"><a href="https://jollylifestyle.com/blog/category/bihar-board-pattern/class-12th/english-class-12th/rainbow-ii/" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">अगर आप कक्षा 12 वीं के English Book Rainbow XII | Part-2 का summary पढ़ना चाहते है तो यहाँ क्लिक करें।</a></div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>



<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-35e91024"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">भूगोल कक्षा 12 वीं</h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc"><a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/arts/bhoogol/book-1-maanav-bhoogol-ke-mool-siddhaant/" rel="nofollow">अगर आप भूगोल 12 वीं का किताब &#8220;मानव भूगोल के मूल सिद्धांत&#8221; का नोट्स तथा प्रश्न-उत्तर पढ़ना चाहते है, तो यहाँ क्लिक करें ।</a></div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>
</div>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-fe71710e"><h2 class="uagb-heading-text">हिन्दी&nbsp;100&nbsp;मार्क्स&nbsp;सारांश </h2><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text">You may like this  </p></div>



<div style="height:25px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



			<div class="wp-block-uagb-post-carousel uagb-post-grid  uagb-post__image-position-top uagb-post__image-enabled uagb-block-d0208fe3     uagb-post__arrow-outside uagb-slick-carousel uagb-post__items uagb-post__columns-2 is-carousel uagb-post__columns-tablet-2 uagb-post__columns-mobile-1 uagb-post__carousel_equal-height" data-total="13" style="">

												<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-6-ek-lekh-aur-ek-patra-objective-q-and-a-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Ek-Lekh-Aur-Ek-Patra-ka-Objective.png" class="attachment-large size-large" alt="Ek Lekh Aur Ek Patra ka Objective" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Ek-Lekh-Aur-Ek-Patra-ka-Objective.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Ek-Lekh-Aur-Ek-Patra-ka-Objective-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Ek-Lekh-Aur-Ek-Patra-ka-Objective-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Ek-Lekh-Aur-Ek-Patra-ka-Objective-768x576.png 768w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-6-ek-lekh-aur-ek-patra-objective-q-and-a-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">गद्य-6 | एक लेख और एक पत्र Objective Q &#038; A &#8211; भगत सिंह | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-08-01T07:12:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					August 1, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/objective-q-a/">Objective Q &amp; A</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/gady/">गद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					भगत सिंह द्वारा रचित एक लेख और एक पत्र पाठ का Objective Q &amp; A&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-6-ek-lekh-aur-ek-patra-objective-q-and-a-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-8-usha-kavita-objective-q-and-a-shamsher-bahadur-singh-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Usha-Kavita-Objective-Question.png" class="attachment-large size-large" alt="Usha Kavita Objective Question" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Usha-Kavita-Objective-Question.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Usha-Kavita-Objective-Question-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Usha-Kavita-Objective-Question-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Usha-Kavita-Objective-Question-768x576.png 768w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-8-usha-kavita-objective-q-and-a-shamsher-bahadur-singh-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">पद्य-8 | उषा Objective Q &#038; A &#8211; शमशेर बहादुर सिंह | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-08-16T07:16:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					August 16, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/objective-q-a/">Objective Q &amp; A</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/pady/">पद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					उषा (शमशेर बहादुर सिंह) का Objective Q &amp; A पढ़ने के लिए ऊपर क्लिक करें।

1&#8230;.				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-8-usha-kavita-objective-q-and-a-shamsher-bahadur-singh-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-6-tumul-kolahal-kalah-mein-objective-q-and-a-jayshankra-prasad-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Tumul-Kolahal-Kalah-Mein-Objective.png" class="attachment-large size-large" alt="Tumul Kolahal Kalah Mein Objective" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Tumul-Kolahal-Kalah-Mein-Objective.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Tumul-Kolahal-Kalah-Mein-Objective-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Tumul-Kolahal-Kalah-Mein-Objective-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Tumul-Kolahal-Kalah-Mein-Objective-768x576.png 768w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-6-tumul-kolahal-kalah-mein-objective-q-and-a-jayshankra-prasad-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">पद्य-6 | तुमुल कोलाहल कलह में Objective Q &#038; A &#8211; जयशंकर प्रसाद | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-08-14T07:16:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					August 14, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/objective-q-a/">Objective Q &amp; A</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/pady/">पद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					तुमुल कोलाहल कलह में (जयशंकर प्रसाद) का Objective Q &amp; A पढ़ने के लिए ऊपर&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-6-tumul-kolahal-kalah-mein-objective-q-and-a-jayshankra-prasad-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-5-kavitt-bhavarth-saransh-bhushn-class-12th-hindi-100-marks100/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/kavitt-bhavarth-saransh.png" class="attachment-large size-large" alt="kavitt bhavarth (saransh)" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/kavitt-bhavarth-saransh.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/kavitt-bhavarth-saransh-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/kavitt-bhavarth-saransh-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/kavitt-bhavarth-saransh-768x576.png 768w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/kavitt-bhavarth-saransh-660x495.png 660w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-5-kavitt-bhavarth-saransh-bhushn-class-12th-hindi-100-marks100/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">पद्य-5 | कवित्त भावार्थ (सारांश) &#8211; भूषण | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-07-05T14:48:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					July 5, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/pady/">पद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/">सारांश</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					भूषण जी ने अपने इस कवित्त में अपने प्रिय नायकों के बारे में लिखा है।&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-5-kavitt-bhavarth-saransh-bhushn-class-12th-hindi-100-marks100/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-10-juthan-saransh-omprakash-valmiki-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Juthan-saransh.png" class="attachment-large size-large" alt="Juthan saransh" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Juthan-saransh.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Juthan-saransh-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Juthan-saransh-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Juthan-saransh-768x576.png 768w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Juthan-saransh-660x495.png 660w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-10-juthan-saransh-omprakash-valmiki-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">गद्य-10 | जूठन (सारांश) &#8211; ओमप्रकाश वाल्मीकि | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-07-23T20:00:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					July 23, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/gady/">गद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/">सारांश</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					ओमप्रकाश वाल्मीकि की &#8220;आत्मकथा&#8221; &#8220;जूठन&#8221; पिछड़ी-दलित एवं निम्न जाति के लोगों के दैनीय स्थिति को&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-10-juthan-saransh-omprakash-valmiki-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-4-chappy-subjective-q-and-a-nabhadas-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Chappy-Subjective-Question.png" class="attachment-large size-large" alt="Chappy Subjective Question" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Chappy-Subjective-Question.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Chappy-Subjective-Question-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Chappy-Subjective-Question-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Chappy-Subjective-Question-768x576.png 768w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-4-chappy-subjective-q-and-a-nabhadas-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">पद्य-4 | छप्पय (प्रश्न-उत्तर) &#8211; नाभादास | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-09-07T20:31:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					September 7, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/subjective-q-a/">Subjective Q &amp; A</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/pady/">पद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					छप्पय का प्रश्न-उत्तर पढ़ने के लिए ऊपर क्लिक करें।
Q1. नाभादास ने छप्पय मे काबीर की किन विशेषताओं का उल्लेख किया है ?&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-4-chappy-subjective-q-and-a-nabhadas-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
											</div>
			<p>The post <a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-6-ek-lekha-aur-ek-ptra-subjective-q-and-a-bhagat-singh-12th-hindi-100-marks/">गद्य-6 | एक लेख और एक पत्र (प्रश्न-उत्तर) &#8211; भगत सिंह | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a> appeared first on <a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com">NRB APP</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-6-ek-lekha-aur-ek-ptra-subjective-q-and-a-bhagat-singh-12th-hindi-100-marks/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>गद्य-5 &#124; रोज (प्रश्न-उत्तर) &#8211; सच्चिदानंद हिरानंद वात्स्यायन अज्ञेय &#124; कक्षा-12 वीं &#124; हिन्दी 100 मार्क्स</title>
		<link>https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-5-roj-subjective-q-and-a-sachchidannad-hirannd-watsyayn-agyey-12th-hindi-100-marks/</link>
					<comments>https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-5-roj-subjective-q-and-a-sachchidannad-hirannd-watsyayn-agyey-12th-hindi-100-marks/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[admin]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 26 Aug 2021 10:34:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bihar Board]]></category>
		<category><![CDATA[Class 12th]]></category>
		<category><![CDATA[Subjective Q & A]]></category>
		<category><![CDATA[गद्य]]></category>
		<category><![CDATA[दिगंत भाग 2]]></category>
		<category><![CDATA[हिन्दी]]></category>
		<category><![CDATA[Arts]]></category>
		<category><![CDATA[by रीतिका]]></category>
		<category><![CDATA[Commerce]]></category>
		<category><![CDATA[Science]]></category>
		<category><![CDATA[हिंदी]]></category>
		<category><![CDATA[हिन्दी 100 मार्क्स]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://nrbhindi.jollylifestyle.com/?p=3629</guid>

					<description><![CDATA[<p>रोज का प्रश्न-उत्तर पढ़ने के लिए ऊपर क्लिक करें।<br />
Q 1. मालती के घर का वातावरण आपको कैसा लगा ? अपने शब्दों में लिखिए।<br />
उत्तर- मालती के घर का वातावरण शांत और अकेलापन जैसे मालूम होता है। मालती एक कुशल गृहिणी मालूम होती है क्योंकि वह पूरे घर के साथ अपने बच्चे को भी अकेले संभालती है। लेकिन यह शांत वातावरण उसके बच्चे के लिए सही नहीं है। बच्चे का विकास चंचल होने से होता है। शांत रहने के कारण उसका बच्चा चिड़चिड़ा हो गया था।</p>
<p>The post <a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-5-roj-subjective-q-and-a-sachchidannad-hirannd-watsyayn-agyey-12th-hindi-100-marks/">गद्य-5 | रोज (प्रश्न-उत्तर) &#8211; सच्चिदानंद हिरानंद वात्स्यायन अज्ञेय | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a> appeared first on <a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com">NRB APP</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-cb522830"><h2 class="uagb-heading-text">विवरण&nbsp;</h2><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text">Roj subjective Q &amp; A</p></div>



<figure class="wp-block-table aligncenter is-style-stripes"><table class="has-background" style="background-color:#fcf0ef"><thead><tr><th><span class="has-inline-color has-pale-pink-color">आधारित पैटर्न</span></th><th><span class="has-inline-color has-pale-pink-color">बिहार बोर्ड, पटना</span></th></tr></thead><tbody><tr><td>कक्षा</td><td>12 वीं</td></tr><tr><td>संकाय</td><td>कला (I.A.), वाणिज्य (I.Com) &amp; विज्ञान (I.Sc)</td></tr><tr><td>विषय</td><td>हिन्दी (100 Marks)</td></tr><tr><td>किताब</td><td>दिगंत&nbsp;भाग-2</td></tr><tr><td>प्रकार</td><td>प्रश्न-उत्तर</td></tr><tr><td>अध्याय</td><td>गद्य-5 | रोज &#8211; सच्चिदानंद हिरानंद वात्स्यायन अज्ञेय</td></tr><tr><td>कीमत</td><td>नि: शुल्क</td></tr><tr><td>लिखने का माध्यम</td><td>हिन्दी</td></tr><tr><td>उपलब्ध</td><td><a href="https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jollylifestyle.nrbhindi" target="_blank" rel="noreferrer noopener">NRB HINDI ऐप पर उपलब्ध</a></td></tr></tbody><tfoot><tr><td>श्रेय (साभार)</td><td><a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/tag/by-%e0%a4%b0%e0%a5%80%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%95%e0%a4%be/" data-type="post_tag" data-id="225">रीतिका</a></td></tr></tfoot></table><figcaption><span class="has-inline-color has-light-green-cyan-color">गद्य-5 | रोज (प्रश्न-उत्तर) &#8211; सच्चिदानंद हिरानंद वात्स्यायन अज्ञेय | कक्षा-12 वीं</span></figcaption></figure>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-c679228d"><h5 class="uagb-heading-text">मालती के घर का वातावरण आपको कैसा लगा ? अपने शब्दों में लिखिए।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text">उत्तर </p></div>



<p class="has-medium-font-size">मालती के घर का वातावरण <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">शांत और अकेलापन</span> जैसे मालूम होता है। मालती एक <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">कुशल गृहिणी</span> मालूम होती है क्योंकि वह <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">पूरे घर के साथ अपने बच्चे </span>को भी अकेले संभालती है। लेकिन यह शांत वातावरण उसके बच्चे के लिए सही नहीं है। बच्चे का<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> विकास चंचल </span>होने से होता है। शांत रहने के कारण उसका <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">बच्चा चिड़चिड़ा</span> हो गया था। वह अपने माँ के अलावा किसी और के पास रहता भी नहीं था क्योंकि अकेलेपन के कारण मालती को ही देखाता और उसके साथ अपना ज्यादा समय व्यतीत करता था। वह <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">अधिकतर सोता</span> ही रहता था। मालती हमेशा <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">उदास, बेचैन और अपने काम में व्यस्त </span>दिखाई देती थी। जैसे वह खुद को ही खो चुकी हो मालती के पति भी हमेशा अपने काम में व्यस्त रहते थे।</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-f2eb50b6"><h5 class="uagb-heading-text">&#8216;दोपहर में उस सूने आँगन में पैर रखते ही मुझे ऐसा जान पड़ा, मानो उस पर किसी शाम की छाया मँडरा रही हो&#8217;, यह कैसी शाम की छाया है ? वर्णन कीजिए ।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">&#8216;दोपहर में उसने आँगन में पैर रखते ही मुझे ऐसा जान पड़ा, मानो उस पर किसी शाम की छाया मंडरा रही हो&#8217;, यह शाम की छाया एक <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">अजीब सी शांति, अकेलापन और प्रेम जैसी भावना के नहीं</span> होने की थी। मालती दिन भर अकेले पूरे घर को संभालती है। अपने कामों में व्यस्त रहती है। एक <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">अजीब सी बेचैनी उसके चेहरे</span> पर दिखाई देती है, मानो कुछ चाहकर भी बोल नहीं पा रही हो। </p>



<p class="has-medium-font-size">एक उदासी उसके जीवन में दिखाई पड़ती है। उसका <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">बच्चा हमेशा सोता</span> रहता है या <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">रोता</span> रहता है। मालती को अपने <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">बच्चे के चोट लगने या उसके गिरने से कोई पीड़ा</span> नहीं होती है। उसके <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">पति भी अपने काम में व्यस्त</span> रहते हैं। उनके पास इतना भी समय नहीं है कि वह अपनी <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">पत्नी और अपने बेटे</span> के साथ कुछ समय बिता सकें।<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> यही शाम की छाया पति-पत्नी और बच्चे तीनों के ऊपर मंडरा रही है।</span>   <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> </span><span class="has-inline-color has-white-color">Roj subjective Q &amp; A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-c5db92e1"><h5 class="uagb-heading-text">लेखक और मालती के संबंध का परिचय पाठ के आधार पर दें ।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">लेखक और&nbsp;मालती के <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">संबंध बहुत गहरा</span> है। मालती लेखक की <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">दूर के रिश्तेदार की बहन</span> है लेकिन उसके और लेखक के बीच <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">दोस्ती का संबंध</span> रहा है। इन दोनों की <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">पढ़ाई एक साथ</span> हुई है, तथा इनका बचपन एक साथ बिता है।<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> एक साथ खेलना, लड़ना-झगरना</span>। मालती और लेखक का <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">संबंध कभी भाई-बहन या बड़े-छोटे </span>का नहीं रहा है। उनका संबंध मे हमेशा <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">दोस्ती की स्वतंत्रता </span>रही है।       <span class="has-inline-color has-white-color">Roj subjective Q &amp; A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-3ec04e10"><h5 class="uagb-heading-text">मालती के पति महेश्वर की कैसी छवि आपके मन में बनती है, कहानी में महेश्वर की उपस्थिति क्या अर्थ रखती है ? अपने विचार दें।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">महेश्वर किसी <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">पहाड़ी कस्बे में एक सरकारी डिस्पेंशरी में डॉक्टर </span>है। रोज <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">डिस्पेंशरी जाना, मरीजों को देखना, गैंग्रीन का ऑपरेशन करना, थककर घर लौटना, </span>यही महेश्वर की दिनचर्या है। महेश्वर हर <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">तीसरे-चौथे दिन एक गैंग्रीन का ऑपरेशन</span> करता है। किन्तु अपने घर में वहीं गैंग्रीन, <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">वही अकेलेपन&nbsp;और&nbsp;उदासी&nbsp;के&nbsp;रूप&nbsp;मे</span> उपस्थित है, जिसका हम कुछ नहीं बिगाड़ पाते। इस विरोधाभास और एकरसता को कहानी के भीतर संरचनात्मक स्तर पर बड़ी आत्मीयता और सहज अनुभूति से प्रतीकों, बिम्बों, परिवेशों और फ्लैश बैक के माध्यम से लेखक द्वारा व्यक्त किया गया है।।</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-66b75c0a"><h5 class="uagb-heading-text">गैंग्रीन क्या है ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size"><span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">गैंग्रीन एक खतरनाक बीमारी</span> है। यह <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">चुभे हुए काँटे को नहीं निकालने</span> के कारण होती है। जो <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">नासूर बन</span> जाता है, और <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">ऑपरेशन करने के बाद ही ठीक</span> हो पाता है। काँटा अधिक दिन तक शरीर में रह जाने के कारण अपना विष शरीर में छोड़ता है। जो गैंग्रीन का रूप ले लेता है और उससे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">प्रभावित अंग को काटना</span> परता है कभी-कभी इस रोग के कारण <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">लोगों की मृत्यु भी</span> हो जाती है।   <span class="has-inline-color has-white-color">Roj subjective Q &amp; A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-de149b93"><h5 class="uagb-heading-text">कहानी से उन वाक्यों को चुनें जिनमें &#8216;रोज&#8217; शब्द का प्रयोग हुआ है।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">कहानी में मालनी के द्वारा बोले गए कुछ वाक्य है। जिसमें रोज शब्द का इस्तेमाल हुआ है। <br>मालती टोंक कर बोली मेरे लिए तो यह नई बात नहीं है, <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">रोज</span> ही ऐसा होता है।<br>क्यों पानी का क्या हुआ ? <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">रोज</span> ही होता है, कभी वक्त पर आता नहीं।<br>मैं तो <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">रोज</span> ऐसी बातें सुनती हूँ।<br>धीरे से बोली कि मेरे तो <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">रोज</span> इतने समय हो जाते हैं।</p>



<h2 class="has-white-color has-text-color wp-block-heading" style="font-size:10px">Roj subjective Q &amp; A</h2>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-e6e59092"><h5 class="uagb-heading-text">आशय स्पष्ट करें :-<br>&#8220;मुझे ऐसा लग रहा था कि इस घर पर जो छाया घिरी हुई है, वह अज्ञात रहकर भी मानो मुझे भी वश में कर रही है, मैं भी वैसा ही नीरस निर्जीव सा हो रहा हूँ, जैसे- हाँ, जैसे….यह घर, जैसे मालती ।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">यह पंक्ति अज्ञेय द्वारा लिखित पाठ रोज कहानी से लिया गया है। लेखक मालती के <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">घर दूर के रिश्तेदार के रूप</span> में आए हैं। उनको यह लगता है कि मालती&nbsp;के घर पर कोई <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">काली छाया मंडरा</span> रही है। लेखक को यह भी अनुभव हो रहा है कि लेखक भी उस <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">माहौल में बंधते चले</span> जा रहे हैं। वह भी उसी बंधन में आकर बड़ा <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">निराश और निर्जीव</span> सा हो रहा है। ठीक&nbsp;उसी&nbsp;प्रकार&nbsp;जैसे&nbsp;मालती&nbsp;और&nbsp;उसका&nbsp;घर&nbsp;है।    <span class="has-inline-color has-white-color">Roj subjective Q &amp; A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-482758a8"><h5 class="uagb-heading-text">&#8216;तीन बज गए&#8217;, &#8216;चार बज गए&#8217;, &#8216;ग्यारह बज गए; कहानी में घंटे के इन खड़कों के साथ-साथ मालती की उपस्थिति है। घंटा बजने का मालती से क्या संबंध है ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">इससे यह स्पष्ट होता है कि मालती हर समय घंटा गिनती रहती थी क्योंकि <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">अकेले&nbsp;रहने</span>&nbsp;के&nbsp;कारण <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">समय काटे नहीं कटता,</span> <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">बच्चे को संभालने</span> साथ ही उसे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">घर का भी सारा काम</span> करना होता था। घर में नौकर नहीं है, बर्तन मांजने, कपड़ा धोना, भोजन बनाने का काम सब वही करती है। घंटा बजने पर उसकी दो ही मानसिकता रहती है <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">पहली यह कि चलो अब इतना समय बीत गया और दूसरा यह कि चलो अब काम कर </span>लो। हर घंटा की गिनना उसको आभास करता है कि अब इतना समय हो बीत गया।     <span class="has-inline-color has-white-color">Roj subjective Q &amp; A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-f61f3061"><h5 class="uagb-heading-text">अभिप्राय स्पष्ट करें :-<br>(क) मैंने देखा, पवन में चीड़ के वृक्ष… गर्मी से सूखकर मटमैले हुए चीड़ के वृक्ष धीरे-धीरे गा रहे हो &#8230;.कोई राग जो कोमल है, किंतु करुण नहीं अशांतिमय है, किंतु उद्वेगमय नहीं…</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">&#8220;मैंने देखा,<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> पवन में चीड़ के वृक्ष… गर्मी से सूखकर मटमैले हुए चीड़ के वृक्ष धीरे-धीरे गा रहे हो &#8230;.कोई राग जो कोमल है, किंतु करुण नहीं अशांतिमय है, किंतु उद्वेगमय नहीं…</span>&#8221; इन पंक्तियों के माध्यम से&nbsp;लेखक बताते हैं कि दिन एक रात करीब 10:30 बज रहे थे। मालती खाना खा रही थी। वह अपने कुछ विचारो में डूबी हुई थी। लेखक आकाश की ओर देख रहे थे। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">पूर्णिमा की रात</span> थी। लेखक आकाश मे&nbsp;देख&nbsp;रहे&nbsp;थे। लेखक अपने <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">बहुत सारे सुखद में यादों&nbsp;को याद </span>कर रहे थे। लेकिन दुख की बात यह है कि वह सुख मालती के लिए नहीं था। मालती ने वह सब कुछ नहीं देखा। मालती का जीवन अपनी <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">रोज की नियमित गति से चले</span> जा रहा था, <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">एक पल के लिए रुकने को तैयार नहीं था।</span> </p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-8ecd3ab8"><h5 class="uagb-heading-text">(ख) इस समय मैं यही सोच रहा था कि वही उद्धत और चंचल मालतो आज कितनी सीधी हो गई है, कितनों शांत, और एक अखबार के टुकड़े को तरसती है…..यह क्या यह……</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर   </p></div>



<p class="has-medium-font-size">इस पंक्ति के माध्यम से लेखक बताना चाहते हैं कि जब वह बचपन में मालती के साथ पढ़ते थे, तो मालती <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">पढ़ाई नहीं कर पाने के लिए</span> पीटा जाती थी। एक बार मालती के&nbsp;लिए&nbsp;उसके <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">पिताजी ने उसे एक पुस्तक</span> लाकर दी, और कहा कि <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">&#8220;रोज पढ़ा करो नहीं तो मार-मार कर चमड़ी उधेड़ दूंगा&#8221;</span>। </p>



<p class="has-medium-font-size">मालती ने उसके पढ़ने के बजाय उसके <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">पन्ने फाड़कर फेंकने</span> लगी थी और जो पिताजी ने पूछा की किताब समाप्त कर ली, तो मालती बोली कि हाँ कर ली। पिताजी ने कहा पुस्तक ला प्रश्न पूछता हूँ। तो वह चुपचाप खड़ी रही फिर पिताजी के पूछने पर बोली की किताब मैंने फाड़ कर फेंक दी है। </p>



<p class="has-medium-font-size"><span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">&#8220;मैं नहीं पढ़ूगी&#8221;</span> उसके बाद वह पीटी पर यह बात अलग है। लेखक यह सोच रहे हैं कि वह मालती जिसके बचपन के यह हरकत थे। अब वह एक अखबार के टुकड़े को तरसती है क्योंकि <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">1 दिन महेश्वर, अखबार के पन्ने में आम लपेट</span> कर लाया था। उस आम को धोने के लिए मालती से बोला था। तो मालती उस अखबार के&nbsp;पन्ने को <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">संध्या के कम प्रकाश मे नल के&nbsp;पास&nbsp;खड़ी&nbsp;होकर&nbsp;पढ़</span>&nbsp;रही थी।   <span class="has-inline-color has-white-color">Roj subjective Q &amp; A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-6c48f4cb"><h5 class="uagb-heading-text">कहानों के आधार पर मालती के चरित्र के बारे में अपने शब्दों में लिखिए ।&nbsp;</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर   </p></div>



<p class="has-medium-font-size">Question Number 1 ka answer</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-1f2abb29"><h2 class="uagb-heading-text">Quick Link</h2><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"></p></div>



<div style="height:5px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-restaurant-menu uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-bca1efa6">
<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-f35f4348"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">Chapter Pdf</h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc">यह अभी उपलब्ध नहीं है लेकिन जल्द ही इसे publish किया जाएगा । बीच-बीच में वेबसाइट चेक करते रहें।</div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>



<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-b80e680a"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">Online Test </h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc">यह अभी उपलब्ध नहीं है लेकिन जल्द ही इसे publish किया जाएगा । बीच-बीच में वेबसाइट चेक करते रहें।</div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>



<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-48e6d2d9"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">प्रश्न-उत्तर का पीडीएफ़</h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc">यह अभी उपलब्ध नहीं है लेकिन जल्द ही इसे publish किया जाएगा । बीच-बीच में वेबसाइट चेक करते रहें।</div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>



<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-6ea19dd5"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">English Summary Class 12th</h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc"><a href="https://jollylifestyle.com/blog/category/bihar-board-pattern/class-12th/english-class-12th/rainbow-ii/" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">अगर आप कक्षा 12 वीं के English Book Rainbow XII | Part-2 का summary पढ़ना चाहते है तो यहाँ क्लिक करें।</a></div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>



<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-d8ad99b2"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">भूगोल कक्षा 12 वीं</h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc"><a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/arts/bhoogol/book-1-maanav-bhoogol-ke-mool-siddhaant/" rel="nofollow">अगर आप भूगोल 12 वीं का किताब &#8220;मानव भूगोल के मूल सिद्धांत&#8221; का नोट्स तथा प्रश्न-उत्तर पढ़ना चाहते है, तो यहाँ क्लिक करें ।</a></div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>
</div>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-ced90800"><h2 class="uagb-heading-text">हिन्दी&nbsp;100&nbsp;मार्क्स&nbsp;सारांश</h2><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text">You may like this  </p></div>



<div style="height:25px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



			<div class="wp-block-uagb-post-carousel uagb-post-grid  uagb-post__image-position-top uagb-post__image-enabled uagb-block-19f6c1e9     uagb-post__arrow-outside uagb-slick-carousel uagb-post__items uagb-post__columns-2 is-carousel uagb-post__columns-tablet-2 uagb-post__columns-mobile-1 uagb-post__carousel_equal-height" data-total="13" style="">

												<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-2-usne-kaha-tha-saransh-chandradhr-sharma-guleri-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/usne-kaha-tha-saransh-1.png" class="attachment-large size-large" alt="usne kaha tha saransh" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/usne-kaha-tha-saransh-1.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/usne-kaha-tha-saransh-1-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/usne-kaha-tha-saransh-1-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/usne-kaha-tha-saransh-1-768x576.png 768w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/usne-kaha-tha-saransh-1-660x495.png 660w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-2-usne-kaha-tha-saransh-chandradhr-sharma-guleri-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">गद्य-2 | उसने कहा था सारांश &#8211; चंद्रधर शर्मा गुलेरी | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-07-15T11:37:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					July 15, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/gady/">गद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/">सारांश</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					&#8220;उसने कहा था&#8221; कहानी शीर्षक के लेखक चंद्रधर शर्मा गुलेरी जी हैं। यह कहानी पाँच&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-2-usne-kaha-tha-saransh-chandradhr-sharma-guleri-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-5-roj-saransh-satchidananda-hiranand-vatsyayn-agheya-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Roj-Saransh-1.png" class="attachment-large size-large" alt="Roj Saransh" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Roj-Saransh-1.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Roj-Saransh-1-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Roj-Saransh-1-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Roj-Saransh-1-768x576.png 768w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Roj-Saransh-1-660x495.png 660w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-5-roj-saransh-satchidananda-hiranand-vatsyayn-agheya-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">गद्य-5 | रोज सारांश &#8211; सच्चिदानंद हीरानंद वात्स्यायन (अज्ञेय) | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-07-18T09:11:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					July 18, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/gady/">गद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/">सारांश</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					&#8220;रोज&#8221; कहानी &#8220;सच्चिदानंद हीरानंद वात्स्यायन अज्ञेय&#8221; द्वारा लिखी गई है। इस कहानी में लेखक 4&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-5-roj-saransh-satchidananda-hiranand-vatsyayn-agheya-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-4-chappy-subjective-q-and-a-nabhadas-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Chappy-Subjective-Question.png" class="attachment-large size-large" alt="Chappy Subjective Question" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Chappy-Subjective-Question.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Chappy-Subjective-Question-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Chappy-Subjective-Question-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Chappy-Subjective-Question-768x576.png 768w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-4-chappy-subjective-q-and-a-nabhadas-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">पद्य-4 | छप्पय (प्रश्न-उत्तर) &#8211; नाभादास | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-09-07T20:31:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					September 7, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/subjective-q-a/">Subjective Q &amp; A</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/pady/">पद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					छप्पय का प्रश्न-उत्तर पढ़ने के लिए ऊपर क्लिक करें।
Q1. नाभादास ने छप्पय मे काबीर की किन विशेषताओं का उल्लेख किया है ?&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-4-chappy-subjective-q-and-a-nabhadas-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-13-gaow-ka-ghar-objective-q-and-a-gyanendrapati-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Gaon-Ka-Ghar-Objective-12th.png" class="attachment-large size-large" alt="Gaon Ka Ghar Objective 12th" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Gaon-Ka-Ghar-Objective-12th.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Gaon-Ka-Ghar-Objective-12th-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Gaon-Ka-Ghar-Objective-12th-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Gaon-Ka-Ghar-Objective-12th-768x576.png 768w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-13-gaow-ka-ghar-objective-q-and-a-gyanendrapati-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">पद्य-13 | गाँव का घर Objective Q &#038; A &#8211; ज्ञानेंद्रपति | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-08-21T07:16:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					August 21, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/objective-q-a/">Objective Q &amp; A</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/pady/">पद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					गाँव का घर (ज्ञानेंद्रपति) का Objective Q &amp; A पढ़ने के लिए ऊपर क्लिक करें।

1&#8230;.				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-13-gaow-ka-ghar-objective-q-and-a-gyanendrapati-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-3-sampurn-kranti-saransh-jayprakash-narayan-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/sampurn-kranti-saransh-1.png" class="attachment-large size-large" alt="sampurn kranti saransh" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/sampurn-kranti-saransh-1.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/sampurn-kranti-saransh-1-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/sampurn-kranti-saransh-1-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/sampurn-kranti-saransh-1-768x576.png 768w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/sampurn-kranti-saransh-1-660x495.png 660w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-3-sampurn-kranti-saransh-jayprakash-narayan-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">गद्य-3 | संपूर्ण क्रांति सारांश &#8211; जयप्रकाश नारायण | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-07-16T19:38:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					July 16, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/gady/">गद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/">सारांश</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					छात्र आंदोलन के दौरान &#8220;संपूर्ण क्रांति का नारा&#8221; &#8220;जयप्रकाश नारायण&#8221; द्वारा दिया गया था। 5&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-3-sampurn-kranti-saransh-jayprakash-narayan-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-4-ardhnarishwar-saransh-ramdhari-singh-dinkar-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img fetchpriority="high" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Ardhnarishwar-Saransh-1.png" class="attachment-large size-large" alt="Ardhnarishwar Saransh" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Ardhnarishwar-Saransh-1.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Ardhnarishwar-Saransh-1-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Ardhnarishwar-Saransh-1-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Ardhnarishwar-Saransh-1-768x576.png 768w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Ardhnarishwar-Saransh-1-660x495.png 660w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-4-ardhnarishwar-saransh-ramdhari-singh-dinkar-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">गद्य-4 | अर्धनारीश्वर सारांश &#8211; रामधारी सिंह दिनकर जी | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-07-17T20:49:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					July 17, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/gady/">गद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/">सारांश</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					अर्धनारीश्वर निबंध रामधारी सिंह दिनकर जी द्वारा लिखा गया है। अर्धनारीश्वर पाठ में स्त्री और&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-4-ardhnarishwar-saransh-ramdhari-singh-dinkar-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
											</div>
			<p>The post <a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-5-roj-subjective-q-and-a-sachchidannad-hirannd-watsyayn-agyey-12th-hindi-100-marks/">गद्य-5 | रोज (प्रश्न-उत्तर) &#8211; सच्चिदानंद हिरानंद वात्स्यायन अज्ञेय | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a> appeared first on <a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com">NRB APP</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-5-roj-subjective-q-and-a-sachchidannad-hirannd-watsyayn-agyey-12th-hindi-100-marks/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>गद्य-4 &#124; अर्धनारीश्वर (प्रश्न-उत्तर) &#8211; रामधारी सिंह दिनकर &#124; कक्षा-12 वीं &#124; हिन्दी 100 मार्क्स</title>
		<link>https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-4-ardhnarishwar-subjective-q-and-a-ramdhari-sing-dinkar-12th-hindi-100-marks/</link>
					<comments>https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-4-ardhnarishwar-subjective-q-and-a-ramdhari-sing-dinkar-12th-hindi-100-marks/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[admin]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 25 Aug 2021 11:29:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bihar Board]]></category>
		<category><![CDATA[Class 12th]]></category>
		<category><![CDATA[Subjective Q & A]]></category>
		<category><![CDATA[गद्य]]></category>
		<category><![CDATA[दिगंत भाग 2]]></category>
		<category><![CDATA[हिन्दी]]></category>
		<category><![CDATA[Arts]]></category>
		<category><![CDATA[by रीतिका]]></category>
		<category><![CDATA[Commerce]]></category>
		<category><![CDATA[Science]]></category>
		<category><![CDATA[हिंदी]]></category>
		<category><![CDATA[हिन्दी 100 मार्क्स]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://nrbhindi.jollylifestyle.com/?p=3627</guid>

					<description><![CDATA[<p>अर्धनारीश्वर का प्रश्न-उत्तर पढ़ने के लिए ऊपर क्लिक करें।<br />
Q 1. 'यदि संधि की वार्ता कुंती और गांधारी के बीच हुई होती, तो बहुत संभव था कि महाभारत न मचता'। लेखक के इस कथन से क्या आप सहमत हैं? अपना पक्ष रखें ।<br />
उत्तर-यह पंक्ति रामधारी सिंह दिनकर जी की रचना अर्धनारीश्वर से ली गई है। लेखक का मनना है की 'यदि संधि की वार्ता कुंती और गांधारी के बीच हुई होती, तो बहुत संभव था की महाभारत न मचता' । लेखक ऐसा इस लिए कहते है क्योंकि नारी मे दया, माया, सहिष्णुता और भीरुता के गुण होते है। इन गुणों के कारण नारी विनम्र और दयावान होती जिसके कारण युद्ध जैसी घटना को कभी नहीं होने देगी ।</p>
<p>The post <a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-4-ardhnarishwar-subjective-q-and-a-ramdhari-sing-dinkar-12th-hindi-100-marks/">गद्य-4 | अर्धनारीश्वर (प्रश्न-उत्तर) &#8211; रामधारी सिंह दिनकर | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a> appeared first on <a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com">NRB APP</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-129e62f2"><h2 class="uagb-heading-text">विवरण</h2><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text">Ardhnarishwar subjective Q &amp; A</p></div>



<figure class="wp-block-table aligncenter is-style-stripes"><table class="has-background" style="background-color:#fcf0ef"><thead><tr><th><span class="has-inline-color has-pale-pink-color">आधारित पैटर्न</span></th><th><span class="has-inline-color has-pale-pink-color">बिहार बोर्ड, पटना</span></th></tr></thead><tbody><tr><td>कक्षा</td><td>12 वीं</td></tr><tr><td>संकाय</td><td>कला (I.A.), वाणिज्य (I.Com) &amp; विज्ञान (I.Sc)</td></tr><tr><td>विषय</td><td>हिन्दी (100 Marks)</td></tr><tr><td>किताब</td><td>दिगंत&nbsp;भाग-2</td></tr><tr><td>प्रकार</td><td>प्रश्न-उत्तर</td></tr><tr><td>अध्याय</td><td>गद्य-4 | अर्धनारीश्वर &#8211; रामधारी सिंह दिनकर</td></tr><tr><td>कीमत</td><td>नि: शुल्क</td></tr><tr><td>लिखने का माध्यम</td><td>हिन्दी</td></tr><tr><td>उपलब्ध</td><td><a href="https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jollylifestyle.nrbhindi" target="_blank" rel="noreferrer noopener">NRB HINDI ऐप पर उपलब्ध</a></td></tr></tbody><tfoot><tr><td>श्रेय (साभार)</td><td><a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/tag/by-%e0%a4%b0%e0%a5%80%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%95%e0%a4%be/" data-type="post_tag" data-id="225">रीतिका</a></td></tr></tfoot></table><figcaption><span class="has-inline-color has-light-green-cyan-color">गद्य-4 | अर्धनारीश्वर (प्रश्न-उत्तर) &#8211; रामधारी सिंह दिनकर | कक्षा-12 वीं</span></figcaption></figure>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-7f1c2445"><h5 class="uagb-heading-text">1. &#8216;यदि संधि की वार्ता कुंती और गांधारी के बीच हुई होती, तो बहुत संभव था कि महाभारत न मचता&#8217;। लेखक के इस कथन से क्या आप सहमत हैं? अपना पक्ष रखें ।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">यह&nbsp;पंक्ति&nbsp;<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">रामधारी&nbsp;सिंह&nbsp;दिनकर&nbsp;जी</span>&nbsp;की&nbsp;रचना&nbsp;<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">अर्धनारीश्वर&nbsp;से</span>&nbsp;ली&nbsp;गई&nbsp;है।&nbsp;लेखक&nbsp;का&nbsp;मनना&nbsp;है&nbsp;की&nbsp;&#8216;यदि&nbsp;संधि&nbsp;की&nbsp;वार्ता&nbsp;कुंती&nbsp;और&nbsp;गांधारी&nbsp;के&nbsp;बीच&nbsp;हुई&nbsp;होती, तो&nbsp;बहुत&nbsp;संभव&nbsp;था&nbsp;की&nbsp;महाभारत&nbsp;न&nbsp;मचता&#8217; । लेखक ऐसा इस लिए कहते है क्योंकि नारी मे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">दया, माया, सहिष्णुता और भीरुता के गुण </span>होते है। इन गुणों के कारण <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">नारी विनम्र और दयावान </span>होती जिसके कारण युद्ध जैसी घटना को कभी नहीं होने देगी । नारियों मे यह भवन की प्रबल होती है की <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">दूसरी नारियों का सुहाग उसी प्रकार कायम रहे जैसे वे अपने बारे मे</span> सोचती है । ऐसा इसलिए की नारियाँ <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">पुरुषों की तुलना मे कम कर्कश एंव कठोर</span> हुआ करती है। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"><strong>कुंती एवं गांधारी दोनों अपने-अपने पुत्र को राज्य बनते देखना चाहती थी, लेकिन इतना तय है की इसके लिए इतना बड़ा रक्तसहार वे कदापि स्वीकार नहि करती ।</strong></span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-e6dba431"><h5 class="uagb-heading-text">2. अर्धनारीश्वर की कल्पना क्यों की गई होगी ? आज इसकी क्या सार्थकता है ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">अर्धनारीश्वर&nbsp;<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">शंकर&nbsp;और&nbsp;पार्वती</span>&nbsp;कहा&nbsp;गया&nbsp;है।&nbsp;अर्धनारीश्वर&nbsp;की&nbsp;कल्पना&nbsp;इसलिए&nbsp;की&nbsp;गई&nbsp;है&nbsp;क्योंकि&nbsp;<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">नर-नारी पूर्ण रूप से समान</span> एवं उनमे से <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">एक के गुण दूसरे के दोष नहीं हो सकता अर्थात नर मे नारियों के गुण आएँ तो</span>, इससे उनकी मर्यादा हीन नहीं होती बल्कि उनकी <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">गुण मे पूर्णता वृद्धि </span>ही होती है । आज के जमाने मे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">नर-नारी के गुणों</span> को सिखकर अपना <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">जीवन यापन</span> करता है और <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">नारी भी नर के गुण</span> सिखकर समाज मे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">अपना अस्तित्व</span> बना रही है और <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">स्वंम को आत्मनिर्भर</span> कर रही है।      <span class="has-inline-color has-white-color">Ardhnarishwar subjective Q &amp; A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-11a45a4c"><h5 class="uagb-heading-text">3. रवींद्रनाथ, प्रसाद और प्रेमचंद के चिंतन से दिनकर क्यों असंतुष्ट हैं ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">रवींद्रनाथ, प्रसाद और प्रेमचंद की कल्पना से रामधारी सिंह दिनकर असन्तुष्ट इसलिए थे की इन लोगों ने नारियों के प्रति अच्छे ढंग से उल्लेख नही किया है। इन लोगों ने <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">अर्धनारीश्वर के चित्रन</span> से हटकर <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">रोमटिक चित्रन</span> प्रस्तुत किया है। जैसे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">रवीन्द्रनाथ</span> ने नारियों को <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">आकर्षक और मोहक</span> माना है। जबकि <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">प्रेमचंद्र </span>ने <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">पुरुष को देवता</span> का गुण बताता है और <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">नारी को रक्षाशी </span>का गुण बताते है। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">जयशंकर प्रशाद जी</span> ने <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">स्त्री और पुरुष को अलग </span>मानते थे। इस सभी कल्पनाओ से रामधारी सिंह दिनकर संतुष्ट नहि थे।       <span class="has-inline-color has-white-color">Ardhnarishwar subjective Q &amp; A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-669d34db"><h5 class="uagb-heading-text">4. प्रवृत्तिमार्ग और निवृत्तिमार्ग क्या हैं ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size"><span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">प्रवृत्तिमार्ग:-</span> जिस&nbsp;मार्ग&nbsp;पर&nbsp;चलकर&nbsp;लोगों&nbsp;ने&nbsp;<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">नारी&nbsp;को&nbsp;अपनाया&nbsp;वह&nbsp;मार्ग&nbsp;प्रवृत्तिमार्ग </span>कहलाया और जो लोग इस मार्ग पर चले वह लोग प्रवृत्तिमार्गी कहलाये । यह वे लोग है जो अपने <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">जीवन से आनंद</span> चाहते थे और <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">नारी आनंद की खान</span> थी।</p>



<p class="has-medium-font-size"><span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">निवृत्तिमार्ग:-</span> वह&nbsp;मार्ग&nbsp;जिस&nbsp;पर चलकर&nbsp;लिगों&nbsp;ने&nbsp;<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">नारी&nbsp;को&nbsp;अपने&nbsp;जीवन&nbsp;से&nbsp;निकाल&nbsp;दिया&nbsp;या&nbsp;त्याग</span>&nbsp;दिया।&nbsp;वह&nbsp;<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">मार्ग&nbsp; निवृत्तिमार्ग </span>कहलाया&nbsp;और&nbsp;वे&nbsp;लोग&nbsp;जिन्होंने&nbsp;इस&nbsp;मार्ग&nbsp;को&nbsp;अपना&nbsp;<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">वे&nbsp;निवृत्तिमार्गी</span> कहलाए।&nbsp;निवृत्तिमार्ग के लिए <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">नारी किसी काम की चीज नहीं थी। ये लोग सन्यास लेने लगे ।</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-72f35521"><h5 class="uagb-heading-text">5. बुद्ध ने आनंद से क्या कहा ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">बुद्ध&nbsp;ने&nbsp;आनंद&nbsp;से&nbsp;कहा&nbsp;,<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">&#8220;आनंद&nbsp;! मैंने&nbsp;जो&nbsp;धर्म&nbsp;चलाया&nbsp;था, वह&nbsp;पाँच&nbsp;सहस्त्र&nbsp;वर्ष&nbsp;तक&nbsp;चलने&nbsp;वाला&nbsp;था, किन्तु अब वह केवल पाँच सौ वर्ष चलेगा, क्योंकि नारियों को मैंने भिक्षुणी होने का अधिकार दे दिया है।&#8221;</span>    <span class="has-inline-color has-white-color">Ardhnarishwar subjective Q &amp; A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-70b0034e"><h5 class="uagb-heading-text">6. स्त्री को अहेरिन, नागिन और जादूगरनी कहने के पीछे क्या मंशा होती है, क्या ऐसा कहना उचित है ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">आज&nbsp;तक&nbsp;नारी&nbsp;की&nbsp;अवहेलना&nbsp;कई&nbsp;तरह&nbsp;से&nbsp;की&nbsp;गई&nbsp;है।&nbsp;<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">बर्नाड&nbsp;शाँ</span>&nbsp;ने&nbsp;नारी&nbsp;को&nbsp;<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">अहेरिन&nbsp;(इधर-उधर&nbsp;भटकने&nbsp;वाली) </span>तक&nbsp;माना&nbsp;है,&nbsp;जिससे&nbsp;अहेर&nbsp;से&nbsp;बचकर&nbsp;निकलना&nbsp;पड़ता&nbsp;है।&nbsp;इसी&nbsp;प्रकार&nbsp;काव्य&nbsp;जगत&nbsp;मे&nbsp;<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">नारी&nbsp;को&nbsp;नागिन&nbsp;और&nbsp;जदूगरनी&nbsp;समझा</span> गया । <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">नारी के संबंध मे कही गयी ये सारी बाते झूठी</span> है। इसके <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">पीछे पुरुष की मंशा उसे दुर्बल </span>बनाये रखना है। विकार यदि नारी मे है तो पुरुष मे भी है। इसी प्रकार गुण भी दोनों मे ही है।   <span class="has-inline-color has-white-color">Ardhnarishwar subjective Q &amp; A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-56347239"><h5 class="uagb-heading-text">7. नारी की पराधीनता कब से आरंभ हुई ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">नारी&nbsp;की&nbsp;पराधीनता&nbsp;तब&nbsp;आंरभ&nbsp;हुई&nbsp;<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">जब&nbsp;मानव&nbsp;जाती&nbsp;ने&nbsp;कृषि&nbsp;का&nbsp;आविष्कार</span>&nbsp;किया।&nbsp;जिसके चलते <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">नारी घर मे और पुरुष</span> बाहर रहने लगा । यहाँ से <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">जिंदगी दो टुकड़ों मे बँट</span> गई । घर का <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">जीवन सीमित और बाहर की जीवन</span> की कोई सीमा नही थी । जिसके कारण <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">नारी चार दिवारी मे&nbsp;कैद</span>&nbsp;होकर&nbsp;रह&nbsp;गई ।</p>



<h2 class="has-white-color has-text-color wp-block-heading" style="font-size:10px">Ardhnarishwar subjective Q &amp; A</h2>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-cc76cfd3"><h5 class="uagb-heading-text">8. प्रसंग स्पष्ट करें-<br>(क) प्रत्येक पत्नी अपने पति को बहुत कुछ उसी दृष्टि से देखती है जिस दृष्टि से लता अपने वृक्ष को देखती हैं।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">इस&nbsp;प्रसंग&nbsp;के&nbsp;द्वारा&nbsp;कवि&nbsp;यह&nbsp;कहते&nbsp;है&nbsp;की&nbsp;<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">नारी&nbsp;स्वंम&nbsp;को&nbsp;इतना&nbsp;कोमल&nbsp;और&nbsp;कमजोर</span>&nbsp;बना&nbsp;लिया&nbsp;है&nbsp;की&nbsp;वह&nbsp;<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">नर&nbsp;पर&nbsp;पूर्ण&nbsp;रूप&nbsp;सेआश्रित</span>&nbsp;हो&nbsp;गई&nbsp;है&nbsp;।&nbsp;जिस&nbsp;तरह&nbsp;<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">वृक्ष&nbsp;के&nbsp;अधीन उसकी लता</span> होती है। उसी तरह <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">पत्नी भी पुरुषों</span> के अधीन है। वह पुरुष के <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">पराधीन</span> है इसी कारण <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">नारी का अस्तित्व ही संकट</span> मे पड़ गया है। वह अपना अस्तित्व खोती जा रही है । उसका <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">सुख और दुख, प्रतिष्ठा और अप्रतिष्ठा</span> यहाँ तक की <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">जीवन और मरण भी पुरुष की मर्जी </span>पर हो गया है । <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">नारी का सारा जीवन उसके पति अर्थात पुरुष की इच्छ </span>पर जा रुका है । वह अपने पति को अपना भगवान मान बैठी है जैसे की उसके पति उसका कर्मदाता हो। नारियों ने अपने पति को अपना बैसाखी मान लिया है। जिसके सहारे वह अपनी नैया पार लगाएगी ।</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-9fb92afb"><h5 class="uagb-heading-text">(ख). जिस पुरुष में नारीत्व नहीं, अपूर्ण है।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">इस&nbsp;पंक्ति&nbsp;के&nbsp;द्वारा&nbsp;लेखक&nbsp;हमे&nbsp;यह&nbsp;बताना&nbsp;चाहते&nbsp;है&nbsp;की जिस<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color"> पुरुष मे नारी के गुण</span> नही होता है वह <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">अपूर्ण</span> होता है। नारी मे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">दया, माय, सहिष्णुता और भीरुता जैसे स्त्रियोचित गुण</span> होते है। इन गुणों के कारण <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">नारी विनाश</span> से बची रहती है। यदि नारी के ये सभी गुण पुरुष अपना लेता है तो पुरुष पूर्ण हो जाता है। <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">ईश्वर ने नर-नारी को सामान </span>बनाया है, सिर्फ उनके गुणों मे अंतर है ।      <span class="has-inline-color has-white-color">Ardhnarishwar subjective Q &amp; A</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-6151c859"><h5 class="uagb-heading-text">9. जिसे भी पुरुष अपना कर्मक्षेत्र मानता है, वह नारी का भी कर्मक्षेत्र है। कैसे ?</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size">ईश्वर&nbsp;ने&nbsp;नर-नारी&nbsp;को&nbsp;समान&nbsp;रूप&nbsp;से&nbsp;बनाया&nbsp;है।&nbsp;उसने&nbsp;नर-नारी&nbsp;के&nbsp;कर्मक्षेत्र&nbsp;को&nbsp;नही&nbsp;बाँटा&nbsp;है।&nbsp;<span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">नर-नारी एक दुसरे के पूरक है।</span> इस संसार मे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">नर-नारी के जीवन का उदेश्य </span>एक ही है । जीवन संचालन मे नारी का भी अपना हिस्सा है और वह हिस्सा घर तक ही सीमित नहीं है बाहर भी है । आज के युग मे <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">नारियों को हर क्षेत्र</span> मे कार्य मिल रहा है और वे यह कार्य काफी समझदारी के साथ कर रही है। वह ये कार्य उतनी ही मजबूती के साथ करती है जितनी मजबूती के साथ पुरुष करते है। ये भेद भाव समाज ने बनाया है। अतः हम कह सकते है, <span class="has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color">पुरुष जिसे अपना कर्मक्षेत्र मानता है वह नारियों का भी कर्मक्षेत्र है।</span></p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-671bde16"><h5 class="uagb-heading-text">10. &#8216;अर्धनारीश्वर&#8217; निबंध में दिनकर जी के व्यक्त विचारों को सार (सारांश) रूप में प्रस्तुत करें।</h5><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"> उत्तर  </p></div>



<p class="has-medium-font-size"><a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-4-ardhnarishwar-saransh-ramdhari-singh-dinkar-class-12th-hindi-100-marks/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">&#8216;अर्धनारीश्वर&#8217; निबंध में दिनकर जी के व्यक्त विचारों को सार रूप पढ़ने&nbsp;के&nbsp;लिए&nbsp;यहाँ&nbsp;क्लिक&nbsp;करे।</a>&nbsp;</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-d21404e0"><h2 class="uagb-heading-text">Quick Link</h2><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text"></p></div>



<div style="height:5px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-restaurant-menu uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-ff122e4b">
<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-ca33f2bd"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">Chapter Pdf</h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc">यह अभी उपलब्ध नहीं है लेकिन जल्द ही इसे publish किया जाएगा । बीच-बीच में वेबसाइट चेक करते रहें।</div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>



<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-2166b05c"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">Online Test </h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc">यह अभी उपलब्ध नहीं है लेकिन जल्द ही इसे publish किया जाएगा । बीच-बीच में वेबसाइट चेक करते रहें।</div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>



<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-8289fb21"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">प्रश्न-उत्तर का पीडीएफ़</h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc">यह अभी उपलब्ध नहीं है लेकिन जल्द ही इसे publish किया जाएगा । बीच-बीच में वेबसाइट चेक करते रहें।</div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>



<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-db4ae5e4"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">English Summary Class 12th</h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc"><a href="https://jollylifestyle.com/blog/category/bihar-board-pattern/class-12th/english-class-12th/rainbow-ii/" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">अगर आप कक्षा 12 वीं के English Book Rainbow XII | Part-2 का summary पढ़ना चाहते है तो यहाँ क्लिक करें।</a></div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>



<div class="uagb-rest_menu__wrap uagb-rest_menu_repeater  uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rest_menu__outer-wrap uagb-block-5c006142"><div class=" uagb-rm__align-left uagb-rm__desk-column-2 uagb-rm__tablet-column-2 uagb-rm__mobile-column-1 "><div class="uagb-rm__content"><div class="uagb-rm__text-wrap"><div class="uagb-rm-details"><div class="uagb-rm__title-wrap"><h5 class="uagb-rm__title">भूगोल कक्षा 12 वीं</h5><div class="uagb-rest-menu-text-wrap"><div class="uagb-rm__desc"><a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/arts/bhoogol/book-1-maanav-bhoogol-ke-mool-siddhaant/" rel="nofollow">अगर आप भूगोल 12 वीं का किताब &#8220;मानव भूगोल के मूल सिद्धांत&#8221; का नोट्स तथा प्रश्न-उत्तर पढ़ना चाहते है, तो यहाँ क्लिक करें ।</a></div></div></div><div class="uagb-rm__price-wrap"><span class="uagb-rm__price">मुफ़्त</span></div></div></div></div><div class="uagb-rm__separator-parent"><div class="uagb-rm__separator"></div></div></div></div></div>
</div>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<hr class="wp-block-separator"/>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-uagb-advanced-heading uagb-block-0b360b18"><h2 class="uagb-heading-text">हिन्दी&nbsp;100&nbsp;मार्क्स&nbsp;सारांश  </h2><div class="uagb-separator-wrap"><div class="uagb-separator"></div></div><p class="uagb-desc-text">You may like this   </p></div>



<div style="height:25px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



			<div class="wp-block-uagb-post-carousel uagb-post-grid  uagb-post__image-position-top uagb-post__image-enabled uagb-block-dee65d7f     uagb-post__arrow-outside uagb-slick-carousel uagb-post__items uagb-post__columns-2 is-carousel uagb-post__columns-tablet-2 uagb-post__columns-mobile-1 uagb-post__carousel_equal-height" data-total="13" style="">

												<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-11-pyare-nanhe-bete-ko-subjective-q-and-a-vinod-kumar-shukla-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Pyare-Nanhe-Bete-Ko-Subjective-Q-A.png" class="attachment-large size-large" alt="Pyare Nanhe Bete Ko Subjective Q &amp; A" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Pyare-Nanhe-Bete-Ko-Subjective-Q-A.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Pyare-Nanhe-Bete-Ko-Subjective-Q-A-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Pyare-Nanhe-Bete-Ko-Subjective-Q-A-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Pyare-Nanhe-Bete-Ko-Subjective-Q-A-768x576.png 768w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-11-pyare-nanhe-bete-ko-subjective-q-and-a-vinod-kumar-shukla-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">पद्य-11 | प्यारे नन्हें बेटे को (प्रश्न-उत्तर) &#8211; विनोद कुमार शुक्ल | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-09-14T09:14:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					September 14, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/subjective-q-a/">Subjective Q &amp; A</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/pady/">पद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					प्यारे नन्हें बेटे को का प्रश्न-उत्तर पढ़ने के लिए ऊपर क्लिक करें।
Q1. &#8216;बिटिया&#8217; से क्या&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-11-pyare-nanhe-bete-ko-subjective-q-and-a-vinod-kumar-shukla-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-2-pad-bhavarth-saransh-surdas-class-12th-hindi-100-marks100/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Pad-bhavarth-saransh.png" class="attachment-large size-large" alt="Pad bhavarth (saransh)" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Pad-bhavarth-saransh.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Pad-bhavarth-saransh-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Pad-bhavarth-saransh-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Pad-bhavarth-saransh-768x576.png 768w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/Pad-bhavarth-saransh-660x495.png 660w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-2-pad-bhavarth-saransh-surdas-class-12th-hindi-100-marks100/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">पद्य-2 | पद भावार्थ (सारांश) &#8211; सूरदास | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-07-02T14:12:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					July 2, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/pady/">पद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/">सारांश</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					यह पद सूरदास के विश्वप्रसिद्ध कृति सुरसागर से संकलित हैं। कवि इस पहले पद खण्ड&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-2-pad-bhavarth-saransh-surdas-class-12th-hindi-100-marks100/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-6-tumul-kolahal-kalah-mein-objective-q-and-a-jayshankra-prasad-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Tumul-Kolahal-Kalah-Mein-Objective.png" class="attachment-large size-large" alt="Tumul Kolahal Kalah Mein Objective" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Tumul-Kolahal-Kalah-Mein-Objective.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Tumul-Kolahal-Kalah-Mein-Objective-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Tumul-Kolahal-Kalah-Mein-Objective-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Tumul-Kolahal-Kalah-Mein-Objective-768x576.png 768w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-6-tumul-kolahal-kalah-mein-objective-q-and-a-jayshankra-prasad-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">पद्य-6 | तुमुल कोलाहल कलह में Objective Q &#038; A &#8211; जयशंकर प्रसाद | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-08-14T07:16:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					August 14, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/objective-q-a/">Objective Q &amp; A</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/pady/">पद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					तुमुल कोलाहल कलह में (जयशंकर प्रसाद) का Objective Q &amp; A पढ़ने के लिए ऊपर&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-6-tumul-kolahal-kalah-mein-objective-q-and-a-jayshankra-prasad-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-9-jan-jan-ka-chehra-ek-objective-q-and-a-gajanan-madhav-muktibodh-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Jan-Jan-Ka-Chehra-Ek-Objective.png" class="attachment-large size-large" alt="Jan Jan Ka Chehra Ek Objective" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Jan-Jan-Ka-Chehra-Ek-Objective.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Jan-Jan-Ka-Chehra-Ek-Objective-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Jan-Jan-Ka-Chehra-Ek-Objective-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/08/Jan-Jan-Ka-Chehra-Ek-Objective-768x576.png 768w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-9-jan-jan-ka-chehra-ek-objective-q-and-a-gajanan-madhav-muktibodh-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">पद्य-9 | जन-जन का चेहरा एक Objective Q &#038; A &#8211; गजानन माधव मुक्तिबोध | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-08-17T07:16:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					August 17, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/objective-q-a/">Objective Q &amp; A</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/pady/">पद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					जन-जन का चेहरा एक (गजानन माधव मुक्तिबोध) का Objective Q &amp; A पढ़ने के लिए&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-9-jan-jan-ka-chehra-ek-objective-q-and-a-gajanan-madhav-muktibodh-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-5-kavitt-subjective-q-and-a-bhushan-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Kavitt-Subjective-Question.png" class="attachment-large size-large" alt="Kavitt Subjective Question" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Kavitt-Subjective-Question.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Kavitt-Subjective-Question-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Kavitt-Subjective-Question-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/11/Kavitt-Subjective-Question-768x576.png 768w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-5-kavitt-subjective-q-and-a-bhushan-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">पद्य-5 | कवित्त (प्रश्न-उत्तर) &#8211; भूषण | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-09-08T20:29:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					September 8, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/subjective-q-a/">Subjective Q &amp; A</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/pady/">पद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					कवित्त का प्रश्न-उत्तर पढ़ने के लिए ऊपर क्लिक करें।
Q1. शिवा जी की तुलना भूषण ने किन किन से की है ?
उत्तर- शिवा जी की तुलना भूषण जी ने इंद्र, बाड़व (समुन्द्र की आग), भगवान राम, वायु,&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-5-kavitt-subjective-q-and-a-bhushan-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
																<article class="uagb-post__inner-wrap">								<div class='uagb-post__image'>
									<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-10-adhinayak-bhavarth-saransh-raghuvir-sahay-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/adhinayak-bhavarth-saransh.png" class="attachment-large size-large" alt="adhinayak bhavarth (saransh)" srcset="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/adhinayak-bhavarth-saransh.png 1024w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/adhinayak-bhavarth-saransh-600x450.png 600w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/adhinayak-bhavarth-saransh-300x225.png 300w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/adhinayak-bhavarth-saransh-768x576.png 768w, https://nrbhindi.jollylifestyle.com/wp-content/uploads/2021/07/adhinayak-bhavarth-saransh-660x495.png 660w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />					</a>
									</div>
						<h4 class="uagb-post__title uagb-post__text">
				<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-10-adhinayak-bhavarth-saransh-raghuvir-sahay-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">पद्य-10 | अधिनायक भावार्थ (सारांश) &#8211; रघुवीर सहाय | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a>
			</h4>
						<div class='uagb-post__text uagb-post-grid-byline'>
								<time datetime="2021-07-10T15:00:00+05:30" class="uagb-post__date">
				<span class="dashicons-calendar dashicons"></span>					July 10, 2021				</time>
							<span class="uagb-post__comment">
				<span class="dashicons-admin-comments dashicons"></span>					No Comments				</span>
							<div class="uagb-post__text">
					<span class='uagb-post__taxonomy'>
						<span class="dashicons-tag dashicons"></span>						<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/">Bihar Board</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/">Class 12th</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/">दिगंत भाग 2</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/pady/">पद्य</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/digant-bhaag-2/saransh/">सारांश</a>,&nbsp;<a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/category/bihar-board/class-12th/hindi/">हिन्दी</a>					</span>
				</div>
							</div>
							<div class='uagb-post__text uagb-post__excerpt'>
					अधिनायक कविता रघुवीर सहाय के संग्रह आत्महत्या के विरुद्ध से ली गई है। यह एक&#8230;				</div>
						<div class="uagb-post__text uagb-post__cta wp-block-button">
				<a class="wp-block-button__link uagb-text-link" style="" href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/pady-10-adhinayak-bhavarth-saransh-raghuvir-sahay-class-12th-hindi-100-marks/" target="_self" rel="bookmark noopener noreferrer">Continue Reading&#8230;</a>
			</div>
			
									</article>
											</div>
			<p>The post <a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-4-ardhnarishwar-subjective-q-and-a-ramdhari-sing-dinkar-12th-hindi-100-marks/">गद्य-4 | अर्धनारीश्वर (प्रश्न-उत्तर) &#8211; रामधारी सिंह दिनकर | कक्षा-12 वीं | हिन्दी 100 मार्क्स</a> appeared first on <a href="https://nrbhindi.jollylifestyle.com">NRB APP</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://nrbhindi.jollylifestyle.com/gady-4-ardhnarishwar-subjective-q-and-a-ramdhari-sing-dinkar-12th-hindi-100-marks/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
